![\"\"](\"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/36-1-300x181.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
1- Hz. Ali\u2019ye (a.s) Vasiyeti<\/p>\n
Ya Ali, Allah\u2019\u0131 gazapland\u0131racak (bir \u015feyle) hi\u00e7bir kimseyi raz\u0131 etmemen, Allah\u2019\u0131n (sana) verdi\u011fi bir \u015feyden dolay\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u00f6vmemen, Allah\u2019\u0131n senden esirgedi\u011fi bir \u015feyden dolay\u0131 da kimseyi yermemen yakine ermenin alametidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc r\u0131z\u0131k, ihtirasla elde edilemeyece\u011fi gibi, ra\u011fbetsizlikle de \u00f6nlenemez.
\nAllah-u Te\u00e2la, kendi hikmet ve l\u00fctf\u00fc gere\u011fi rahatl\u0131k ve mutlu\u200clu\u011fu yakinde ve (kaza ve kadere) r\u0131za g\u00f6stermekte; gam ve \u00fcz\u00fcn\u200ct\u00fcy\u00fc ise, \u015f\u00fcphe ve ho\u015fnutsuzlukta karar k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nYa Ali, cahillikten daha k\u00f6t\u00fc bir fakirlik, ak\u0131ldan daha faydal\u0131 bir servet, bencillikten daha korkun\u00e7 bir yaln\u0131zl\u0131k ve isti\u015fareden daha iyi bir yard\u0131mc\u0131 yoktur; hi\u00e7bir ak\u0131l da tedbir almak kadar yararl\u0131 de\u011fildir. G\u00fczel ahlak gibi soy sop ve \u015f\u00fck\u00fcr gibi de ibadet yoktur.
\nYa Ali, s\u00f6z\u00fcn afeti yalan, ilmin afeti unutmak, ibadetin afeti ihmalk\u00e2rl\u0131k, c\u00f6mertli\u011fin afeti minnet, yi\u011fitli\u011fin afeti zul\u00fcm, g\u00fczel\u200cli\u011fin afeti bencillik ve soylulu\u011fun afeti ise onunla \u00f6v\u00fcnmektir.
\nYa Ali, s\u00fcrekli do\u011fru konu\u015f; a\u011fz\u0131ndan hi\u00e7bir zaman yalan \u00e7\u0131kmas\u0131n; kesinlikle h\u0131yanete yeltenme; Allah\u2019tan O\u2019nu g\u00f6r\u00fcyormu\u015f\u00e7as\u0131na kork; mal\u0131n\u0131 ve can\u0131n\u0131 dinine feda et; iyi ahlak edin ve k\u00f6t\u00fc ahlaktan ka\u00e7\u0131n.
\nYa Ali, Allah\u2019\u0131n en \u00e7ok sevdi\u011fi amel \u015fu \u00fc\u00e7 haslettir: Allah\u2019\u0131n farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri yerine getirmek; bunu yapan kimse, halk\u0131n en \u00e2bitlerindendir. Allah\u2019\u0131n haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden uzak durmak; b\u00f6yle yapan kimse de halk\u0131n en sak\u0131nanlar\u0131ndand\u0131r. Allah\u2019\u0131n verdi\u011fi r\u0131zka raz\u0131 olmak; b\u00f6yle olan kimse de halk\u0131n en zenginlerin\u200cdendir.
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 \u015fey y\u00fcce ahlaktand\u0131r: Seninle ili\u015fkisini kesen kimse ile ili\u015fki kurman, senden esirgeyene ba\u011f\u0131\u015fta bulunman ve sana zul\u00fcm edeni affetmen.
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 \u015fey kurtar\u0131c\u0131d\u0131r: Dilini tutman, g\u00fcnah\u0131na a\u011flaman ve (k\u00f6t\u00fc insanlarla mua\u015feretten uzak kalmak i\u00e7in) evinde oturman.
\nYa Ali, \u015fu \u00fc\u00e7 haslet amellerin en ba\u015f\u0131nda gelir: (Kendi men\u200cfaatin bile s\u00f6z konusu oldu\u011fu yerde) halka kar\u015f\u0131 insafl\u0131 davranman; m\u00fcmin karde\u015finle e\u015fitlik g\u00f6zetmen ve Allah\u2019\u0131 her hal\u00fck\u00e2rda hat\u0131rlaman.
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 kimse Allah\u2019\u0131n misafiridir: M\u00fcmin karde\u015fini Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in ziyaret eden kimse; b\u00f6yle birisi Allah\u2019\u0131n ziyaret\u00e7isidir. Ziyaret\u00e7isini a\u011f\u0131rlamak ve istedi\u011fini ona vermek, Allah\u2019a d\u00fc\u015fen bir hakt\u0131r. Namaz k\u0131ld\u0131ktan sonra, daha sonraki namaz vaktine dek takibat (zikir, dua, Kur\u2019an okumak vb…) ile me\u015fgul olan kimse; b\u00f6yle birisi Allah\u2019\u0131n misafiridir ve misafirini a\u011f\u0131rlamak Allah\u2019a d\u00fc\u015fen bir hakt\u0131r. Bir de hacca ve umre\u2019ye giden bir kimse; onlar da Allah\u2019a do\u011fru giden kimselerdir ve kendisine gelen kimseyi a\u011f\u0131r\u200clamak Allah\u2019a d\u00fc\u015fen bir hakt\u0131r.
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 \u015feyin hem d\u00fcnyada hem de, \u00e2hirette m\u00fck\u00e2fat\u0131 vard\u0131r: Hac, fakirli\u011fi giderir; sadaka, belalar\u0131 defeder ve s\u0131la-i ra\u200chim (akrabalara iyilikte bulunmak) \u00f6mr\u00fc uzat\u0131r.
\nYa Ali, kimde \u015fu \u00fc\u00e7 \u015fey olmazsa hi\u00e7bir ameli do\u011frulmaz: Kendisini Allah Azze ve Celle\u2019ye kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015flemekten al\u0131\u200ckoyacak takva; ak\u0131ls\u0131z\u0131n cahilli\u011fini \u00f6nleyecek ilim (bir nakle g\u00f6re de hilim) ve halkla iyi ge\u00e7inebilmesini sa\u011flayacak ak\u0131l.
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 kimse k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc ar\u015f\u0131n g\u00f6lgesi alt\u0131ndad\u0131r: Kendisi i\u00e7in sevdi\u011fi \u015feyi, karde\u015fi i\u00e7in de seven; bir i\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, Allah\u2019\u0131n o i\u015fi sevip sevmedi\u011fini bilmeyinceye ka\u200cdar, o i\u015f i\u00e7in herhangi bir giri\u015fimde bulunmayan ve kendi nefsinde de bulunan ve hen\u00fcz \u0131slah etmedi\u011fi bir kusurla karde\u015fini ay\u0131pla\u200cmayan. Kendisini \u0131slah etmeye kalk\u0131\u015fan bir insan ise, \u0131slah etti\u011fi her kusurunun ard\u0131ndan bir di\u011feriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r ve bu, insan\u0131 kendisiyle me\u015fgul etmeye yeter. (Art\u0131k ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ay\u0131plar\u0131yla u\u011fra\u015fmaktan geri kal\u0131r).
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 \u015fey iyi olman\u0131n yollar\u0131ndand\u0131r: C\u00f6mert olmak, g\u00fczel konu\u015fmak ve eziyetlere kar\u015f\u0131 sab\u0131rl\u0131 olmak.
\nYa Ali, Tevrat\u2019ta d\u00f6rt \u015feyin, d\u00f6rt \u015feyi beraberinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131d\u0131r: D\u00fcnyaya haris olan, Allah\u2019a \u00f6fkelenir. Du\u00e7ar oldu\u011fu bir musibetten yak\u0131nan, ger\u00e7ekte Allah\u2019tan yak\u0131nmaktad\u0131r. Zenginin kar\u015f\u0131s\u0131nda (zenginli\u011fi i\u00e7in) tevazu eden kimsenin, dininin \u00fc\u00e7te ikisi yok olur. Bu \u00fcmmetten cehenneme giden kimse, Allah\u2019\u0131n ayetleri\u200cyle alay edip, onlarla oynayan kimselerdendir.
\nYa Ali, d\u00f6rt \u015fey, d\u00f6rt \u015feyi beraberinde getirir: Saltanata eri\u015fen diktat\u00f6r olur. \u0130sti\u015fare etmeyen pi\u015fman olur. Davrand\u0131\u011f\u0131n gibi sana davran\u0131l\u0131r. Yoksulluk en b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. “Maksat dinar ve dirhem (mal) yoksullu\u011fu mu?” denilince: “Hay\u0131r, maksat din yoksulu ol\u200cmakt\u0131r.” buyurdu.
\nYa Ali, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7 g\u00f6zden ba\u015fka b\u00fct\u00fcn g\u00f6zler a\u011flar: Allah yolunda geceleri uykusuz kalan g\u00f6z, Allah\u2019\u0131n haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feylere bakmayan g\u00f6z ve Allah korkusundan a\u011flayan g\u00f6z.
\nYa Ali, Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n haberdar olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnahlar\u0131na a\u011flad\u0131\u011f\u0131 halde, Allah\u2019\u0131n nazar etti\u011fi y\u00fcze ne mutlu!
\nYa Ali, \u015fu \u00fc\u00e7 \u015fey (insan\u0131) helak eder: Heva ve hevese uymak, cimrilik yapmak ve insan\u0131n kendisini be\u011fenmesi. \u015eu \u00fc\u00e7 \u015fey de (insan\u0131) kurtulu\u015fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcr: Ho\u015fnutluk ve \u00f6fke halinde adaletli davranmak, zenginlikte ve fakirlikte orta halli olmak, gerek gizlide ve gerekse a\u00e7\u0131kta Allah\u2019\u0131 g\u00f6r\u00fcrcesine O\u2019ndan korkmak. \u00c7\u00fcnk\u00fc sen O\u2019nu g\u00f6rmesen de O seni g\u00f6r\u00fcr.
\nYa Ali,\u00fc\u00e7 yerde yalan konu\u015fmak iyidir: Sava\u015fta (d\u00fc\u015fman\u0131) aldatmak i\u00e7in, han\u0131m\u0131na (bir \u015fey alaca\u011f\u0131na dair) s\u00f6z vermede,[1] halk\u0131n aras\u0131n\u0131 \u0131slah etmede.
\nYa Ali, \u00fc\u00e7 yerde do\u011fru konu\u015fmak k\u00f6t\u00fcd\u00fcr: S\u00f6z gezdirmede; erke\u011fe, ailesi hakk\u0131nda ho\u015flanmayaca\u011f\u0131 haberleri vermede ve hay\u0131r i\u015flerlin a\u00e7\u0131klayan bir kimseyi yalanlamada.[2]
\nYa Ali, d\u00f6rt \u015fey bo\u015funad\u0131r: Doyduktan sonra yemek, ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kandil yakmak, \u00e7orak yerde tohum ekmek ve lay\u0131k olmayan bir kimseye iyilik yapmak.
\nYa Ali, d\u00f6rt kimse herkesten daha \u00e7abuk ceza g\u00f6r\u00fcr: Yapt\u0131\u011f\u0131n iyili\u011fe k\u00f6t\u00fcl\u00fckle kar\u015f\u0131l\u0131k veren, senden zul\u00fcm g\u00f6rmeden sana zul\u00fcm yapan, aran\u0131zdaki antla\u015fmaya sen sad\u0131k kald\u0131\u011f\u0131n halde h\u0131ya\u200cnet eden ve s\u0131la-i rahim (akrabalara iyilik) yapt\u0131\u011f\u0131n halde (sana kar\u015f\u0131) onu terk eden kimse.
\nYa Ali, d\u00f6rt \u015feye sahip olan\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 k\u00e2mil olur: Do\u011fruluk, \u015f\u00fck\u00fcr, hay\u00e2 ve g\u00fczel ahlak.
\nYa Ali, halka az el a\u00e7mak pe\u015fin zenginliktir ve halka \u00e7ok el a\u00e7mak zillettir. Pe\u015fin fakirlik de i\u015fte budur.
