شێخ محەمەد مەرعی ئەمین ئەنتاکی
کورتەیەک لە ژیانی شێخ محەمەد مەرعی ئەمین ئەنتاکی
لە ساڵی ١٣١٤هـ لە سوریا، لە گوندێک بە ناوی «عەنصو» کە سەر بە شاری ئەنتاکیە بوو، لەدایک بوو. لە خێزانێکدا گەورە بوو کە سەر بە مەزهەبی شافعی بوون.
ژیانی زانستی
کاتێک شێخ محەمەد مەرعی گەیشتە تەمەنی پێگەیشتن، خۆشەویستی زانست و زانایان لە دڵیدا بەهێز بوو. لەو کاتەدا شێخێک لە گوندێکی نزیک گوندەکەیاندا هەبوو بە ناوی شێخ ڕەجەب کە لە خاوەن زانست بوو. شێخ محەمەد مەرعی لەگەڵ براکەی شێخ ئەحمەد گەشتنە ناو ئەو گوندە و لە لای ئەو شێخە نزیکەی سێ ساڵ مانهوه.
دوای ئەوە، بەهۆی شێخێک بە ناوی شێخ نەظیف چوونە قوتابخانە لە ئەنتاکیە. شێخ مەرعی دەڵێت: دەستمان کرد بە خوێندن لە لای ئەو، و لە لای باوکیشی شێخ ئەحمەد ئەفەندی طەویل، و نزیکەی حەوت ساڵ لەوێ ماینەوە.
پاشان گەشتین بۆ میسر؛ براکەم پێش من چووبوو. چووینە مەسجیدی ئەزهەر بۆ خوێندن، و لە دەستی ژمارەیەک مامۆستا و زانای ئەزهەرەوە فێر بووین؛ لەوانە عەلامە شێخ مصطفى المراغی ـ شێخی ئەزهەر و سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی.
کاتێک خوێندنەکانمان تەواو کرد و بڕوانامەی بەرز وەرگرت، ویستمان بگەڕێینەوە بۆ وڵاتەکەمان. هەندێک لە زانای میسر داوایان لێکردین کە لە میسر بمێنینەوە تا ببینە مامۆستای ئەزهەر؛ بەڵام ئێمە پێمان وایە وڵاتەکەمان زیاتر پێویستی بە ئێمە هەیە، بۆیە گەڕاینەوە. ئەوسا دەستمان کرد بە کارکردن لە ئیمامەتی جەماعەت و هەینی، وانەوتن، فتوا، و خوتبە، بۆ ماوەیەکی درێژ، نزیکەی پازدە ساڵ.
توێژینەوە لەسەر وەهابیە
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: من دەبیستم سەبارەت بە وەهابیە کە «حدود» جێبەجێ دەکەن و حوکمە شەرعییەکان بە تەواوی دەبەنەکار. بۆیە کۆچم کرد بۆ حەجاز و ماوەیەک لە نێوانیاندا ماندم. بەڵام دەمەوە دەرکەوت ئەو هەواڵانەی کە لە حەجازەوە بۆم گەیشتبوو، بە پێچەوانەی ڕاستی بوو؛ چونکە ئەوان لە هەموو شتێک زیاتر زیان بە ئیسلام دەگەیەنن. بە کار و کردارەکانیان ناوی ئیسلامیان خراپ کردووە؛ هەروەها بە فتوا خراپەکانی زانایانیان، و بە مامەڵە ناشایستەکانیان لەگەڵ عترە پاکەکە و ئیمامە صالحەکان و کەسانی دیکە؛ چونکە گۆڕەکانیان دەمێنێن و وێران دەکەن.
بە سۆێند! ئەوان ویستیان تەنانەت گۆڕستان/مەزارە پیرۆزەکەی پێغەمبەر(صلى الله عليه وآله وسلم)یش وێران بکەن؛ بەڵام زۆرێک لە باوەڕداران لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا دژایەتییان کرد، بۆیە لە ترسی فتنە و ئاژاوە دوایان کەوتنەوە. سەیر بکە چەند نامۆ و سەیرە فتواکان!
بە گشتی، کاتێک ئەو شتانەی من لەوان بینی، گەڕامەوە بۆ وڵاتەکەم و دووبارە گەڕامەوە بۆ ئەو کارەی پێشتر دەکردم.