\n2- Hz. Ali\u2019ye (a.s) Ba\u015fka Bir Vasiyeti<\/p>\n
Ya Ali, m\u00fcminin ni\u015fanesi \u00fc\u00e7t\u00fcr: Oru\u00e7 tutmak, namaz k\u0131lmak ve zek\u00e2t vermek. Zahirde kendisini ehil g\u00f6steren kimsenin de ni\u015fanesi \u00fc\u00e7t\u00fcr: \u0130nsan\u0131n y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 dalkavukluk yapar; arkas\u0131ndan g\u0131ybet eder ve musibete u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda da sevinir. Zalimin de \u00fc\u00e7 ni\u015fanesi var: Eli alt\u0131nda bulunanlara zorbal\u0131k yapar; kendisinden \u00fcstlere isyan eder ve zalimlerle i\u015fbirli\u011fi yapar. Riyak\u00e2r\u0131n da \u00fc\u00e7 ni\u015fanesi var: Halk\u0131n yan\u0131nda gayretli ve hareketli olur; yaln\u0131zl\u0131kta \u00fc\u015fenir ve b\u00fct\u00fcn i\u015flerde \u00f6v\u00fclmesini sever. M\u00fcnaf\u0131\u011f\u0131n da ni\u015fanesi \u00fc\u00e7t\u00fcr: Konu\u015ftu\u011fu zaman yalan s\u00f6yler; kendisine g\u00fcvenildi\u011finde h\u0131yanet eder ve verdi\u011fi s\u00f6z\u00fcn \u00fczerinde durmaz. Tembelin de al\u00e2meti \u00fc\u00e7t\u00fcr: Tefrite[3] d\u00fc\u015f\u00fcnceye kadar gev\u015feklik yapar; z\u00e2yi edin\u200cceye dek tefrit eder ve g\u00fcnaha d\u00fc\u015f\u00fcnceye kadar z\u00e2yi eder.[4] Ak\u0131ll\u0131 kimseye, ancak \u00fc\u00e7 \u015fey i\u00e7in yolculu\u011fa gitmek yak\u0131\u015f\u0131r: Ge\u00e7imini temin etmek, ahiretine y\u00f6nelik bir ad\u0131m ve hel\u00e2l bir zevk .
\nYa Ali, cahillikten daha \u015fiddetli bir fakirlik, ak\u0131ldan daha fay\u200cdal\u0131 bir servet, kendini be\u011fenmi\u015flikten daha korkun\u00e7 bir yaln\u0131zl\u0131k yoktur ve hi\u00e7bir amel tedbir almak, hi\u00e7bir takva g\u00fcnahtan sak\u0131n\u200cmak ve hi\u00e7bir soy sop da iyi ahlakl\u0131l\u0131k gibi olamaz. Konu\u015fman\u0131n \u00e2feti yalan, ilmin \u00e2feti unutmak ve ba\u011f\u0131\u015fta bulunman\u0131n \u00e2feti de minnettir.
\nYa Ali, hilali g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn zaman \u00fc\u00e7 defa “Allah-u Ekber” de; sonra “Elhamdu lillah\u2019illezi halekan\u00ee ve halekake ve kadderake men\u00e2zile ve cealeke \u00e2yeten lil \u00e2lem\u00een.” de.[5]
\nYa Ali, aynaya bakt\u0131\u011f\u0131n zaman \u00fc\u00e7 tekbir getirdikten sonra \u015f\u00f6yle de: “Allahumme kem\u00e2 hassente halk\u00ee fe hassin hulk\u00ee.”[6]
\nYa Ali, seni deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcren bir \u015feyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsan, \u015f\u00f6yle de: “Allahumme bi-hakk\u0131 Muhammed\u2019in ve \u00c2l-i Muhammed\u2019in ill\u00e2 ferrecte ann\u00ee.”[7]
\nHz. Ali aleyhi\u2019s-selam diyor ki: Peygamber salla’llahu aleyhi ve alih\u2019den: “Ya Resulallah, (Kur\u2019an\u2019da): “Adem Rabbin\u2019den (bir tak\u0131m) kelimeler ald\u0131. (Allah da) bunun \u00fczerine t\u00f6vbesini kabul etti…”[8] diye buyurmaktad\u0131r. Nedir bu kelimeler?” diye sordu\u011fumda, Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu:
\n“Ya Ali, Allah-u Te\u00e2la, Adem\u2019i Hindistan\u2019a, Havva\u2019y\u0131 Cidde\u2019ye, y\u0131lan\u0131 \u0130sfahan\u2019a ve \u0130blis\u2019i de Miysan\u2019a (Basra ve Vas\u0131t aras\u0131nda bir yere) indirdi. Cennette y\u0131lan ve tavus ku\u015fu kadar g\u00fczel bir \u015fey yoktu. Y\u0131lan\u0131n deve gibi d\u00f6rt aya\u011f\u0131 vard\u0131. \u0130blis, y\u0131lan\u0131n karn\u0131na girerek, \u00c2dem\u2019e hile yapt\u0131 ve onu aldatt\u0131. Allah-u Te\u00e2la da y\u0131lana gazap ederek ayaklar\u0131n\u0131 ondan ald\u0131 ve \u015f\u00f6yle buyurdu: “R\u0131zk\u0131n\u0131, toprak karar k\u0131ld\u0131m ve karn\u0131n\u0131n \u00fczerinde s\u00fcr\u00fcnmelisin; sana ac\u0131yana Allah ac\u0131mas\u0131n.” Tavusa da, \u0130blis\u2019e a\u011fac\u0131 bulmada k\u0131lavuzluk etti\u011fi i\u00e7in gazap ederek sesini ve ayaklar\u0131n\u0131 \u00e7irkin\u200cle\u015ftirdi. \u00c2dem, Hindistan\u2019da kald\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz y\u0131l s\u00fcresince, ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne kald\u0131rmad\u0131. Ellerini ba\u015f\u0131na koyup kendi hatas\u0131na a\u011fl\u0131\u200cyordu. Allah, Cebrail\u2019i, \u00c2dem\u2019e g\u00f6nderdi. (Cebrail): “Ey \u00c2dem dedi, Allah sana selam s\u00f6yl\u00fcyor ve buyuruyor ki: “Ey Adem, seni kendi elimle yaratmad\u0131m m\u0131? Sana kendi ruhumdan \u00fcflemedim mi? Meleklerimi sana secde ettirmedim mi? Cariyem Havva\u2019y\u0131 seninle evlendirmedim mi? Cennetimde sana\u00a0 yer\u00a0 ver\u200cmedim\u00a0 mi?\u00a0 O\u00a0 halde\u00a0 ey\u00a0 Adem, bu a\u011flama nedir? Bu kelimeleri s\u00f6yle; \u015f\u00fcphesiz Allah-u Te\u00e2la t\u00f6vbeni kabul eder. S\u00f6yle ki: “Subh\u00e2neke, l\u00e2 il\u00e2he ill\u00e2 ente, amiltu s\u00fben ve zalemtu nefs\u00ee, fe\u200ctub aleyye, inneke ente-t tevvab-ur rah\u00eem.”[9]
\nYa Ali, evinde bir y\u0131lan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde o y\u0131lan\u0131 \u00fc\u00e7 defa (o eve girip) \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar \u00f6ld\u00fcrme; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc defas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrsen o zaman \u00f6ld\u00fcr; \u00e7\u00fcnk\u00fc o k\u00e2firdir.
\nYa Ali, yolda bir y\u0131lan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn zaman onu \u00f6ld\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben cinlere, y\u0131lan \u015feklinde g\u00f6z\u00fckmemelerini \u015fart ko\u015fmu\u015fum.
\nYa Ali, d\u00f6rt haslet bedbahtl\u0131k (ni\u015fanesi)dir: G\u00f6zya\u015f\u0131n\u0131n kurumas\u0131, kat\u0131 kalpli olmak, uzun arzu ve d\u00fcnya sevgisi.
\nYa Ali, huzurunda seni medhederlerse \u015f\u00f6yle de:
\n“Allahumme-c\u2019aln\u00ee hayren mimm\u00e2 yezunn\u00fbne ve\u011ffir l\u00ee m\u00e2 l\u00e2 ya\u2019lem\u00fbne vela tuahizn\u00ee bima yekul\u00fbn.”[10]
\nYa Ali, cinsi m\u00fcnasebette bulundu\u011fun zaman \u015f\u00f6yle de: “Bismillahi, Allahumme cennibne\u2019\u015f-\u015eeyt\u00e2ne ve cennib\u2019i\u015f-\u015eey-t\u00e2ne ma rezakten\u00ee.”[11] E\u011fer Allah-u Te\u00e2la o anda, sizden bir \u00e7ocuk olmas\u0131n\u0131 takdir ederse hi\u00e7bir zaman \u015eeytan\u2019\u0131n, ona bir zarar\u0131 dokunamaz.
\nYa Ali, yeme\u011fe tuz ile ba\u015fla ve tuz ile bitir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tuz, yetmi\u015f derde devad\u0131r. Onlar\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc delilik, c\u00fczam ve alaca hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.[12]
\nYa Ali, bedenine zeytin ya\u011f\u0131 s\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eeytan bedenine zeytin ya\u011f\u0131 s\u00fcren bir kimseye, k\u0131rk gece yakla\u015fmaz.
\nYa Ali, ay\u0131n ilk ve orta gecelerinde cinsel ili\u015fkide bulunma, sara hastas\u0131n\u0131n genelde o iki gecede hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirdi\u011fini g\u00f6r\u200cm\u00fcyor musun?
\nYa Ali, \u00e7ocu\u011fun oldu\u011funda sa\u011f kula\u011f\u0131na ezan, sol kula\u011f\u0131na da ikamet oku. Bu takdirde \u015eeytan ona asla zarar vermez.
\nYa Ali, halk\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc sana tan\u0131tay\u0131m m\u0131? “Evet ya Resulullah” dedim; buyurdular ki: Halk\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fc, g\u00fcnahlar\u0131 affetmeyen ve hatalardan ge\u00e7meyen kimsedir. Onlardan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc de sana tan\u0131tay\u0131m m\u0131? “Evet ya Resulullah” dedim, buyurdular ki: Onlardan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc \u015ferrinden korunulmayan ve hayr\u0131 umulmayan kimsedir.
\n3- Hz. Ali\u2019ye (a.s) Di\u011fer Bir Vasiyeti<\/p>\n
Ya Ali, pe\u015ftamals\u0131z hamama girmekten sak\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem pe\u015ftamals\u0131z (\u00e7\u0131plak) olarak hamama giren kimse melundur ve hem de ona bakan.
\nYa Ali, i\u015faret ve orta parma\u011f\u0131na y\u00fcz\u00fck takma; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu “Lut” kavminin yapt\u0131\u011f\u0131 bir i\u015fti. K\u00fc\u00e7\u00fck parma\u011f\u0131n\u0131 da y\u00fcz\u00fcks\u00fcz b\u0131rakma.
\nYa Ali, Allah kendi kulunun;\u00a0 “Allah\u2019\u0131m g\u00fcnahlar\u0131m\u0131 affet; \u00e7\u00fcnk\u00fc Senden ba\u015fka g\u00fcnahlar\u0131 affedecek bir kimse yoktur” de\u200cmesini be\u011fenir. Kul b\u00f6yle dedi\u011fi zaman Allah da, meleklerine \u015f\u00f6yle hitap eder: “Ey meleklerim, bu kulum benden ba\u015fka g\u00fcnah\u200clar\u0131 affedecek birisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmi\u015ftir; \u015fahit olun ki, ben onu ba\u011f\u0131\u015flad\u0131m.”
\nYa Ali, yalan konu\u015fmaktan sak\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc yalan konu\u015fmak y\u00fcz\u00fc karart\u0131r ve sonra da o \u015fah\u0131s Allah kat\u0131nda kezz\u00e2b (\u00e7ok yalan konu\u015fan) olarak yaz\u0131l\u0131r. Do\u011fru konu\u015fmak da y\u00fcz\u00fc a\u011fart\u0131r ve b\u00f6yle birisi de Allah indinde sad\u0131k (do\u011fru konu\u015fan) olarak yaz\u0131l\u0131r. Do\u011frulu\u011fun bereket kayna\u011f\u0131\u00a0 ve yalanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ise u\u011fursuzluk oldu\u011funu bil .
\nYa Ali, g\u0131ybet etmekten (ba\u015fkalar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan konu\u015fmaktan) ve s\u00f6z ta\u015f\u0131maktan ka\u00e7\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u0131ybet etmek orucu bozar (sevab\u0131n\u0131 yok eder) ve s\u00f6z ta\u015f\u0131mak da kabir azab\u0131na sebep olur.
\nYa Ali, ister yalan yere olsun, ister do\u011fru zaruret olmaks\u0131z\u0131n Allah\u2019a yemin etme. Allah-u Te\u00e2la\u2019y\u0131 kendi yeminine vesile k\u0131lma. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah-u Te\u00e2la, yalan yere O\u2019na yemin eden bir kimseye ac\u0131mad\u0131\u011f\u0131 gibi onu g\u00f6zetmez de.
\nYa Ali, yar\u0131n\u0131n r\u0131zk\u0131 i\u00e7in gam yeme. \u00c7\u00fcnk\u00fc her g\u00fcn\u00fcn r\u0131zk\u0131, gelip ula\u015f\u0131r.
\nYa Ali, inat etmekten sak\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc inat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n evveli cahillik, sonu ise pi\u015fmanl\u0131kt\u0131r.
\nYa Ali, misvak kullan. \u00c7\u00fcnk\u00fc misvak a\u011fz\u0131n temizli\u011fine, Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131na ve g\u00f6z\u00fcn \u0131\u015f\u0131klanmas\u0131na sebep olur. Di\u015fleri k\u00fcr\u200cdanla temizlemek de seni meleklere sevdirir. Yemekten sonra a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 k\u00fcrdanla temizlemeyen kimsenin a\u011f\u0131z kokusundan me\u200clekler rahats\u0131z olur.