ناسینەوە لەگەڵ هەندێک زانای شیعە
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: پاشان هۆکارێک/هۆکارانێک ڕوویدا کە وایان لێکردم پەیوەندی بکەم بە دەستەی شیعە. مناظەرەی زۆرم کرد لەگەڵ هەندێک لە زانای شیعە. لە کاتی مناظەرەدا زۆرجار خۆم دەبینیم بەڵگەی ئەوان بەمەست بوو و من لە ڕووەوە ناتوانم تێی بپەڕم؛ بەڵام بە قەڵەوڕەوی دڵ و بە بەردەوامی بەرگریم دەکرد، بەرگرییەکی ئەو کەسەی شکستی خواردووە؛ هەرچەندە بە حەمدی خودا زانیارییەکی فراوان و زانستێکی زۆرم هەبوو لە مەزهەبی سوننە ـ شافعی ـ و مەزهەبەکانی دیکەش، چونکە نزیکەی چارەکە سەدە لەسەر دەستی قۆڵەکانی زانایان لە شێوخایەتی ئەزهەر فێر بووم، تا گەیشتم بە بڕوانامەی بەرز. مناظەرەکەمان زۆر درێژ بوو، نزیکەی سێ ساڵ. لەو ماوەدا گومانێک لە ناخمدا درووست بوو لەسەر مەزهەبە چوارگانهکان، بەهۆی زۆری جیاوازی و ناکۆکییان.
دەستکەوتنی کتێبی «المراجعات»
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: ڕۆژێک کتێبێکی زۆر گرنگم دۆزییەوە، ئەویش کتێبی **«المراجعات»**ی سەیید عەبدالحسین شەرەفالدین الموسوی العاملی (قدّس الله روحه الطاهرة وأسكنه فسيح جنّته). کتێبەکەم وەرگرت و دەستم کرد بە پەڕەکردن و بیرکردنەوەی قسەکان و بابەتەکانی بە وردی و وریایی. ڕێژەی بڵاگەیی، چاکیی ڕستەکان، شیرینی وشەکان، و جوانیی واتاکانم سەرسام کرد؛ شتانێک کە کەم دەبێت نووسەرێک بتوانێت وەک ئەوان بنووسێت.
دەستم کرد بە بیرکردنەوە لەسەر ئەم کارە بەهێزە و ئەم گەشتە گەورەیە، و ئەو «حکمیات و محاکمات»ەی تێیدا هەیە لە نێوان نووسەری بەڕێزەکە و شێخی گەورە شێخ سەلیم البشری ـ شێخی ئەزهەر ـ بە پشتبەستن بە بەڵگە قاطع و حُجج بەهێزەکان، کە دژمن لە وەڵامدانەوە ناتوانێت و دەبەستێت.
ئەوەم بینی کە نووسەر لە احتجاجکردنەکەیدا پشتی بە کتێبەکانی شیعە نەبەستووە، بەڵکو پشتی بە کتێبەکانی سوننە و جماعە بەستووە، تا وەڵامەکە بەهێزتر بێت. ئەمەش سەرسامییم زیاتر کرد.
ئەو شەوە تێپەڕ نەبوو، مەگەر من بە تەواوی قانع بووم کە ڕاستی و دروستی لە لای شیعەیە، و ئەوان لەسەر مەزهەبی ڕاستن کە لە پێغەمبەر(صلى الله عليه وآله وسلم) وە لە ئەهلیبەیت پاکەکەی(عليهم السلام)ەوە سەلمێنراوە. هیچ گومانێکم بۆم نەما، و باوەڕم پێبوو ئەوان بە پێچەوانەی ئەو قسە و تۆمەتە ساختە و باطلانەن کە لەسەریان دەکرێت.
وابەستەبوون بە مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام)
شێخ محەمەد مەرعی زیاد دەکات: بەیانی ئەو شەوە، کتێبە پیرۆزەکەم پیشان دا بە برا و هاوڕێی ژیانم، فاضڵی بێوێنە، حافز، شێخ ئەحمەد ئەمین ئەنتاکی (حفظه الله).
پێی گوت: ئەمە چییە؟
گوتم: کتێبێکی شیعییە، نووسەریش شیعییە.
پێی گوت: دوورم بخەوە (سێ جار)، ئەمە لە کتێبەکانی گومڕاییە و پێویستم نییە؛ من شیعە ڕق لێیانە و لەوەی لەسەریانە ڕق لێیە.