\nYa Ali, sinirlenme; sinirlendi\u011fin zaman otur ve Allah\u2019\u0131n kul\u200clara kar\u015f\u0131 olan kudret ve hilmini d\u00fc\u015f\u00fcn ve sinirlendi\u011fin vakit sana: “Allah\u2019tan kork” dendi\u011finde sinirini at\u0131p, hilmine ve sabr\u0131na d\u00f6n.
\nYa Ali, kendi mal\u0131ndan ba\u015fkalar\u0131na harcad\u0131\u011f\u0131n \u015feyi, Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131 i\u00e7in harca ki, Allah kat\u0131nda onu biriktirilmi\u015f olarak bulursun.
\nYa Ali, ailen, kom\u015fun, mua\u015feret etti\u011fin ve dost oldu\u011fun herkese iyi davran ki, Allah kat\u0131nda y\u00fcce derecelere ula\u015fas\u0131n.
\nYa Ali, kendin i\u00e7in sevmedi\u011fin \u015feyi, ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in de sevme. Kendin i\u00e7in sevdi\u011fin \u015feyi, karde\u015fin i\u00e7in de sev. B\u00f6yle olursan h\u00fckm\u00fcnde (di\u011ferleri hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermede) adil ve adaletinde insafl\u0131 olursun; g\u00f6k ve yery\u00fcz\u00fc ehlinin yan\u0131nda da sevilirsin. Vasiyetimi unutmamaya \u00e7al\u0131\u015f, in\u015fallah.
\n4- Hikmetli S\u00f6zlerinden Bir B\u00f6l\u00fcm\u00fc
\nHz. \u0130sa\u2019\u0131n (a.s) havarilerinden olan Yahuda\u2019n\u0131n torunlar\u0131ndan, \u015eem\u2019un ibn-i Lav\u00ee ismiyle me\u015fhur bir rahibin, Resulullah\u2019a y\u00f6neltti\u011fi bir \u00e7ok sorular\u0131n\u0131 ve Peygmaberi Ekrem\u2019in, ona verdi\u011fi cevaplar\u0131 ve onun M\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla i\u00e7eren uzun bir hadisten kitab\u0131n \u00fcslubuna uyan baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini zikrediyoruz:
\n\u015eem\u2019un, Resulullah\u2019a, “Bana ak\u0131l hakk\u0131nda bilgi ver. Ak\u0131l nedir? Nas\u0131ld\u0131r? Ak\u0131ldan ayr\u0131lan kollar nelerdir? (Akl\u0131n \u00fcr\u00fcnleri nelerdir?) Ve bunlar\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 bana a\u00e7\u0131klay\u0131n.” diye sordu. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu: “Ak\u0131l, cahilli\u011fin buka\u011f\u0131d\u0131r; nefis, en k\u00f6t\u00fc hayvana benzer; buka\u011f\u0131 tak\u0131l\u200cmazsa azar. B\u00f6ylece ak\u0131l cahilli\u011fin buka\u011f\u0131d\u0131r. Allahu Te\u00e2la akl\u0131 yarat\u0131p ona, “Gel” dedi, o da geldi; ona “D\u00f6n” dedi o da d\u00f6nd\u00fc; sonra Hak Te\u00e2la \u015f\u00f6yle buyurdu: “\u0130zzet ve celalime andolsun ki, senden daha azametli ve senden daha itaatk\u00e2r bir varl\u0131k yarat\u200cmad\u0131m; seninle ba\u015flay\u0131p seninle hilkati yenileyece\u011fim. M\u00fck\u00e2fat senin i\u00e7indir, azap da sanad\u0131r.”[13]
\nDaha sonra ak\u0131ldan hilim (yumu\u015fakl\u0131k), hilimden ilim, ilimden r\u00fc\u015ft (olgunluk), r\u00fc\u015fdden iffet, iffetten korunma (sak\u0131nma), korun\u200cmadan hay\u00e2, hay\u00e2dan vakar (a\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131 olmak), vakardan hay\u0131rl\u0131 i\u015flerde sebat (s\u00fcreklilik) ve sebattan k\u00f6t\u00fcl\u00fckten nefret etmek, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten nefretten de nasihat edene itaat etmek ayr\u0131ld\u0131. Bunlar, ak\u0131ldan ayr\u0131lan on tane hay\u0131r semeredir. Bunlardan her biri de on ayr\u0131 kola ayr\u0131l\u0131r.
\nHilmin (yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131n) semereleri: G\u00fczel davranmak, iyi insan\u200clarla arkada\u015fl\u0131k yapmak, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmak, al\u00e7akl\u0131ktan uzak durmak, iyili\u011fe fazla istek, y\u00fcce derecelere yakla\u015fmak, affetmek, iyi ge\u00e7inmek, ihsanda bulunmak ve bo\u015funa konu\u015fmamakt\u0131r. Bunlar hilim sayesinde ak\u0131ll\u0131ya nasip olan s\u0131fatlard\u0131r.
\n\u0130lmin semereleri: Fakirli\u011fe ra\u011fmen zenginlik (ilim vas\u0131tas\u0131yla kendini zengin g\u00f6rmek), cimrili\u011fe ra\u011fmen c\u00f6mertlik (ki\u015fi yap\u0131s\u0131 itibariyle cimri olabilir ama ilmin gere\u011fi olarak c\u00f6mertlik yapar), basitli\u011fine ra\u011fmen heybetli olmak, hastal\u0131\u011fa ra\u011fmen sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmak (v\u00fccudunun hasta olmas\u0131na ra\u011fmen morali yerinde olmak), uzak\u200cl\u0131\u011fa ra\u011fmen yak\u0131n olmak, inat\u00e7\u0131 ve \u0131srarl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen hay\u00e2l\u0131 olmak, hakirli\u011fe ra\u011fmen y\u00fccelik, d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011fe ra\u011fmen \u015ferefli olmak, hikmet, itibar ve makama sahip olmak. \u0130\u015fte bunlar, ak\u0131ll\u0131n\u0131n ilim vas\u0131tas\u0131yla elde etti\u011fi \u015feylerdir. O halde hem ak\u0131ll\u0131 ve hem de \u00e2lim olan insana ne mutlu.
\nR\u00fc\u015fd\u00fcn semereleri: Do\u011fruluk, hidayet, iyilik, takva, ba\u015far\u0131, itidal (dengeli olma), iktisat (ne savurgan ve m\u00fcsrif ne de cimri olma), m\u00fck\u00e2fat, kerem ve Allah\u2019\u0131n dinini tan\u0131mak. Bunlar ak\u0131ll\u0131n\u0131n r\u00fc\u015fd vas\u0131tas\u0131yla elde etti\u011fi \u015feylerdir. \u00d6yleyse ne mutlu do\u011fru yolda sabit olan kimseye.
\n\u0130ffetin semereleri: (Takdirine) Raz\u0131 olmak, m\u00fctevaz\u0131 olmak, (hay\u0131rlardan) faydalanmak, huzurlu olmak, (elinin alt\u0131nda bulunan\u200clar\u0131n halini) sormak, hu\u015fu, tezekk\u00fcr (gafil olmamak), tefekk\u00fcr, ba\u011f\u0131\u015fta bulunmak ve c\u00f6mertlik. Bunlar, iffet vas\u0131tas\u0131yla ak\u0131ll\u0131 kimseye, Allah-u Te\u00e2la ve O\u2019nun verdi\u011fi r\u0131z\u0131ktan ho\u015fnut oldu\u011fu tak\u200cdirde, nasip olan \u015feylerdir.
\nSiyanetin (kendini koruman\u0131n) k\u0131s\u0131mlar\u0131: Sal\u00e2h (do\u011fruluk), tevazu, z\u00fcht, t\u00f6vbe, anlay\u0131\u015f, edep, ihsan, sevgi kazanmak, hay\u0131rl\u0131 i\u015flerde bulunmak ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nmak. Bunlar g\u00fcnahlardan korunma vesilesiyle ak\u0131ll\u0131n\u0131n elde etti\u011fi \u015feylerdir. \u00d6yleyse Allah\u2019\u0131n, s\u0131yanetle ikramda bulundu\u011fu kullara ne mutlu.
\nHay\u00e2n\u0131n semereleri: Yumu\u015fakl\u0131k, \u015fefkat, gizlide ve a\u00e7\u0131kta Allah\u2019\u0131 g\u00f6zetmek, s\u0131hhat, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ka\u00e7\u0131nmak, g\u00fcler y\u00fczl\u00fcl\u00fck, c\u00f6mertlik, ba\u015far\u0131 ve halk\u0131n aras\u0131nda iyilikle an\u0131lmak. Bunlar hay\u00e2 vas\u0131tas\u0131yla ak\u0131ll\u0131n\u0131n elde etti\u011fi \u015feylerdir. Allah-u Te\u00e2la\u2019n\u0131n nasihatini kabullenip, O\u2019nun if\u015fas\u0131ndan korkan kimseye ne mutlu.
\nVakar\u0131n (a\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n) semereleri: L\u00fctufta bulunmak, tedbirli olmak, emaneti eda etmek, h\u0131yaneti terk etmek, do\u011fru konu\u015fmak, namuslu olmak (fuhu\u015ftan korunmak), mal\u0131n\u0131 \u0131slah etmek (mal ve servetini iyice koruyup yerinde harcamak), d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak ve ba\u015f\u0131bo\u015flu\u011fu terk etmek. Bunlar, vakar vas\u0131tas\u0131yla ak\u0131ll\u0131ya nasip olan \u015feylerdir. Vakarl\u0131 olan, cahil ve hafif olmayan, affedip ba\u011f\u0131\u015flayan ve (ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hatas\u0131n\u0131) g\u00f6r\u200cmezlikten gelen kimseye ne mutlu.
\nHay\u0131r i\u015fi s\u00fcrd\u00fcrmenin sonu\u00e7lar\u0131: \u00c7irkin ve k\u00f6t\u00fc i\u015fleri terk etmek, ahmakl\u0131ktan uzakla\u015fmak, g\u00fcnahtan \u00e7ekinmek, yakine ermek, kurtu\u200clu\u015fu sevmek, Rahman (olan Allah)\u2019a itaat etmek, delil ve bur\u200chana sayg\u0131 g\u00f6stermek, \u015eeytandan sak\u0131nmak, adalete boyun e\u011fmek ve hakk\u0131 s\u00f6ylemek. Bunlar hay\u0131r i\u015fi s\u00fcrd\u00fcrmenin sonucu olarak ak\u0131ll\u0131ya nasip olan \u015feylerdir. Gelece\u011fini ve (k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc yeniden) dirilece\u011fini unutmayan ve d\u00fcnyan\u0131n fanili\u011finden ibret alan kimseye ne mutlu.
\nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sevmemenin sonu\u00e7lar\u0131: Vakar (a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k), sab\u0131r, ba\u015far\u0131, a\u00e7\u0131k ve do\u011fru yol \u00fczerinde olmak, hidayeti s\u00fcrd\u00fcrmek, Allah\u2019a iman etmek, halka kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131 olmak, ihl\u00e2sl\u0131 olmak, kendisini ilgilendirmeyen bo\u015f \u015feyleri terk etmek ve kendisine yararl\u0131 olan i\u015fleri korumak. Bunlar \u015ferri sevmemekten dolay\u0131 ak\u0131ll\u0131ya nasip olan \u015feylerdir. Ne mutlu, Allah\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 yerine getiren ve Allah yolunun sa\u011flam iplerine (ni\u015fanelerine ) sar\u0131lan kimseye.
\n\u0130nsan\u0131n hayr\u0131n\u0131 isteyenin s\u00f6zlerine itaat etmenin sonu\u00e7lar\u0131: Akl\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131, fikrin olgunla\u015fmas\u0131, iyi ak\u0131betli olmak, k\u0131nanmaktan kurtulu\u015f, (hakk\u0131) kabul etmek, dostluk, g\u00f6n\u00fcl a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, insaf, (hay\u0131r) i\u015flerde (di\u011ferlerinden) \u00f6ne ge\u00e7mek ve Allah\u2019a itaat etmede g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak. Ne mutlu heva ve heves meydanlar\u0131ndan kurtulan kimseye. B\u00fct\u00fcn bunlar ak\u0131ldan t\u00fcreyen hasletlerdir.
\nDaha sonra \u015eem\u2019un, Resul-i Ekrem\u2019e: “Cahilin ni\u015fa\u200cnelerini de a\u00e7\u0131klay\u0131n.” dedi. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdular: “Cahil ile dost olursan,\u00a0 seni\u00a0 zahmete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr; uzak durursan k\u00fcfreder. Sana bir \u015fey verirse minnet eder; sen bir \u015fey verdi\u011finde nank\u00f6rl\u00fck eder. S\u0131rr\u0131n\u0131 ona s\u00f6ylersen h\u0131\u200cyanette bulunur; sana s\u0131rr\u0131n\u0131 s\u00f6ylerse seni (onu yaymakla) su\u00e7lar. Zenginle\u015firse azar, kaba ve kat\u0131 y\u00fcrekli olur; fakirle\u015firse Allah\u2019\u0131n nimetlerini ink\u00e2ra kalk\u0131\u015f\u0131r ve g\u00fcnahtan \u00e7ekinmez. Sevin\u00e7li olursa, haddini a\u015far ve azg\u0131nl\u0131k yapar; \u00fcz\u00fcl\u00fcrse, \u00fcmitsizli\u011fe kap\u0131l\u0131r. G\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, kahkahayla g\u00fcler; a\u011flad\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atar; iyilere dil uzat\u0131r. Allah\u2019\u0131 sevmez; O\u2019nun haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmez; Allah\u2019tan utan\u200cmaz ve O\u2019nu anmaz. Kendisini raz\u0131 edersen, seni metheder ve hakk\u0131nda ger\u00e7e\u011fi olmayan g\u00fczel \u015feyler s\u00f6yler; sana sinirlenirse, \u00f6vg\u00fcleri kesilir, hakk\u0131nda ger\u00e7e\u011fi olmayan k\u00f6t\u00fc \u015feyler s\u00f6yler. \u0130\u015fte cahilin durumu budur.”
\n\u015eem\u2019un, daha sonra “\u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ni\u015fanesini a\u00e7\u0131klay\u0131n?” dedi. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdular: “\u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ni\u015fanesi iman, ilim ve ameldir.”
\n“\u0130man, ilim ve amelin ni\u015fanesi nedir?” diye sordu\u011funda ise Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu:
\n“\u0130man\u0131n alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Allah\u2019\u0131n birli\u011fini ikrar etmek; O\u2019na, O\u2019nun kitaplar\u0131na ve peygamberlerine inanmak.
\n\u0130lmin alameti ise d\u00f6rtt\u00fcr: Allah\u2019\u0131 tan\u0131mak, O\u2019nun dostlar\u0131n\u0131 tan\u0131mak, ilah\u00ee farizalar\u0131 bilmek ve onlar\u0131 eda etmekte ihmalk\u00e2rl\u0131k yapmamak.
\nAmelin ni\u015faneleri ise \u015funlard\u0131r: Namaz, oru\u00e7, zek\u00e2t ve ihlasl\u0131 olmak.”
\nSonra \u015eem\u2019un, Resulullah\u2019a, “Do\u011fru kimsenin, m\u00fcminin, sab\u0131rl\u0131n\u0131n, t\u00f6vbe edenin, \u015f\u00fckredenin, hu\u015fu sahibinin, salih kimsenin, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayr\u0131n\u0131 isteyenin, yakin ehlinin, ihlas sahibinin, zahidin, iyinin, takval\u0131n\u0131n, tekell\u00fcf ehlinin, zalimin, ri\u200cyak\u00e2r\u0131n, m\u00fcnaf\u0131\u011f\u0131n, haset\u00e7inin, israf edenin, gafilin, h\u00e2inin, tem\u200cbelin, yalanc\u0131n\u0131n ve f\u00e2s\u0131\u011f\u0131n alametlerini a\u00e7\u0131klay\u0131n.” dedi. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu:
\n“Do\u011fru olan kimsenin alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Do\u011fru konu\u015fur; Allah\u2019\u0131n m\u00fcjdesini ve korkutmas\u0131n\u0131 tasdik eder; ahdini yerine getirir ve h\u0131yanetten ka\u00e7\u0131n\u0131r.
\nM\u00fcminin alameti de, \u015fefkatli, anlay\u0131\u015fl\u0131 ve hay\u00e2l\u0131 olmakt\u0131r.
\nSab\u0131rl\u0131n\u0131n alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Zorluklara kar\u015f\u0131 sabreder; iyi i\u015flerde kararl\u0131 olur, tevazu ve hilim sahibidir.
\nT\u00f6vbe edenin de alameti d\u00f6rtt\u00fcr: S\u0131rf Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131 i\u00e7in amel eder; bat\u0131l\u0131 terk eder; hakka sar\u0131l\u0131r ve hay\u0131rl\u0131 i\u015flere \u00e7ok ilgi g\u00f6sterir.
\n\u015e\u00fckredenin de alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Nimetler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015f\u00fckreder; belaya kar\u015f\u0131 sab\u0131rl\u0131 olur; Allah\u2019\u0131n k\u0131smet etti\u011fi \u015feyle yetinir ve Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131na hamd ve tazimde bulunmaz.
\nHu\u015fu sahibinin alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Gizli ve a\u00e7\u0131k her yerde Allah\u2019\u0131n g\u00f6zetiminde oldu\u011funu bilir; iyi i\u015fler yapar; k\u0131yameti d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve Allah\u2019la m\u00fcnacat eder.
\nSalih kimsenin alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Kalbini ar\u0131nd\u0131r\u0131r; amelini d\u00fczeltir; kazanc\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn i\u015flerini \u0131slah eder (\u0130slam\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re d\u00fczene sokar).
\nBa\u015fkalar\u0131n\u0131n hayr\u0131n\u0131 isteyen kimsenin alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Hak \u00fczere h\u00fckmeder, kendi aleyhine bile olsa hakk\u0131 s\u00f6yler; kendisi i\u00e7in istedi\u011fi \u015feyi\u00a0 ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in de ister ve hi\u00e7bir kimseye haks\u0131zl\u0131k etmez.
\nYakin ehlinin alameti ise alt\u0131d\u0131r: Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na yakin edip O\u2019na iman getirir; \u00f6l\u00fcm\u00fcn hak oldu\u011funa yakin edip ona kar\u015f\u0131 dik\u200ckatli olur; k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fcn hak oldu\u011funa yakin edip o g\u00fcnde rezil olmaktan korkar; cennetin hak oldu\u011funa yakin edip onu \u00f6zler; cehen\u200cnemin hak oldu\u011funa yakin edip ondan kurtulmak i\u00e7in belir\u200cgin bir \u015fekilde \u00e7aba g\u00f6sterir ve hesab\u0131n hak oldu\u011funa yakin edip kendi nefsini hesaba \u00e7eker.
\n\u0130hlas sahibinin alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Kalbi (\u015firk, k\u00fcf\u00fcr, kin vb. \u015feyler\u200cden) ve az\u00e2s\u0131 (g\u00fcnah yapmak, eziyet etmek vb. \u015feylerden) salim kal\u0131r; ba\u015fkalar\u0131na iyilik yapar ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmaktan \u00e7ekinir.
\nZ\u00e2hidin alameti on \u015feydir: Haramlara (ra\u011fbet) g\u00f6stermez; nefsine hakim olur; Rabbinin farizalar\u0131n\u0131 yerine getirir; k\u00f6le ise g\u00fczel itaat eder; efendi ise iyi y\u00f6netir; ne taassubu olur, ne de kini; kendisine k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapana iyilik yapar; zarar verene hay\u0131rla kar\u015f\u0131l\u0131k verir; kendisine haks\u0131zl\u0131k yapan\u0131 affeder ve Allah\u2019\u0131n hakk\u0131na boyun e\u011fer.
\n\u0130yi insan\u0131n alameti de on \u015feydir: Allah i\u00e7in sever. Allah i\u00e7in bu\u011fz eder; Allah i\u00e7in biriyle arkada\u015f olur; Allah i\u00e7in arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozar; Allah i\u00e7in \u00f6fkelenir; Allah i\u00e7in ho\u015fnut olur; Allah i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, Allah\u2019\u0131 arzular; temiz, ihl\u00e2sl\u0131, hay\u00e2l\u0131, korkulu olup amelle\u200crini g\u00f6zetleyen Allah\u2019a kar\u015f\u0131 hu\u015fu i\u00e7erisinde olur ve Allah yolunda ihsanda bulunur.
\nTakval\u0131n\u0131n alameti ise alt\u0131 \u015feydir: Allah\u2019tan korkar. Allah\u2019\u0131n sorgusundan sak\u0131n\u0131r. Allah\u2019\u0131 g\u00f6r\u00fcrcesine ak\u015famlay\u0131p sabahlar; d\u00fcnyay\u0131 \u00f6nemsemez ve ahlak\u0131 g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir \u015feyini b\u00fcy\u00fck saymaz.[14]
\nM\u00fctekellif olan\u0131n (zorla kendisini ehil g\u00f6stermek isteyen kim\u200csenin) alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Faydas\u0131z \u015feylerde tart\u0131\u015f\u0131r; kendisinden \u00fcst\u00fcn olan kimseyle \u00e7eki\u015fir; ula\u015famayaca\u011f\u0131 \u015feye el uzat\u0131r ve gayretini, kendisini kurtarmayacak \u015feylerde sarf eder.
\nZalimin alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Kendisinden \u00fcst seviyede olana itaat etmemekle zul\u00fcm yapar; kendisinden a\u015fa\u011f\u0131dakileri zorla kendisine k\u00f6le yapar; hakka d\u00fc\u015fman olur ve a\u00e7\u0131k\u00e7a zulmeder.
\nRiyak\u00e2r\u0131n alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Yan\u0131nda birisi bulundu\u011funda, Allah yolunda \u00e7al\u0131\u015fmaya ilgi g\u00f6sterir; yaln\u0131z oldu\u011funda ise tembel olur; her i\u015finde \u00f6v\u00fclmesini \u00e7ok sever; ismini iyi tan\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\nM\u00fcnaf\u0131\u011f\u0131n alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Bat\u0131n\u0131 bozuktur; dili kalbiyle, s\u00f6z\u00fc ameliyle ve i\u00e7i de d\u0131\u015f\u0131yla \u00e7eli\u015fir. Cehennem ate\u015finde yanacak m\u00fcnaf\u0131\u011f\u0131n vay haline.
\nHaset\u00e7inin alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: G\u0131ybet, dalkavukluk\u00a0 ve (ba\u015fkalar\u0131n\u0131) ba\u015flar\u0131na gelen musibetle yermek.[15]
\nM\u00fcsrifin alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Bat\u0131l ile iftihar etmek; malik olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feyi (veresiye) yemek, hay\u0131r i\u015fleri yapmaya ilgi duymamak ve kendisine yarar\u0131 dokunmayan kimseleri ele\u015ftirmek.
\nGafilin alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Kalp g\u00f6z\u00fcn\u00fcn k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, yan\u0131lg\u0131 i\u00e7eri\u200csinde olmak, oyalanmak ve unutkanl\u0131k.
\nTembelin alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: Kusur haddine dek gev\u015feklik eder; i\u015fleri zayi edecek derecede kusur g\u00f6sterir; tahamm\u00fcls\u00fcz oluncaya dek i\u015fleri zayi eder ve g\u00fcnaha s\u00fcr\u00fckleninceye dek tahamm\u00fcls\u00fcz olur.
\nYalanc\u0131n\u0131n alameti de d\u00f6rtt\u00fcr: (Bir \u015fey) s\u00f6yledi\u011finde do\u011fru s\u00f6ylemez; (kendisine bir \u015fey) s\u00f6ylendi\u011finde (s\u00f6yleyeni) do\u011frula\u200cmaz; s\u00f6z gezdirir ve iftirada bulunur.
\nFas\u0131\u011f\u0131n alameti de d\u00f6rtt\u00fcr. (Haram) e\u011flenceye d\u00fc\u015fk\u00fcn olmak, bo\u015f \u015feylerle u\u011fra\u015fmak, d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemek ve iftirada bulunmak.
\nHainin alameti d\u00f6rtt\u00fcr: Allah\u2019a isyanda bulunmak, kom\u015fulara eziyet etmek, dostlara kin beslemek ve azg\u0131nlara yakla\u015fmak.
\nSonra \u015eem\u2019un Peygamber-i Ekrem\u2019e \u015f\u00f6yle dedi: “Bana \u015fifa verdin; k\u00f6rl\u00fckten \u00e7\u0131kar\u0131p basirete kavu\u015fturdun. \u00d6yleyse, hi\u200cdayet yollar\u0131n\u0131 bana \u00f6\u011fret.” Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih de bunun \u00fczerine \u015f\u00f6yle buyurdu:
\nEy \u015eem\u2019un, \u015f\u00fcphesiz cinlerden ve insanlardan dinini elinden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in seni takip eden ve seninle sava\u015fan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n vard\u0131r. \u0130nsanlardan olan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n: Ahirette paylar\u0131 olmayan, Allah kat\u0131nda olana ilgi g\u00f6stermeyen, b\u00fct\u00fcn gayretlerini halk\u0131 (yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131) ay\u0131plamaya sarf edip, kendilerini hi\u00e7bir zaman yermeyen ve yapt\u0131klar\u0131 amellerden \u00e7ekinmeyen kimselerdir. Seni salih g\u00f6rd\u00fcklerinde, haset edip “Riyak\u00e2r”d\u0131r derler, f\u00e2sid oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcklerinde ise, “Ondan hay\u0131r beklenmez” derler.