گوتم: وەریبگرە بخوێنەوە؛ نەخێرەی بە کاری نەهێنە، بەڵام چی زیانت لێ دەکات ئەگەر تەنها خوێندتەوە؟
کتێبەکەی وەرگرت و بە وردی و وریایی خوێندییەوە، و هەمان ئەو شتەی لێ هات کە بۆ من هاتبوو: دانان بە ڕاستیی مەزهەبی شیعە. پێی گوت: شیعە لەسەر ڕاست و دروستن، و ئەوانی دیکە هەڵەکارن.
ئینجا من و براکەم مەزهەبی شافعی جێهێشت، و چۆینە ناو مەزهەبی شیعیی جەعفەری ئەمامی؛ چونکە بەڵگە زۆر و ڕوون، و بڕهان بەهێز و ڕوشن هەبوو. بە ئەم پەیوەستبوونە و دلنیا بوونەوە، ضمیرم ئارام بوو؛ چونکە ئەمە مەزهەبی جەعفەرییە، مەزهەبی ئالی خانەوادەی پێغەمبەرە ـ عليهم صلوات الله وسلامه ـ هەموو کات. دڵنیام بووم کە گەیشتوومە ئەو ئامانجە بەرزەی دەوێستم: گرتن بە مەزهەبی عترە پاکەکە.
هەروەها بە دڵنیایی دەڵێم، بێ هیچ گومانێک، کە ڕزگار بووم لە عەذابی خودا. دووبارە حەمدی خودا دەکەم لەسەر ڕزگاری خێزانەکەم هەمووی، و زۆرێک لە نزیکان و هاوڕێ و کەسانی دیکەش. ئەمە فەضڵ و نعمتێکی خودایە کە تەنها ئەو دەزانێت چەند بەهادارە؛ ئەویش «وڵایت»ی ئالی پێغەمبەرە. ڕزگاری تەنها بە وڵایەتی ئەوانە؛ و ئەم حەدیثە لە نێوان سوننە و شیعەدا بە ڕێکەوتن هاتووە، و فەرمایشتی پێغەمبەرە(صلى الله عليه وآله):
«مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي كَسَفِينَةِ نُوحٍ، مَنْ رَكِبَهَا نَجَا، وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ وَهَلَك».
پاشان لەگەڵ من و براکەم ژمارەیەکی زۆر زۆر لە برا سوننەکانمان لە سوریا و لوبنان و تورکیا و وڵاتە دیکەکانیش شیعە بوون. الحمد لله کە ئەم نعمتەی پێمان دا؛ و ئەگەر خودا هیدایتیمان نەکردایە، ئێمە هەر نەمانتوانی ڕێگا بدۆزینەوە.
بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە و هاتنی خەڵک
ئەم مەسئەلە لە ناوچەکاندا ناسرا و بڵاو بوو، تاوەکو خەڵک دەستیان کرد بە هاتن بۆ لایان، و پرسیاریان دەکرد: هۆکاری ئەوە چی بوو کە بۆ مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام) چوون و مەزهەبی شافعیان جێهێشت؟
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: ئێمە وەڵاممان دەدا: بەڵگەکان لە لای ئێمە ڕوون بوون؛ ئەگەر یەکێک لە ئێوە بیەوێت مەزهەبی ڕاست بۆی ڕوون بکەینەوە، با بێتە لای ئێمە.
لەم ماوەیە کورتەدا کە خودا هیدایتی پێمان کرد، خەڵک لە هەموو لایەوە دێن بۆ لای ئێمە: زانایان، مامۆستایان، پیاوانی ناوبانگ، بازرگانان، پیشەسازان، کارمەندان، و کەسانی دیکە. ئێمەش ڕاستییەکانمان بۆیان دەگوت لە سەرچاوە متمانەپێکراوەکان ـ بە تایبەتی لە سەرچاوەکانی خۆیان. هەندێک گوێ دەگرن و قانع دەبن و دەچنە ناو مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام) و مەزهەبی پێشویان وەدەهێڵن. هەندێکی تر بە تەعصّوب دەچەسپن بە مەزهەبی خۆیان؛ عوزری ئەوان جەهل و تەعصّوبە، چونکە لە ڕاستیدا ناتوانن بەرگری لە مەزهەبی خۆیان بکەن.