\nCinlerden olan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n ise, \u015eeytan ve onun askerleridir. (Evlad\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde sabr\u0131n\u0131 elinden almak i\u00e7in) yan\u0131na gelip “O\u011flun \u00f6ld\u00fc” derse, cevab\u0131nda: “Diriler, \u00f6lmek i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r; v\u00fccudumun bir par\u00e7as\u0131 olan o\u011flum cennete gidiyor; bu da benim i\u00e7in sevindiricidir” de. Yan\u0131na gelip “Mal\u0131n elin\u200cden \u00e7\u0131kt\u0131” derse, ona \u015f\u00f6yle cevap ver: “Hamt Allah\u2019a ki (kendisi) verdi ve (kendisi de) ald\u0131 ve zek\u00e2t\u0131 benden kald\u0131rd\u0131; art\u0131k \u00fczerimde zek\u00e2t yoktur.” Yan\u0131na gelip “Halk, sana zul\u00fcm yap\u0131yor ama sen kar\u015f\u0131l\u0131k vermiyorsun” derse, de ki: “(K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde) ancak in\u200csanlara zul\u00fcm edenler ve haks\u0131z yery\u00fcz\u00fcnde azg\u0131nl\u0131kta bulunanlar su\u00e7lu say\u0131l\u0131rlar.”[16] Ama “\u0130yi i\u015f ya\u200cpanlara bir sorun yoktur.”[17] Yan\u0131na gelip seni, bencilli\u011fe s\u00fcr\u00fck\u200clemek amac\u0131yla “\u0130yi i\u015flerin ne kadar \u00e7oktur” derse, “K\u00f6t\u00fc i\u015flerim iyi i\u015flerimden daha \u00e7oktur.” diye cevap ver. Gelip “Ne kadar \u00e7ok namaz k\u0131l\u0131yorsun” derse, “Gafletim namaz\u0131mdan daha \u00e7oktur” diye cevap ver. “Halka ne kadar ba\u011f\u0131\u015fta bulunuyorsun!” derse, de ki: “Ald\u0131\u011f\u0131m, verdi\u011fimden daha \u00e7oktur.” “Sana zul\u00fcm yapan ne kadar \u00e7oktur” derse, “Zul\u00fcm yapt\u0131\u011f\u0131m kimseler daha \u00e7oktur” de. Gelip “Ne kadar iyi amelde bulunuyorsun” derse, “\u00c7ok g\u00fcnah i\u015flemi\u015fim” diye cevap ver. Yan\u0131na gelip “\u015earap i\u00e7” derse, “Ben g\u00fcnah i\u015fle\u200cmem” de. Yan\u0131na gelip “D\u00fcnyay\u0131 sevmiyor musun? derse, “Hay\u0131r sevmiyorum, ona aldanan (ben de\u011filim) ba\u015fkas\u0131d\u0131r” diye cevap ver.
\nEy \u015eem\u2019un, iyilere kat\u0131l; Yakup, Yusuf ve Davud gibi peygamberlere tabi ol. Allah-u Teb\u00e2reke ve Te\u00e2la, en a\u015fa\u011f\u0131 tabakay\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131nda, bu tabaka \u00f6v\u00fcnerek k\u00fckredi ve “Kim bana galip gelebilir?” dedi. Allah-u Te\u00e2la yeri yarat\u0131p a\u015fa\u011f\u0131 tabakan\u0131n \u00fczerine yay\u0131nca, a\u015fa\u011f\u0131 tabaka ram oldu. Sonra da yer \u00f6v\u00fcn\u00fcp “Kim bana galip gelebilir” dedi\u011finde Allah-u Te\u00e2la, \u00fczerinde olanlar\u0131 sarsmamas\u0131 i\u00e7in da\u011flar\u0131 yarat\u0131p \u00e7ivi gibi yere \u00e7akt\u0131. Bunun \u00fczerine, yer yat\u0131\u015f\u0131p sakinle\u015fti. Daha sonra da\u011flar yere kar\u015f\u0131 \u00f6v\u00fcn\u00fcp ba\u015f\u0131n\u0131 yukar\u0131 dikerek, gururlu bir \u015fekilde “Kim bizlere galip gelebilir?” dedi\u011finde Allah demiri yaratt\u0131. Demir, da\u011flar\u0131 par\u00e7alay\u0131nca, onlar da ram olup yat\u0131\u015ft\u0131lar. Sonra demir da\u011flara kar\u015f\u0131 \u00f6v\u00fcn\u00fcp “Kim bana galip gelebilir?” dedi\u011finde, Allah ate\u015fi yaratt\u0131. Ate\u015f demiri eritince, demir de r\u00e2m olup sakinle\u015fti. Sonra ate\u015f galeyana gelip \u00f6v\u00fcnd\u00fc ve “Kim bana galip gelebilir?” dedi. Allah suyu yaratt\u0131; su onu s\u00f6nd\u00fcr\u00fcnce ate\u015f de r\u00e2m oldu. Sonra su \u00f6v\u00fcnd\u00fc ve co\u015fup ta\u015farak “Kim bana g\u00e2lip gelebilir?” dedi\u011finde Allah r\u00fczgar\u0131 yaratt\u0131, r\u00fczgar suyun dalgalar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irerek derinli\u011finde bulunanlar\u0131 alt\u00fcst edip\u200c akmas\u0131n\u0131 engelledi. Bunun \u00fczerine su da r\u00e2m oldu.
\nSonra r\u00fczgar \u00f6v\u00fcn\u00fcp k\u0131vranmaya ba\u015flay\u0131p f\u0131rt\u0131na \u015feklinde eserek “Kim bana g\u00e2lip gelebilir?” dedi. Allah ne r\u00fczg\u00e2r\u0131n ne de ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyin s\u0131zamayaca\u011f\u0131 binalar ve s\u0131\u011f\u0131naklar yap\u200cmas\u0131 i\u00e7in insan\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131nda r\u00fczg\u00e2r da ram olup sakinle\u015fti. Sonra insan da az\u0131p “Kim benden daha kuvvetlidir?” demeye ba\u015flay\u0131nca, Allah \u00f6l\u00fcm\u00fc yaratt\u0131. \u00d6l\u00fcm ona g\u00e2lip gelince, insan da r\u00e2m oldu. Sonra \u00f6l\u00fcm de kendi kendine \u00f6v\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Allah-u Te\u00e2la \u015f\u00f6yle buyurdu: “Kendine \u00f6v\u00fcnme, seni cennet ve cehennem ehlinin aras\u0131nda kesip bir daha da diriltmeyece\u011fim.” Bunun \u00fczerine \u00f6l\u00fcm de korktu (\u00f6v\u00fcnme\u011fi b\u0131rakt\u0131). Sonra Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle devam etti: “Hilim gazaba, merhamet \u00f6fkeye, sadaka da g\u00fcnaha galip gelir.”
\n5- Mu\u00e2z B. Cebel’i, Yemen\u2019e Vali Olarak G\u00f6nderdi\u011finde Ona Buyurdu\u011fu Vasiyetleri
\nEy Mu\u00e2z, Allah\u2019\u0131n kitab\u0131n\u0131 onlara (Yemen halk\u0131na) \u00f6\u011fret. Onlar\u0131 g\u00fczel ahlak \u00fczere e\u011fit. \u0130nsanlara, iyilerine ve k\u00f6t\u00fclerine lay\u0131k olduklar\u0131 \u015fekilde davran (iyi ve k\u00f6t\u00fcye, ayn\u0131 \u015fekilde davranma). Allah\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc onlar\u0131n aras\u0131nda uygula. Allah\u2019\u0131n emrinde ve mal\u0131nda kimseden sak\u0131nma (ilah\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fcler \u00fczere, taviz vermeden amel et). \u00c7\u00fcnk\u00fc ne y\u00f6netim senin \u015fahs\u0131na \u00e2ittir ve ne de bu mallar.
\nOnlar\u0131n emanetlerini, ister az olsun, ister \u00e7ok, kendilerine iade et. Yumu\u015fak davran ve ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ol; (elbette) hakk\u0131 terk etmeye yol a\u00e7acak \u015fekilde de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131n hakk\u0131ndan ge\u00e7tim, diyen kimse cahildir. Tenkit edilece\u011finden korktu\u011fun her \u015feyde mazeretini, i\u015finle ilgili kimselere a\u00e7\u0131kla ki, seni mazur g\u00f6rs\u00fcnler. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kabul etti\u011fi hari\u00e7, cahiliye d\u00f6nemine \u00e2it, di\u011fer b\u00fct\u00fcn \u00e2det ve gelenekleri ortadan kald\u0131r.
\n\u0130sl\u00e2m\u2019a \u00e2it, k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck her \u015feyi a\u00e7\u0131kla; en \u00e7ok \u00f6nem verdi\u011fin \u015fey, namaz olsun. \u00c7\u00fcnk\u00fc namaz, dini ikrar ettikten sonra, \u0130sl\u00e2m erkan\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131d\u0131r. Allah\u2019\u0131 ve k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcn\u00fc, halka hat\u0131rlat. \u00d6\u011f\u00fct ve nasihatte bulun. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011f\u00fct, onlar\u0131 Allah\u2019\u0131n sevdi\u011fi \u015feyleri yapmaya sevk eder.
\n\u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 \u00f6\u011fretmek i\u00e7in her tarafa muallimler g\u00f6nder. Kendisine d\u00f6nece\u011fin Allah\u2019a ibadet et ve Allah yolunda kimsenin yermesinden korkma.
\nSana Allah\u2019tan \u00e7ekinmeyi, do\u011fru konu\u015fmay\u0131, ahde vefa etmeyi, emaneti sahibine iletmeyi, h\u0131yaneti terk etmeyi, yumu\u015fak konu\u015fmay\u0131, selam\u0131 esirgememeyi, kom\u015funun\u00a0 haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeyi, yetimlere \u015fefkatli davranmay\u0131, g\u00fczel amelde bulunmay\u0131, uzun arzulara saplanmamay\u0131, \u00e2hireti sevmeyi, amellerin hesab\u0131n\u0131 ver\u200cmenin kayg\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131may\u0131, im\u00e2na sar\u0131lmay\u0131, Kuran\u2019da derin bilgiye sahip olmay\u0131, \u00f6fkeyi yenmeyi ve al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmay\u0131 tavsiye ediyo\u200crum.
\nM\u00fcsl\u00fcman\u2019a k\u00fcfretmekten, g\u00fcnahk\u00e2ra uymaktan, \u00e2dil imama isyan etmekten, do\u011fru konu\u015fan\u0131 tekzip, yalan konu\u015fan\u0131 ise tasdik etmekten sak\u0131n.
\nHer ta\u015f\u0131n ve a\u011fac\u0131n yan\u0131nda (nerede olursan) Rabbini hat\u0131rla. Her g\u00fcnah i\u00e7in ayr\u0131ca t\u00f6vbe et; gizli yap\u0131lan g\u00fcnaha gizlide, a\u00e7\u0131kta yap\u0131lana ise a\u00e7\u0131kta t\u00f6vbe et.[18]
\nEy Mu\u00e2z, e\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fmemizin k\u0131yamete kalaca\u011f\u0131n\u0131 bilmesey\u200cdim, tavsiyelerimi k\u0131sa keserdim, fakat bir daha birbirimizi g\u00f6remeyece\u011fimizi biliyorum.
\nEy Mu\u00e2z, bil ki aran\u0131zdan en \u00e7ok sevdi\u011fim kimse, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde, ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z hali \u00fczere (sapmadan) benimle g\u00f6r\u00fc\u015fen kimsedir.
\n6- Hikmetli S\u00f6zlerinden Di\u011fer Bir B\u00f6l\u00fcm\u00fc
\n\u015e\u00fcphesiz her \u015feyin bir \u015ferefi vard\u0131r; meclislerin (oturumlar\u0131n) \u015ferefi de k\u0131bleye do\u011fru olmas\u0131d\u0131r. Halk\u0131n en de\u011ferlisi olmak is\u200cteyen, Allah\u2019tan korksun. Halk\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc olmak isteyen, Allah\u2019a tevekk\u00fcl etsin. Halk\u0131n en zengini olmak isteyen, Allah kat\u0131nda olan \u015feye, kendi elinde bulunan \u015feyden daha \u00e7ok g\u00fcvensin.
\nSonra \u015f\u00f6yle buyurdular: “Halk\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc size tan\u0131tay\u0131m m\u0131?” “Evet ya Resulullah” dediklerinde \u015f\u00f6yle buyurdular: “Halk\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fc, yaln\u0131z konaklayan, yard\u0131m\u0131n\u0131 halktan esirgeyen ve k\u00f6lesini k\u0131rba\u00e7layan kimsedir.” Ondan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc size tan\u0131tay\u0131m m\u0131?” buyurdu\u011funda, Peygamber\u2019imizin ashab\u0131: “Evet ya Resulullah” dediler ve Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: “Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hatas\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamayan ve \u00f6z\u00fcrlerini kabul etmeyen kimsedir.”
\n“Size ondan da k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc tan\u0131tay\u0131m m\u0131?” buyurdu\u011funda, ashab yine: “Evet, ya Resulullah” dediler: Resulullah salla\u2019llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu: “Hayr\u0131 umulmayan ve \u015ferrinden korunulmayan kimsedir.” Sonra buyurdu ki: “Ondan da k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc size tan\u0131tay\u0131m m\u0131?” Ashap: “Evet, ya Resulallah” deyince, “Halk\u0131 sevmeyen ve halk taraf\u0131ndan sevilmeyen kimsedir.” buyur\u200cdular.