وەڵامدانەوەی دژبەران
کاتێک هەواڵی استبصار و بڵاوبوونەوەی لە وڵاتدا باڵو بوو و زۆر کەس بە دەستی ئەوان هیدایت بوون، گروپە دژەکان کۆبوونەوە و جەنگێکی توندیان دەستی پێکرد دژ بەوان. ژمارەیەک کەس کە خۆیان بە جل و بەرگی زانایانە ڕازاندبووەوە، حوکمی کفر و مرتەدبوونیان دەرکرد. خەڵکیان لەسەر منبەرەکان ئاگادار دەکردەوە کە لەگەڵیان مامەڵە نەکەن و پەیوەندی نەگرن. کاریگەرییەکە هێندە درێژ بوو کە حەتا هاندانێکی خراپ بەسەر بەشێک ئەشقیا و سفهاء و منداڵاندا کرد تا بە قسەی فاحش و ناشایست ئازاریان بدەن و بە بەرد ڕەشق بکەن.
هەڵوێستی جوانی مەرجهعیەت
کاتێک تووشی دەورگرتنەوە و تەنگکردنەوە بوون شێخ محەمەد مەرعی ئەنتاکی و براکەی، و بارودۆخیان قورس بوو، هەواڵەکە گەیشتە سەیید عەبدالحسین شەرەفالدین العاملی ـ کە لەو کاتەدا زیندوو بوو. ئەویش خێرا دەستی کرد بە یارمەتیدانیان بە هەر شێوەیەک. گرنگترین هەنگاوەکەی ئەوە بوو کە نامەیەکی نارد بۆ مەرجهعە گەورەی دینی سەیید بروجردی(رحمه الله)، و داوای لێ کرد پشتگیرییان بکات و چاودێرییان بکات و دەستیان بگرێت، تا نەکەونە دەستی تەعصّوبی کوێر.
بەڕاستی سەیید بروجردی(رحمه الله) خێرا ڕاگەیاند و یارمەتیدانیان کرد و پشتیوانییان لێ کرد. ئەم هەنگاوە بەرزە بووە پشتوانەیەکی گەورە بۆ کارە تبلیغییەکەیان و بەها و شوکتێکی زیاتر پێیاندا لە ناو کۆمەڵگادا.
بەم شێوەیە، شێخ محەمەد مەرعی ئەنتاکی بەردەوام بوو لە کارەکەی لە پێناوی بانگەوازکردن، تا لە کۆتاییدا دەستی مەرگ پێگەیشت و چووە ڕەحمەتی پەروەردگاری، لە مانگی ذی القعدةی ساڵی ١٣٨٣هـ، دوای ئەوەی ژیانی خۆی تەرخان کرد بۆ بڵاوکردنەوەی مەزهەبی ڕاست، مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام).
بەرهەمەکانی
(١) «بۆچی مەزهەبی شیعەم هەڵبژارد: مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام)؟»
چاپی چوارەمی لەلایەن مکتب الإعلام الإسلامي لە قُم بڵاو کراوەتەوە (١٤١٧هـ / ١٣٧٥ش)، بە دەستپێداچوونەوە و پشکنینی شێخ عەبدالکریم العقیلی.
کتێبەکە لە هەشت فەصل پێکهاتووە:
١) وەرگێڕانی ژیانی نووسەر
٢) شیعە و کتێب و سوننەت
٣) دەقەکان لەسەر سنووردارکردنی جێنشینەکان بە دوانزە خەلیفە
٤) کورتەیەک لە حەدیثەکان لە فەضائل عەلی و نەوە پاکەکەی(عليهم السلام)
٥) (أ) شایەتی پێغەمبەر بە زانایی عەلی و ئەهلیبەیت(عليهم السلام) ـ (ب) شایەتی هەندێک گەورە بە زانایییان
٦) ستایشی پێغەمبەر بۆ شیعەی عەلی و ئەهلیبەیت(عليهم السلام) و ئەوەی یەکەم جار ناوی «تَشیّع» دابنێت
٧) کارەساتی سەقیفە
٨) (١) ڕووداوێکی ناگهانی (مناظەرەی پێش استبصار) (٢) مناظەرەکانی دوای استبصار
(٢) «شیعە و بەڵگەکانیان لە تَشیّع»
لە ئەم بەشەدا، دوای باسکردنی کورتەیەک لە ژیانی نووسەر و چۆنیەتی هەڵبژاردنی مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام)، دەچێتە ناو بەڵگە و داواکاری زانستییەکان لە قورئان و سوننەت کە هۆکاری ئەم هەڵبژاردنە بوون.
(لەم بەشەدا باس لە ئایەتەکان و حەدیثەکان و دۆکۆمێنتەکانیان دەکات و بە شێوەیەکی درێژ ڕوون دەکاتەوە.)