\nHz. \u0130sa aleyhi\u2019s-selam, Ben-i \u0130srail aras\u0131nda konu\u015farak \u015f\u00f6yle buyurdu:
\nEy \u0130srail o\u011fullar\u0131, cahillerin yan\u0131nda hikmetli s\u00f6zleri konu\u015fmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc hikmete zul\u00fcm yapm\u0131\u015f olursunuz. Ehlindense hikmeti esirgemeyin ki, hikmete ehil olan kimselere zul\u00fcm yapm\u0131\u015f olursunuz. Zalimlere kar\u015f\u0131l\u0131k vermeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131k ver\u200cdi\u011finizde bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz kalmaz.
\nEy \u0130srail o\u011fullar\u0131, i\u015fler \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fittir: Apa\u00e7\u0131k do\u011fru olan; buna uyun. Apa\u00e7\u0131k yanl\u0131\u015f olan; bundan da ka\u00e7\u0131n\u0131n. Do\u011frulu\u011fu ve yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcpheli\u00a0 olan; bunu da Allah\u2019a b\u0131rak\u0131n.
\nEy insanlar, saadet yolunun alametleri bellidir; onlar\u0131n pe\u015fini b\u0131rakmay\u0131n. Sizin erece\u011finiz bir yer vard\u0131r; ona ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. M\u00fcmin, daima iki korku aras\u0131nda ya\u015far: Allah\u2019\u0131n nas\u0131l h\u00fckmede\u200cce\u011fini bilmedi\u011fi ge\u00e7mi\u015fi ve takdirinin nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi gelece\u011fi. \u00d6yleyse kul, kendinden kendisi i\u00e7in ve d\u00fcnyas\u0131ndan \u00e2hireti i\u00e7in bir \u015fey koparmal\u0131. \u0130htiyarl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6nce gen\u00e7li\u011finden, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce de hayat\u0131ndan yararlanmal\u0131d\u0131r.
\nCan\u0131m\u0131n sahibi olan Allah\u2019a andolsun ki, \u00f6l\u00fcmden sonra art\u0131k bir d\u00f6n\u00fc\u015f yoktur; d\u00fcnyadan sonraki ev ya cennettir ya cehennem.
\n7- \u0130lim, Ak\u0131l ve Bilin\u00e7sizlik Hakk\u0131ndaki S\u00f6zleri
\n\u0130lim \u00f6\u011frenin; \u00e7\u00fcnk\u00fc ilim \u00f6\u011frenmek, hasene (m\u00fck\u00e2fat\u0131 olan bir amel)dir ve onu okuyup okutmak zikirdir. \u0130lmi aramak cih\u00e2d, bilmeyene \u00f6\u011fretmek sadaka ve ehline yaymak ise Allah\u2019a yak\u0131nl\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilim, hel\u00e2l ve haram\u0131 bilme yoludur; talibini cennet yollar\u0131na sevk eder; yaln\u0131zl\u0131kta arkada\u015f ve gurbette dosttur; zorluklarda k\u0131la\u200cvuz, d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 silah ve dostlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ise ziynettir. Allah, ilim ile baz\u0131 insanlar\u0131 y\u00fcceltir ve onlar\u0131 hay\u0131rl\u0131 i\u015flerde uyul\u200cmas\u0131 gereken \u00f6nderler k\u0131lar. \u00d6yle ki, amelleri ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7eker ve eserleri iktibas edilir. Melekler onlarla dost olmay\u0131 ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilim, kalplerin hayat\u0131, g\u00f6zlerin k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nleyen nur ve bedenlerin zaaf\u0131n\u0131 gideren g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Allah-u Te\u00e2la, ilim sahibine, dostlar\u0131n\u0131n saf\u0131nda yer verir; d\u00fcnya ve ahirette iyilerle oturup kalk\u200cmay\u0131 ona nasip eder. \u0130lim ile Allah\u2019a itaat ve ibadet edilir. \u0130lim ile Allah tan\u0131n\u0131r ve tevhidine inan\u0131l\u0131r. \u0130lim ile akrabal\u0131k ba\u011f\u0131 korunur, hel\u00e2l ile haram tan\u0131n\u0131r ve ilim akl\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fcd\u00fcr.
\nAllah-u Te\u00e2la akl\u0131, bahtiyar kimselere ilham eder; bedbaht kim\u200cseleri ise ondan mahrum b\u0131rak\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 kimsenin \u00f6zellikleri \u015fun\u200clard\u0131r: Kendisine cahillik yapana yumu\u015fak davran\u0131r. Kendisine haks\u0131zl\u0131k yapan\u0131 affeder. Kendisinden a\u015fa\u011f\u0131da olanlara al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olur. \u0130yilikte, kendisinden \u00fcst\u00fcn olanlarla yar\u0131\u015f\u0131r. Konu\u015fmak istedi\u011finde \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; konu\u015faca\u011f\u0131 iyi bir \u015fey ise, s\u00f6yler ve faydalan\u0131r; k\u00f6t\u00fc ise susar ve kurtulur. Bir fitneyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, Allah\u2019a s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. Elini ve dilini fitneden korur. Bir fazilet g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, ganimet bilip elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Hay\u00e2dan ayr\u0131lmaz. Onda ihtiras g\u00f6r\u00fclmez. Ak\u0131ll\u0131 kimse, i\u015fte bu on \u00f6zellikle tan\u0131n\u0131r.
\nCahilin ni\u015faneleri ise \u015funlard\u0131r: \u0130li\u015fkisi oldu\u011fu kimseye haks\u0131zl\u0131k yapar. Kendisinden a\u015fa\u011f\u0131da bulunanlara haks\u0131zl\u0131kta bulunur. \u00dcst seviyede olan kimselere kar\u015f\u0131 gelir. D\u00fc\u015f\u00fcnmeden konu\u015fur. Konu\u015ftu\u011funda g\u00fcnaha d\u00fc\u015fer; sustu\u011funda gaflete dalar. Bir fitneyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ona do\u011fru ko\u015fup helak olur. Bir fazilet g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, y\u00fcz \u00e7evirir ve a\u011f\u0131r davran\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnahlar\u0131ndan korkmaz. Kalan \u00f6mr\u00fcnde de g\u00fcnah i\u015flemekten vazge\u00e7mez. Hay\u0131r i\u015flerde gev\u015feklik yapar. Elinden \u00e7\u0131kan ve zayi etti\u011fi hay\u0131rlar\u0131 da \u00f6nemsemez. \u0130\u015fte bu on haslet, ak\u0131l nimetinden mahrum kalan ca\u200chilin \u00f6zelliklerindendir.
\n8- Hz. Resulullah\u2019tan (s.a.a) Di\u011fer Baz\u0131 \u00d6\u011f\u00fctler
\nNedense \u00e7o\u011fu insanlara, d\u00fcnya sevgisinin h\u00e2kim oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum! Sanki bu d\u00fcnyada \u00f6l\u00fcm ba\u015fkalar\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015f ve hakka riayet etmek ba\u015fkalar\u0131na farz olmu\u015ftur. Hatta durumlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi edindikleri \u00f6l\u00fcler, onlara g\u00f6re sanki yak\u0131n bir zamanda vatan\u200clar\u0131na d\u00f6necek yolculard\u0131r. \u00d6l\u00fcleri topra\u011fa verip miraslar\u0131ndan faydalan\u0131yorsunuz; sanki onlardan sonra ebedi olarak kalacaks\u0131n\u0131z. Heyhat! Heyhat! Acaba, sonrakiler \u00f6ncekilerin (durumundan) \u00f6\u011f\u00fct almaz m\u0131? Allah\u2019\u0131n kitab\u0131nda olan her \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc g\u00f6rmezlikten gelip unuttular; (korkutulan) her k\u00f6t\u00fc ak\u0131betin \u015ferrinden kendilerini \u00e2m\u00e2nda bildiler; musibetlerin inmesinden ve hadiselerin korkun\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131ndan korkmad\u0131lar.
\nAllah korkusunun, kendisini halk\u0131n korkusundan al\u0131koydu\u011fu kimseye ne mutlu!
\nKazanc\u0131 temiz, b\u00e2t\u0131n\u0131 s\u00e2lih, z\u00e2hiri iyi ve ahlak\u0131 do\u011fru olan kimseye ne mutlu!
\nMal\u0131n\u0131n fazlas\u0131n\u0131 infak eden ve l\u00fczumsuz s\u00f6z\u00fc terk eden kimseye ne mutlu!
\nAllah\u2019tan \u00f6t\u00fcr\u00fc al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olan, s\u00fcnnetimden y\u00fcz \u00e7evirmek\u200csizin, kendisine helal olan zevklere ve d\u00fcnya nimetlerine bile g\u00f6n\u00fcl ba\u011flamayan ve s\u00fcnnetimden d\u00f6nmeksizin, d\u00fcnya ziynetlerini terk edip, benden sonra Ehl-i Beyt\u2019imden olan se\u00e7kinlere uyan, f\u0131k\u0131h ve hikmet ehli olan kimselerle oturup kalkan ve fakirlere ac\u0131yan kimseye ne mutlu!
\nG\u00fcnaha bula\u015fmaks\u0131z\u0131n helal bir yolla kazan\u00e7 elde edip, g\u00fcnah olmayan yolda harcayan ve yoksullara ihsanda bulunan kimseye ne mutlu!
\nBa\u015fkalar\u0131na kibirlenip b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan, d\u00fcnyaya a\u015f\u0131r\u0131 ilgi g\u00f6sterip dinde bidat olu\u015fturan ve s\u00fcnnetime ters d\u00fc\u015fen \u015feylerle amel eden kimselerden uzak duran m\u00fcmine ne mutlu! Halka kar\u015f\u0131 g\u00fczel ahlakl\u0131 olup yard\u0131m\u0131n\u0131 onlardan esirgemeyen ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc onlara dokunmayan kimseye ne mutlu!
\n9- K\u0131sa S\u00f6zleri
\n1- \u00d6\u011f\u00fct vermeye \u00f6l\u00fcm, zenginli\u011fe takva, me\u015fgul etmeye ibadet, s\u0131\u011f\u0131nak olmaya k\u0131yamet ve kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye Allah yeterlidir.
\n2- \u0130ki hasletten daha \u00fcst\u00fcn bir iyilik yoktur: Allah\u2019a iman etmek ve Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na yararl\u0131 olmak. \u0130ki hasletten ise daha k\u00f6t\u00fc bir haslet yoktur: Allah\u2019a \u015firk ko\u015fmak ve Allah\u2019\u0131n kullar\u0131na zarar ver\u200cmek.
\n3- Bir adam Resulullah\u2019a: “Bana bir tavsiyede bulun ki, Allah onu bana yararl\u0131 k\u0131ls\u0131n.” dedi. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu:
\n“\u00d6l\u00fcm\u00fc \u00e7ok hat\u0131rla; \u00e7\u00fcnk\u00fc seni d\u00fcnyadan kopar\u0131r. (D\u00fcnya sevgisini kalbinden \u00e7\u0131kar\u0131r.) Daima \u015f\u00fckret; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015f\u00fck\u00fcr, nimeti \u00e7o\u011falt\u0131r. \u00c7ok dua et; \u00e7\u00fcnk\u00fc duan\u0131n ne zaman kabul olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorsun. Zulmetmekten ka\u00e7\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah-u Te\u00e2la zulme u\u011frayan kimseye yard\u0131m edece\u011fini takdir etmi\u015f[19] ve \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Ey insanlar, azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131z ancak kendi zarar\u0131n\u0131zad\u0131r.”[20] Hile yapmaktan ka\u00e7\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah-u Te\u00e2la: “K\u00f6t\u00fc hile, ancak sahibinindir.”[21] (neticesi ona d\u00f6ner) diye takdir etmi\u015ftir.
\n4- Pek yak\u0131n zamanda h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011fa ihtiras g\u00f6sterirsiniz; fakat \u00e7ok ge\u00e7meksizin yak\u0131nman\u0131za ve pi\u015fmanl\u0131k duyman\u0131za sebep olur. S\u00fct vermesi ne g\u00fczel, ama s\u00fctten almas\u0131 ise ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr! (Yani ba\u015flang\u0131c\u0131 g\u00fczel fakat sonucu k\u00f6t\u00fcd\u00fcr; \u00e7\u00fcnk\u00fc vebal ve \u015ferri kal\u0131r, ama kendisi zail olup gider.)
\n5- Y\u00f6netimlerini bir kad\u0131n\u0131n eline veren toplum hi\u00e7bir zaman kurtulu\u015fa eremez.
\n6- “Hangi arkada\u015f daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr?” diye Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih\u2019e sorulunca \u015f\u00f6yle buyurdu: “Allah\u2019\u0131 hat\u0131r\u200clad\u0131\u011f\u0131nda sana yard\u0131m eden, Allah\u2019\u0131 unuttu\u011funda ise sana hat\u0131rlatan kimsedir.” “Halk\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fc kimlerdir?” diye sorduklar\u0131nda Resulullah: “Fesada bula\u015fan \u00e2limlerdir.” buyurdu.