کانونی یەکەم 21 2025
شێخ محەمەد مەرعی ئەمین ئەنتاکی
شێخ محەمەد مەرعی ئەمین ئەنتاکی
کورتەیەک لە ژیانی شێخ محەمەد مەرعی ئەمین ئەنتاکی
لە ساڵی ١٣١٤هـ لە سوریا، لە گوندێک بە ناوی «عەنصو» کە سەر بە شاری ئەنتاکیە بوو، لەدایک بوو. لە خێزانێکدا گەورە بوو کە سەر بە مەزهەبی شافعی بوون.
ژیانی زانستی
کاتێک شێخ محەمەد مەرعی گەیشتە تەمەنی پێگەیشتن، خۆشەویستی زانست و زانایان لە دڵیدا بەهێز بوو. لەو کاتەدا شێخێک لە گوندێکی نزیک گوندەکەیاندا هەبوو بە ناوی شێخ ڕەجەب کە لە خاوەن زانست بوو. شێخ محەمەد مەرعی لەگەڵ براکەی شێخ ئەحمەد گەشتنە ناو ئەو گوندە و لە لای ئەو شێخە نزیکەی سێ ساڵ مانهوه.
دوای ئەوە، بەهۆی شێخێک بە ناوی شێخ نەظیف چوونە قوتابخانە لە ئەنتاکیە. شێخ مەرعی دەڵێت: دەستمان کرد بە خوێندن لە لای ئەو، و لە لای باوکیشی شێخ ئەحمەد ئەفەندی طەویل، و نزیکەی حەوت ساڵ لەوێ ماینەوە.
پاشان گەشتین بۆ میسر؛ براکەم پێش من چووبوو. چووینە مەسجیدی ئەزهەر بۆ خوێندن، و لە دەستی ژمارەیەک مامۆستا و زانای ئەزهەرەوە فێر بووین؛ لەوانە عەلامە شێخ مصطفى المراغی ـ شێخی ئەزهەر و سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی.
کاتێک خوێندنەکانمان تەواو کرد و بڕوانامەی بەرز وەرگرت، ویستمان بگەڕێینەوە بۆ وڵاتەکەمان. هەندێک لە زانای میسر داوایان لێکردین کە لە میسر بمێنینەوە تا ببینە مامۆستای ئەزهەر؛ بەڵام ئێمە پێمان وایە وڵاتەکەمان زیاتر پێویستی بە ئێمە هەیە، بۆیە گەڕاینەوە. ئەوسا دەستمان کرد بە کارکردن لە ئیمامەتی جەماعەت و هەینی، وانەوتن، فتوا، و خوتبە، بۆ ماوەیەکی درێژ، نزیکەی پازدە ساڵ.
توێژینەوە لەسەر وەهابیە
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: من دەبیستم سەبارەت بە وەهابیە کە «حدود» جێبەجێ دەکەن و حوکمە شەرعییەکان بە تەواوی دەبەنەکار. بۆیە کۆچم کرد بۆ حەجاز و ماوەیەک لە نێوانیاندا ماندم. بەڵام دەمەوە دەرکەوت ئەو هەواڵانەی کە لە حەجازەوە بۆم گەیشتبوو، بە پێچەوانەی ڕاستی بوو؛ چونکە ئەوان لە هەموو شتێک زیاتر زیان بە ئیسلام دەگەیەنن. بە کار و کردارەکانیان ناوی ئیسلامیان خراپ کردووە؛ هەروەها بە فتوا خراپەکانی زانایانیان، و بە مامەڵە ناشایستەکانیان لەگەڵ عترە پاکەکە و ئیمامە صالحەکان و کەسانی دیکە؛ چونکە گۆڕەکانیان دەمێنێن و وێران دەکەن.
بە سۆێند! ئەوان ویستیان تەنانەت گۆڕستان/مەزارە پیرۆزەکەی پێغەمبەر(صلى الله عليه وآله وسلم)یش وێران بکەن؛ بەڵام زۆرێک لە باوەڕداران لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا دژایەتییان کرد، بۆیە لە ترسی فتنە و ئاژاوە دوایان کەوتنەوە. سەیر بکە چەند نامۆ و سەیرە فتواکان!
بە گشتی، کاتێک ئەو شتانەی من لەوان بینی، گەڕامەوە بۆ وڵاتەکەم و دووبارە گەڕامەوە بۆ ئەو کارەی پێشتر دەکردم.
ناسینەوە لەگەڵ هەندێک زانای شیعە
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: پاشان هۆکارێک/هۆکارانێک ڕوویدا کە وایان لێکردم پەیوەندی بکەم بە دەستەی شیعە. مناظەرەی زۆرم کرد لەگەڵ هەندێک لە زانای شیعە. لە کاتی مناظەرەدا زۆرجار خۆم دەبینیم بەڵگەی ئەوان بەمەست بوو و من لە ڕووەوە ناتوانم تێی بپەڕم؛ بەڵام بە قەڵەوڕەوی دڵ و بە بەردەوامی بەرگریم دەکرد، بەرگرییەکی ئەو کەسەی شکستی خواردووە؛ هەرچەندە بە حەمدی خودا زانیارییەکی فراوان و زانستێکی زۆرم هەبوو لە مەزهەبی سوننە ـ شافعی ـ و مەزهەبەکانی دیکەش، چونکە نزیکەی چارەکە سەدە لەسەر دەستی قۆڵەکانی زانایان لە شێوخایەتی ئەزهەر فێر بووم، تا گەیشتم بە بڕوانامەی بەرز. مناظەرەکەمان زۆر درێژ بوو، نزیکەی سێ ساڵ. لەو ماوەدا گومانێک لە ناخمدا درووست بوو لەسەر مەزهەبە چوارگانهکان، بەهۆی زۆری جیاوازی و ناکۆکییان.
دەستکەوتنی کتێبی «المراجعات»
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: ڕۆژێک کتێبێکی زۆر گرنگم دۆزییەوە، ئەویش کتێبی **«المراجعات»**ی سەیید عەبدالحسین شەرەفالدین الموسوی العاملی (قدّس الله روحه الطاهرة وأسكنه فسيح جنّته). کتێبەکەم وەرگرت و دەستم کرد بە پەڕەکردن و بیرکردنەوەی قسەکان و بابەتەکانی بە وردی و وریایی. ڕێژەی بڵاگەیی، چاکیی ڕستەکان، شیرینی وشەکان، و جوانیی واتاکانم سەرسام کرد؛ شتانێک کە کەم دەبێت نووسەرێک بتوانێت وەک ئەوان بنووسێت.
دەستم کرد بە بیرکردنەوە لەسەر ئەم کارە بەهێزە و ئەم گەشتە گەورەیە، و ئەو «حکمیات و محاکمات»ەی تێیدا هەیە لە نێوان نووسەری بەڕێزەکە و شێخی گەورە شێخ سەلیم البشری ـ شێخی ئەزهەر ـ بە پشتبەستن بە بەڵگە قاطع و حُجج بەهێزەکان، کە دژمن لە وەڵامدانەوە ناتوانێت و دەبەستێت.
ئەوەم بینی کە نووسەر لە احتجاجکردنەکەیدا پشتی بە کتێبەکانی شیعە نەبەستووە، بەڵکو پشتی بە کتێبەکانی سوننە و جماعە بەستووە، تا وەڵامەکە بەهێزتر بێت. ئەمەش سەرسامییم زیاتر کرد.
ئەو شەوە تێپەڕ نەبوو، مەگەر من بە تەواوی قانع بووم کە ڕاستی و دروستی لە لای شیعەیە، و ئەوان لەسەر مەزهەبی ڕاستن کە لە پێغەمبەر(صلى الله عليه وآله وسلم) وە لە ئەهلیبەیت پاکەکەی(عليهم السلام)ەوە سەلمێنراوە. هیچ گومانێکم بۆم نەما، و باوەڕم پێبوو ئەوان بە پێچەوانەی ئەو قسە و تۆمەتە ساختە و باطلانەن کە لەسەریان دەکرێت.
وابەستەبوون بە مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام)
شێخ محەمەد مەرعی زیاد دەکات: بەیانی ئەو شەوە، کتێبە پیرۆزەکەم پیشان دا بە برا و هاوڕێی ژیانم، فاضڵی بێوێنە، حافز، شێخ ئەحمەد ئەمین ئەنتاکی (حفظه الله).
پێی گوت: ئەمە چییە؟
گوتم: کتێبێکی شیعییە، نووسەریش شیعییە.
پێی گوت: دوورم بخەوە (سێ جار)، ئەمە لە کتێبەکانی گومڕاییە و پێویستم نییە؛ من شیعە ڕق لێیانە و لەوەی لەسەریانە ڕق لێیە.