\n7- Rabbim dokuz \u015feyi bana tavsiye etmi\u015ftir: “Gizlide ve a\u00e7\u0131kta ihlasl\u0131 olmay\u0131, hem r\u0131za (ne\u015fe) ve hem de gazap (\u00f6fke) halinde adaletli davranmay\u0131, fakirlik ve zenginlikte iktisatl\u0131 olmay\u0131, bana zul\u00fcm yapan\u0131 affetmeyi, bana bir \u015fey vermeyene ihsanda bulun\u200cmay\u0131, benimle ili\u015fkisini kesenle ili\u015fki kurmay\u0131, susmam\u0131n tefekk\u00fcr, konu\u015fmam\u0131n zikir ve bak\u0131\u015f\u0131m\u0131n da ibret olmas\u0131n\u0131.
\n8- \u0130lmi yazarak ba\u011flay\u0131n (koruyun).
\n9- Bir kavmi f\u00e2s\u0131klar y\u00f6netti\u011finde, al\u00e7aklar \u00f6nc\u00fc oldu\u011funda ve f\u00e2s\u0131k kimseye sayg\u0131 g\u00f6sterildi\u011finde, belan\u0131n inmesi beklenmelidir.
\n10- Sur\u2019atli y\u00fcr\u00fcmek m\u00fcmin\u2019in de\u011ferini giderir.[22]
\n11- Bazen mal\u0131 \u00e7al\u0131nan kimse, su\u00e7suz kimselere o kadar ithamda bulunur ki, su\u00e7u h\u0131rs\u0131z\u0131n su\u00e7undan b\u00fcy\u00fck olur.
\n12- Allah-u Te\u00e2la ilah\u00ee haklar\u0131 \u00f6demede c\u00f6mert olan kimseyi sever.
\n13- \u0130yileriniz y\u00f6neticileriniz, zenginleriniz c\u00f6mertleriniz olur ve i\u015fleriniz isti\u015fareyle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrse yerin \u00fcst\u00fc (ya\u015famak) sizin i\u00e7in yerin alt\u0131ndan (\u00f6l\u00fcmden) daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Ama k\u00f6t\u00fcleriniz amir, zengin\u200cleriniz cimri ve i\u015fleriniz kad\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131n elinde olursa o zaman yerin alt\u0131 (\u00f6l\u00fcm) sizin i\u00e7in yerin \u00fcst\u00fcnden (ya\u015famaktan) daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.
\n14- Kim \u015fu \u00fc\u00e7 \u015feye sahip olarak ak\u015famlay\u0131p sabahlarsa, d\u00fcnya nimeti onun hakk\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f olur: Beden s\u0131hhati, d\u00fc\u015fman\u200clar\u0131n \u015ferrinden g\u00fcvencede olma ve gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcne yetecek az\u0131k. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir \u015feye de sahip olursa hem d\u00fcnya, hem de \u00e2hiret nimeti ona tamamlanm\u0131\u015f olur; o da imand\u0131r.
\n15- Zay\u0131f d\u00fc\u015fen b\u00fcy\u00fc\u011fe, fakirle\u015fen zengine ve cahillerin elinde kalan \u00e2lime ac\u0131y\u0131n.
\n16- \u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu iki haslet hususunda fitneye d\u00fc\u015fer (denenir): S\u0131hhat ve bo\u015f vakit.
\n17- Kalpler, kendisine iyilik edeni sevmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckte bu\u200clunana bu\u011fz etmek \u00fczere yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.
\n18- Biz peygamberler, insanlarla ak\u0131l seviyelerine g\u00f6re konu\u015fmakla g\u00f6revlendirildik.
\n19- Kendi y\u00fck\u00fcn\u00fc halk\u0131n \u00fczerine atan kimse, melundur. (Allah\u2019\u0131n rahmetinden uzakt\u0131r.)
\n20- \u0130badet yedi k\u0131s\u0131md\u0131r; en faziletlisi hel\u00e2l (r\u0131z\u0131k) pe\u015finde olmakt\u0131r.
\n21- Allah\u2019a ne cebir \u00fczere itaat edilir ve ne de ma\u011flup b\u0131rak\u0131larak isyan edilir (g\u00fcnah i\u015flenir). Allah kullar\u0131 kendi ba\u015f\u0131na da b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. O, kullar\u0131n\u0131 muktedir k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her \u015feye kadirdir ve onlara verdi\u011fi her \u015feye de maliktir. Allah\u2019\u0131n emirlerine itaat eder\u200clerse, onlar i\u00e7in bir mani ve engel yoktur. Ama g\u00fcnah i\u015flerlerse, Allah-u Te\u00e2la onlar\u0131 engellemeye kadirdir. Ancak g\u00fcc\u00fc oldu\u011fu halde di\u011ferinin bir i\u015f yapmas\u0131na engel olmayan, o i\u015fi yapan\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fe zorlam\u0131\u015f say\u0131lmaz.
\n22- Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih, o\u011flu \u0130brahim\u2019e can verdi\u011fi s\u0131rada \u015f\u00f6yle buyurdular: “Ey \u0130brahim, e\u011fer gidenler geride kalanlar\u0131n \u00f6nc\u00fcleri olmasayd\u0131lar ve sonrakiler de \u00f6ncekilere ula\u015fmasalard\u0131, sana \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcrd\u00fck.” Sonra Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih\u2019in m\u00fcbarek g\u00f6zleri ya\u015fland\u0131 ve \u015f\u00f6yle buyurdu: “G\u00f6z ya\u015far\u0131r ve kalp ac\u0131r, fakat biz Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, hi\u00e7bir s\u00f6z s\u00f6ylemeyiz. Ey \u0130brahim, biz senin i\u00e7in \u00fczg\u00fcn\u00fcz.”
\n23- G\u00fczellik dildedir.
\n24- (Halk ilmin de\u011ferini bilmezlerse)\u00a0 \u0130lim halktan al\u0131nmaz, \u00e2limler al\u0131n\u0131r. \u00c2lim kalmad\u0131\u011f\u0131nda ise halk, cahilleri kendilerine \u00f6nder se\u00e7er ve din\u00ee h\u00fck\u00fcmleri onlardan sorar. Onlar da bilmeden fetva verirler,\u00a0 b\u00f6ylece hem kendileri sapar,\u00a0 hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 sapt\u0131r\u0131rlar.
\n25- \u00dcmmetimin en faziletli cihad\u0131, kurtulu\u015fu beklemesidir[23]
\n26- Biz Ehl-i Beyt\u2019in yi\u011fitli\u011fi, bize zulmedeni affetmek ve bizi mahrum b\u0131rakana ba\u011f\u0131\u015fta bulunmakt\u0131r.
\n27- Benim nazar\u0131mda, \u00fcmmetimden en fazla imrenilmesi gereken veliler, (d\u00fcnya a\u00e7\u0131s\u0131ndan) hafif y\u00fckl\u00fc, namazdan nasibi olan, Rabbine yaln\u0131zken g\u00fczel ibadet eden, halk\u0131n aras\u0131nda tan\u0131nmayan, ancak kendine yetecek kadar r\u0131zk\u0131 olan, bu duruma \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kadar sabreden, miras\u0131 ve a\u011flayan\u0131 az oland\u0131r.
\n28- M\u00fcminin \u00e7ekti\u011fi her eziyet, dert, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve hatta duydu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131 bile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnahlar\u0131na keffaret say\u0131l\u0131r.
\n29- Kim her istedi\u011fini yer, istedi\u011fini giyer ve istedi\u011fi i\u015fi yaparsa, bunlardan vazge\u00e7meyene kadar Allah ona (rahmet g\u00f6z\u00fcyle) bakmaz.[24]
\n30- M\u00fcmin bir ba\u015fak gibidir; bazen e\u011filir, bazen d\u00fczelir. Ama k\u00e2fir, selvi a\u011fac\u0131 gibi daima diktir; sa\u011fa sola e\u011filip b\u00fck\u00fclmez.[25]
\n31- Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih\u2019e: “Kim d\u00fcnyada herkesten daha \u00e7ok \u00e7etin imtihanlara tabi tutulur?” diye sorulunca \u015f\u00f6yle buyurdu: “Peygamberler, daha sonra derecelerine g\u00f6re (peygamberlere) en \u00e7ok benzeyenler. M\u00fcmin, iman\u0131 ve amelinin g\u00fczelli\u011fi miktar\u0131nca zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. \u0130man\u0131 k\u00e2mil, ameli de g\u00fczel olan\u0131n imtihan\u0131 zor; iman\u0131 zay\u0131f, ameli az olan\u0131n imtihan\u0131 ise az olur.”
\n32- E\u011fer Allah kat\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n, bir sine\u011fin kanad\u0131 miktar\u0131nca de\u011feri olsayd\u0131, Allah ondan k\u00e2fire ve m\u00fcnaf\u0131\u011fa bir \u015fey vermezdi.
\n33- D\u00fcnya elden ele dola\u015f\u0131r; yarar\u0131na olan \u015fey, g\u00fc\u00e7s\u00fcz olsan da sana ula\u015facakt\u0131r; zarar\u0131na olan \u015feyin ula\u015fmas\u0131n\u0131 ise g\u00fcc\u00fcnle \u00f6n\u200cleyemezsin. Kim elinden \u00e7\u0131kan \u015feyden \u00fcmidini keserse, v\u00fccudu rahatlar. Kim Allah\u2019\u0131n taksim etti\u011fi \u015feye raz\u0131 olursa sevinir.
\n34- Allah\u2019a andolsun ki, sizi cehenneme yakla\u015ft\u0131ran her ameli bildirip sizi ondan nehyettim ve sizi cennete yakla\u015ft\u0131ran her ameli de s\u00f6yleyip size onu emrettim. Ruhul Emin (Cebrail) kal\u200cbime, hi\u00e7bir kimsenin r\u0131zk\u0131n\u0131 tamam\u0131yla almadan \u00f6lmeyece\u011fini il\u200cham etti. \u00d6yleyse r\u0131z\u0131k toplamada g\u00fczel davran\u0131n. R\u0131zk\u0131n gecik\u200cmesi, sizi Allah kat\u0131nda olan\u0131 haram yoldan aramaya mecbur k\u0131lmas\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah kat\u0131nda olan, ancak O\u2019na itaat etmekle elde edilir.
\n35- \u0130ki sesi Allah sevmez: Musibete u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda feryat etmeyi ve nimete kavu\u015ftu\u011funda saz \u00e7almay\u0131.
\n36- Allah\u2019\u0131n, kullar\u0131ndan ho\u015fnutlu\u011funun ni\u015fanesi, fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck, h\u00fck\u00fcmdar\u0131n ise adaletli olmas\u0131d\u0131r. Allah\u2019\u0131n, onlara gazap etmesinin ni\u015fanesi ise, h\u00fck\u00fcmdar\u0131n adaletsiz, fiyatlar\u0131n ise y\u00fcksek olmas\u0131d\u0131r.
\n37- Kimde \u015fu d\u00f6rt haslet olursa, Allah\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck nurunda yer al\u0131r: Allah\u2019\u0131n birli\u011fine ve benim risaletime \u015fahadet etme\u011fi kendine siper k\u0131lmak; bir musibetle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca “\u0130nna lillah ve inna ileyhi raciun” (\u015e\u00fcphesiz biz Allah\u2019tan gelmi\u015fiz ve O\u2019na d\u00f6n\u00fcc\u00fcleriz) demek; bir hay\u0131r ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda “Elhamd-u lillah” ve bir g\u00fcnah i\u015fle\u200cdi\u011finde ise “Este\u011ffirullahe ve etubu ileyh” (Allah\u2019tan ma\u011ffiret diler ve O\u2019na d\u00f6nerim) demek.
\n38- \u015eu d\u00f6rt \u015fey kime verilirse, d\u00f6rt nimetten mahrum kalmaz: Kendisine ma\u011ffiret dilemek (hasleti) verilen, ba\u011f\u0131\u015flanmaktan mahrum kalmaz. \u015e\u00fckretmek (hasleti) verilen, nimetin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u200cdan mahrum olmaz. T\u00f6vbe etmek (hasleti) verilen, t\u00f6vbesinin kabul olunmas\u0131ndan mahrum olmaz ve dua etmek (hali) verilen de icabet edilmekten mahrum olmaz.
\n39- \u0130lim bir hazinedir; anahtar\u0131 sormakt\u0131r. Allah size rahmet etsin, sorun; \u00e7\u00fcnk\u00fc sormakla d\u00f6rt kimse m\u00fck\u00e2fat al\u0131r: Soran, cevap veren, dinleyen ve onlar\u0131 seven.
\n40- \u00c2limlere sorun; hekimlerle konu\u015fun ve fakirlerle oturun.
\n41- \u0130lmin fazileti, bana, ibadetin faziletinden daha \u00e7ok sevimlidir. Dininizin en \u00fcst\u00fcn ameli ise, haram ve \u015f\u00fcpheli \u015feylerden ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r.
\n42- Kim halka bilmeden fetva verirse, g\u00f6\u011f\u00fcn ve yerin melekleri ona lanet eder.
\n43- B\u00fcy\u00fck belan\u0131n, b\u00fcy\u00fck de m\u00fck\u00e2fat\u0131 vard\u0131r. Allah bir kulu sevdi\u011finde onu belayla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Kim belaya raz\u0131 olursa, Allah ondan raz\u0131 olur. Kim de belaya raz\u0131 olmazsa, Allah ondan raz\u0131 ol\u200cmaz.