گوتم: وەریبگرە بخوێنەوە؛ نەخێرەی بە کاری نەهێنە، بەڵام چی زیانت لێ دەکات ئەگەر تەنها خوێندتەوە؟
کتێبەکەی وەرگرت و بە وردی و وریایی خوێندییەوە، و هەمان ئەو شتەی لێ هات کە بۆ من هاتبوو: دانان بە ڕاستیی مەزهەبی شیعە. پێی گوت: شیعە لەسەر ڕاست و دروستن، و ئەوانی دیکە هەڵەکارن.
ئینجا من و براکەم مەزهەبی شافعی جێهێشت، و چۆینە ناو مەزهەبی شیعیی جەعفەری ئەمامی؛ چونکە بەڵگە زۆر و ڕوون، و بڕهان بەهێز و ڕوشن هەبوو. بە ئەم پەیوەستبوونە و دلنیا بوونەوە، ضمیرم ئارام بوو؛ چونکە ئەمە مەزهەبی جەعفەرییە، مەزهەبی ئالی خانەوادەی پێغەمبەرە ـ عليهم صلوات الله وسلامه ـ هەموو کات. دڵنیام بووم کە گەیشتوومە ئەو ئامانجە بەرزەی دەوێستم: گرتن بە مەزهەبی عترە پاکەکە.
هەروەها بە دڵنیایی دەڵێم، بێ هیچ گومانێک، کە ڕزگار بووم لە عەذابی خودا. دووبارە حەمدی خودا دەکەم لەسەر ڕزگاری خێزانەکەم هەمووی، و زۆرێک لە نزیکان و هاوڕێ و کەسانی دیکەش. ئەمە فەضڵ و نعمتێکی خودایە کە تەنها ئەو دەزانێت چەند بەهادارە؛ ئەویش «وڵایت»ی ئالی پێغەمبەرە. ڕزگاری تەنها بە وڵایەتی ئەوانە؛ و ئەم حەدیثە لە نێوان سوننە و شیعەدا بە ڕێکەوتن هاتووە، و فەرمایشتی پێغەمبەرە(صلى الله عليه وآله):
«مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي كَسَفِينَةِ نُوحٍ، مَنْ رَكِبَهَا نَجَا، وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ وَهَلَك».
پاشان لەگەڵ من و براکەم ژمارەیەکی زۆر زۆر لە برا سوننەکانمان لە سوریا و لوبنان و تورکیا و وڵاتە دیکەکانیش شیعە بوون. الحمد لله کە ئەم نعمتەی پێمان دا؛ و ئەگەر خودا هیدایتیمان نەکردایە، ئێمە هەر نەمانتوانی ڕێگا بدۆزینەوە.
بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە و هاتنی خەڵک
ئەم مەسئەلە لە ناوچەکاندا ناسرا و بڵاو بوو، تاوەکو خەڵک دەستیان کرد بە هاتن بۆ لایان، و پرسیاریان دەکرد: هۆکاری ئەوە چی بوو کە بۆ مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام) چوون و مەزهەبی شافعیان جێهێشت؟
شێخ محەمەد مەرعی دەڵێت: ئێمە وەڵاممان دەدا: بەڵگەکان لە لای ئێمە ڕوون بوون؛ ئەگەر یەکێک لە ئێوە بیەوێت مەزهەبی ڕاست بۆی ڕوون بکەینەوە، با بێتە لای ئێمە.
لەم ماوەیە کورتەدا کە خودا هیدایتی پێمان کرد، خەڵک لە هەموو لایەوە دێن بۆ لای ئێمە: زانایان، مامۆستایان، پیاوانی ناوبانگ، بازرگانان، پیشەسازان، کارمەندان، و کەسانی دیکە. ئێمەش ڕاستییەکانمان بۆیان دەگوت لە سەرچاوە متمانەپێکراوەکان ـ بە تایبەتی لە سەرچاوەکانی خۆیان. هەندێک گوێ دەگرن و قانع دەبن و دەچنە ناو مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام) و مەزهەبی پێشویان وەدەهێڵن. هەندێکی تر بە تەعصّوب دەچەسپن بە مەزهەبی خۆیان؛ عوزری ئەوان جەهل و تەعصّوبە، چونکە لە ڕاستیدا ناتوانن بەرگری لە مەزهەبی خۆیان بکەن.
وەڵامدانەوەی دژبەران
کاتێک هەواڵی استبصار و بڵاوبوونەوەی لە وڵاتدا باڵو بوو و زۆر کەس بە دەستی ئەوان هیدایت بوون، گروپە دژەکان کۆبوونەوە و جەنگێکی توندیان دەستی پێکرد دژ بەوان. ژمارەیەک کەس کە خۆیان بە جل و بەرگی زانایانە ڕازاندبووەوە، حوکمی کفر و مرتەدبوونیان دەرکرد. خەڵکیان لەسەر منبەرەکان ئاگادار دەکردەوە کە لەگەڵیان مامەڵە نەکەن و پەیوەندی نەگرن. کاریگەرییەکە هێندە درێژ بوو کە حەتا هاندانێکی خراپ بەسەر بەشێک ئەشقیا و سفهاء و منداڵاندا کرد تا بە قسەی فاحش و ناشایست ئازاریان بدەن و بە بەرد ڕەشق بکەن.
هەڵوێستی جوانی مەرجهعیەت
کاتێک تووشی دەورگرتنەوە و تەنگکردنەوە بوون شێخ محەمەد مەرعی ئەنتاکی و براکەی، و بارودۆخیان قورس بوو، هەواڵەکە گەیشتە سەیید عەبدالحسین شەرەفالدین العاملی ـ کە لەو کاتەدا زیندوو بوو. ئەویش خێرا دەستی کرد بە یارمەتیدانیان بە هەر شێوەیەک. گرنگترین هەنگاوەکەی ئەوە بوو کە نامەیەکی نارد بۆ مەرجهعە گەورەی دینی سەیید بروجردی(رحمه الله)، و داوای لێ کرد پشتگیرییان بکات و چاودێرییان بکات و دەستیان بگرێت، تا نەکەونە دەستی تەعصّوبی کوێر.
بەڕاستی سەیید بروجردی(رحمه الله) خێرا ڕاگەیاند و یارمەتیدانیان کرد و پشتیوانییان لێ کرد. ئەم هەنگاوە بەرزە بووە پشتوانەیەکی گەورە بۆ کارە تبلیغییەکەیان و بەها و شوکتێکی زیاتر پێیاندا لە ناو کۆمەڵگادا.
بەم شێوەیە، شێخ محەمەد مەرعی ئەنتاکی بەردەوام بوو لە کارەکەی لە پێناوی بانگەوازکردن، تا لە کۆتاییدا دەستی مەرگ پێگەیشت و چووە ڕەحمەتی پەروەردگاری، لە مانگی ذی القعدةی ساڵی ١٣٨٣هـ، دوای ئەوەی ژیانی خۆی تەرخان کرد بۆ بڵاوکردنەوەی مەزهەبی ڕاست، مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام).
بەرهەمەکانی
(١) «بۆچی مەزهەبی شیعەم هەڵبژارد: مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام)؟»
چاپی چوارەمی لەلایەن مکتب الإعلام الإسلامي لە قُم بڵاو کراوەتەوە (١٤١٧هـ / ١٣٧٥ش)، بە دەستپێداچوونەوە و پشکنینی شێخ عەبدالکریم العقیلی.
کتێبەکە لە هەشت فەصل پێکهاتووە:
١) وەرگێڕانی ژیانی نووسەر
٢) شیعە و کتێب و سوننەت
٣) دەقەکان لەسەر سنووردارکردنی جێنشینەکان بە دوانزە خەلیفە
٤) کورتەیەک لە حەدیثەکان لە فەضائل عەلی و نەوە پاکەکەی(عليهم السلام)
٥) (أ) شایەتی پێغەمبەر بە زانایی عەلی و ئەهلیبەیت(عليهم السلام) ـ (ب) شایەتی هەندێک گەورە بە زانایییان
٦) ستایشی پێغەمبەر بۆ شیعەی عەلی و ئەهلیبەیت(عليهم السلام) و ئەوەی یەکەم جار ناوی «تَشیّع» دابنێت
٧) کارەساتی سەقیفە
٨) (١) ڕووداوێکی ناگهانی (مناظەرەی پێش استبصار) (٢) مناظەرەکانی دوای استبصار
(٢) «شیعە و بەڵگەکانیان لە تَشیّع»
لە ئەم بەشەدا، دوای باسکردنی کورتەیەک لە ژیانی نووسەر و چۆنیەتی هەڵبژاردنی مەزهەبی ئەهلیبەیت(عليهم السلام)، دەچێتە ناو بەڵگە و داواکاری زانستییەکان لە قورئان و سوننەت کە هۆکاری ئەم هەڵبژاردنە بوون.
(لەم بەشەدا باس لە ئایەتەکان و حەدیثەکان و دۆکۆمێنتەکانیان دەکات و بە شێوەیەکی درێژ ڕوون دەکاتەوە.)
By krd • ژیاننامەی مستەب سرین 0