\n44- Bir adam gelip: “Ya Resulallah, bana nasihat et.” dedi\u011finde Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: Sana i\u015fkence yapsalar, ate\u015fte yaksalar da Allah\u2019a \u015firk ko\u015fma. Kalbin iman ile mutmain olursa (tak\u0131yye ile bir s\u00f6z s\u00f6ylersen) o ba\u015fka. Anne\u00a0 ve baban\u0131n\u00a0 em\u200crine itaat et; gerek hayatta ve gerekse \u00f6ld\u00fcklerinde onlara iyilikte bulun. E\u011fer e\u015finden, mal\u0131ndan el \u00e7ek derlerse bunu yap.[26] \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6yle yapmak imandand\u0131r. Farz namaz\u0131 kas\u0131tl\u0131 terk etme; \u00e7\u00fcnk\u00fc farz namaz\u0131 kas\u0131tl\u0131 terk eden, Allah\u2019\u0131n kefaletinden (aman\u0131ndan) \u00e7\u0131kar. \u015earap ve sarho\u015f edici her \u015feyden ka\u00e7\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar her k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn anahtar\u0131d\u0131r.
\n45- Ben\u00ee Tem\u00eem kabilesinden olan Ebu \u00dcmeyye isminde bir ki\u015fi, Peygamber\u2019in huzuruna gelip: “Ya Muhammed, halk\u0131 neye davet ediyorsun?” dedi. Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: Ben ve bana uyanlar, basiret \u00fczere halk\u0131 Allah\u2019a davet ediyoruz.[27] Bir zarara u\u011fray\u0131p kendisini \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n vakit o zarar\u0131 senden gideren, gam ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7erisinde olup yard\u0131m istedi\u011fin vakit sana yard\u0131mda bulu\u200cnan, yoksul olup da zengin olmay\u0131 istedi\u011finde seni m\u00fcsta\u011fni (ihtiya\u00e7s\u0131z) k\u0131lan birisine (Allah\u2019a) davet ediyoruz. O adam: “Ya Muhammed, bana bir \u00f6\u011f\u00fct ver.” dedi. Peygamber: “Sinirlenme” buyurdu. “Yine nasihat et.” dedi. Resulullah: “Kendin i\u00e7in sevdi\u011fin \u015feyi halk i\u00e7in de sev.” buyurdu. “Yine nasi\u200chat et.” dedi. Resulullah: “Halka s\u00f6vme; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar sana d\u00fc\u015fman kesilir.” buyurdu. “Yine nasihat et.” dedi. Resulullah “\u0130yilik ve ihsan ehli olana iyilikte bulunmay\u0131 terk etme.” buyurdu. “Biraz daha fazla nasihat et.” dedi. Resulullah buyurdu ki: “Sen halk\u0131 sev, onlar da seni sevsinler. Karde\u015fini a\u00e7\u0131k y\u00fczle kar\u015f\u0131la ve tahamm\u00fcls\u00fcz olma. \u00c7\u00fcnk\u00fc tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck seni d\u00fcnya ve ahiretten al\u0131 koyar. Ayak bile\u011finin yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6rtecek bir \u015fekilde izar giy. Uzun izar ve uzun g\u00f6mlek giymekten sak\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n uzun olmas\u0131 tekebb\u00fcrdendir. Allah-u Te\u00e2la da tekebb\u00fcr\u00fc sevmez.[27]
\n46-\u00a0 Allah zina eden (herkesi ve \u00f6zellikle zinak\u00e2r) ihtiyar\u0131, zul\u00fcm eden zengini, tekebb\u00fcr eden fakiri ve \u0131srar eden yoksul dilenciyi sevmez. Allah, minnet ederek ba\u011f\u0131\u015fta bulunan\u0131n sevab\u0131n\u0131 yok eder; kibirli, k\u00fcstah ve yalan konu\u015fana da gazap eder.
\n47-\u00a0 Kendisini fakir g\u00f6steren kimse, fakirle\u015fir.
\n48-\u00a0 Halkla ge\u00e7inebilmek iman\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r. Onlara yumu\u015fak davranmak da (m\u00fcsamaha etmek de) mai\u015fet ve ge\u00e7imin yar\u0131s\u0131d\u0131r.
\n49-\u00a0 Allah\u2019a iman ettikten sonra en \u00fcst\u00fcn ak\u0131l, bir hakk\u0131 terk etmeden, halkla ge\u00e7inebilmektir. Sakal\u0131n hafif olmas\u0131 ki\u015finin saadetindendir.
\n50-\u00a0 Putlara tapman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, halkla cedelle\u015fmekten men edildi\u011fim kadar hi\u00e7bir \u015feyden men edilmedim.
\n51- M\u00fcsl\u00fcman karde\u015fine sahtek\u00e2rl\u0131k yapan, ona zarar veren ve ona hile yapan bizden de\u011fildir.
\n52-\u00a0 Resul-i Ekrem salla\u2019llahu aleyhi ve alih (Mina\u2019daki) ‘Hiyf’ camiinde aya\u011fa kalk\u0131p \u015f\u00f6yle buyurdu: Allah-u Te\u00e2la, s\u00f6z\u00fcm\u00fc duyup h\u0131fzeden ve onu duymayanlara ula\u015ft\u0131ran kulu sevindirsin. Nice fakih vard\u0131r ki ilmi, kendisinden daha fakih olan kimseye ula\u015ft\u0131r\u0131r. Nice fakih de vard\u0131r ki f\u0131kh\u0131, fakih olmayan kimseye ula\u015ft\u0131r\u0131r. \u00dc\u00e7 \u015feyde M\u00fcsl\u00fcman\u0131n kalbi h\u0131yanet etmez: Ameli Allah i\u00e7in halis k\u0131lmakta, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6nderlerine hayr\u0131 istemekte ve onlar\u0131n cema\u00e2tinden kopmamakta. M\u00fcminler birbirlerinin karde\u015fleridir ve kanlar\u0131 e\u015fittir; d\u00fc\u015fmanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda bir el gi\u200cbidirler. Onlardan en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ferdin, d\u00fc\u015fmanlardan birine verdi\u011fi aman onlar\u0131n hepsini ba\u011flar.
\n53-\u00a0 Bir M\u00fcsl\u00fcman, zimm\u00ee (gayr-i M\u00fcslim) birisiyle muamele yapt\u0131\u011f\u0131 zaman \u015f\u00f6yle demelidir: “Allah\u2019\u0131m, ona kar\u015f\u0131 bana hay\u0131r ver.” Bir M\u00fcsl\u00fcman ile muamele yapt\u0131\u011f\u0131nda da: “Allah\u2019\u0131m, bana da hay\u0131r ver, ona da.” demelidir.
\n54-\u00a0 Allah Te\u00e2la hay\u0131r s\u00f6yleyip faydalanan veya k\u00f6t\u00fc s\u00f6zler s\u00f6ylemektense susup salim kalan kula rahmet eylesin.
\n55-\u00a0 \u00dc\u00e7 \u015fey kimde olursa, iman\u0131n (b\u00fct\u00fcn) hasletlerini tamamlar: Ho\u015fnut olunca, ho\u015fnutlu\u011fu onu bat\u0131l i\u015flere s\u00fcr\u00fcklemez. Sinirle\u200cnince, siniri onu haktan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karmaz. Kudret sahibi olunca hakk\u0131ndan fazla bir \u015fey istemez.
\n56- Haks\u0131zl\u0131kla bir makama ula\u015fan kimse, haddini a\u015fm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r.
\n57- Namazda Kur’\u00e2n okumak, namaz\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Kur’\u00e2n okumak\u200ctan daha faziletlidir. Allah\u2019\u0131 anmak sadakadan, sadaka da oru\u00e7tan faziletlidir; oru\u00e7 ise (Allah kat\u0131nda) sevab\u0131 olan bir i\u015ftir. Daha sonra \u015f\u00f6yle buyurdu: Amelle birlikte olmayan s\u00f6z\u00fcn, do\u011fru niyetle olmayan s\u00f6z ve amelin, s\u00fcnnete uymaks\u0131z\u0131n s\u00f6z, amel ve niyetin faydas\u0131 yoktur.
\n58-\u00a0 Sab\u0131rl\u0131 ve temkinli davranmak Allah\u2019tan; acele etmek ise \u015feytandand\u0131r.
\n59-\u00a0 Kim cahillerle m\u00fcnaka\u015fa yapmak, \u00e2limlere kar\u015f\u0131 \u00f6v\u00fcnmek veya ona sayg\u0131 g\u00f6stersinler diye halk\u0131 kendisine y\u00f6neltmek i\u00e7in ilim tahsil ederse, yerini ate\u015fte haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Riyaset ancak Allah\u2019a ve ehline (bu makama lay\u0131k olanlara) yak\u0131\u015f\u0131r. Kim Allah\u2019\u0131n kendisi i\u00e7in tayin etmedi\u011fi bir makama oturursa, Allah ona gazap eder. Kim halk\u0131 kendine davet eder ve haks\u0131z yere riyaset iddias\u0131nda bu\u200clunursa, bu dedi\u011fi s\u00f6zden d\u00f6n\u00fcp iddia etti\u011fi \u015feyden t\u00f6vbe edinceye kadar Allah ona rahmet g\u00f6z\u00fcyle bakmaz.
\n60-\u00a0 Meryem o\u011flu \u0130sa havarilerine \u015f\u00f6yle buyurdu: “Kendinizi Allah\u2019a sevdirin ve O\u2019na yakla\u015f\u0131n.” “Ey Ruhullah, hangi vesile ile kendimizi O\u2019na sevdirelim ve O\u2019na yakla\u015fal\u0131m?” dediler. Hz. \u0130sa aleyhi\u2019s-selam:\u00a0 “G\u00fcnah i\u015fleyenleri sevmeyerek ve onlara bu\u011fz ederek Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 elde ediniz.” buyurdu. “Ey Ruhullah, kiminle otural\u0131m?” dediklerinde Hz. \u0130sa aleyhi\u2019s-selam: “G\u00f6r\u00fc\u015fmesi size Allah\u2019\u0131 hat\u0131rlatan, konu\u015fmas\u0131 bilginizi art\u0131ran ve ameli sizi ahirete meyillendiren kimseyle oturun.” buyurdu.
\n61-\u00a0 Bana benzemekten en \u00e7ok uzak olan\u0131n\u0131z, cimri, a\u011fz\u0131 bozuk ve \u00e7irkin s\u00f6z s\u00f6yleyen kimsedir.
\n62-\u00a0 K\u00f6t\u00fc ahlakl\u0131l\u0131k, u\u011fursuzluktur.
\n63-\u00a0 Ne s\u00f6yledi\u011fine ve hakk\u0131nda s\u00f6ylenene \u00f6nem vermeyen biri\u200cni g\u00f6r\u00fcrseniz (bilin ki) o, ya veled-\u00fcz zina veya \u015feytand\u0131r.
\n64-\u00a0 Allah-u Te\u00e2la cenneti, \u00e7irkin s\u00f6z s\u00f6yleyen, a\u011fz\u0131 bozuk, s\u00f6yledi\u011fine ve hakk\u0131nda s\u00f6ylenilene \u00f6nem vermeyen hay\u00e2s\u0131z kim\u200cselere haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer b\u00f6yle bir adam\u0131n soyunu ara\u015ft\u0131rsan, onun ya veled-\u00fcz zina, ya da \u015feytan kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.
\nResulullah\u2019a: “\u0130nsanlar\u0131n i\u00e7erisinde \u015feytan var m\u0131?” diye sorulunca \u015f\u00f6yle buyurdu: “Evet vard\u0131r; Allah-u Te\u00e2la\u2019n\u0131n (\u015eeytan\u2019a): “Malda, evlatta onlara ortak ol.” diye buyurdu\u011funu Kur\u2019an\u2019da okumam\u0131\u015f m\u0131s\u0131n?[28]
\n65-\u00a0 Kime yarar\u0131n dokunursa, sana yarar\u0131 dokunur. Kim zaman\u0131n hadiselerine kar\u015f\u0131 sab\u0131r g\u00fcc\u00fc haz\u0131rlamazsa \u00e2ciz kal\u0131r. Kim insanlar\u0131 k\u0131narsa insanlar da onu k\u0131nar. Ama kim onlar\u0131 kendi haline b\u0131rak\u0131rsa, onlar onu kendi haline b\u0131rakmaz. Bir adam: “Ya Resulullah, \u00f6yleyse ne yapal\u0131m?” dedi\u011finde “Haysiyetinden ve mal\u0131ndan yoksulluk g\u00fcn\u00fcn i\u00e7in onlara \u00f6d\u00fcn\u00e7 ver.” buyurdular.
\n66-\u00a0 D\u00fcnya ve ahiretin en iyi ahlak\u0131n\u0131 size bildireyim mi? \u0130li\u015fki\u200csini kesenle ili\u015fki kurman\u0131z, sizi mahrum b\u0131rakana ba\u011f\u0131\u015fta bulun\u200cman\u0131z ve size zulmedeni affetmeniz.
\n67-\u00a0 Bir g\u00fcn Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih yola \u00e7\u0131k\u0131p giderken, kuvvetlerini s\u0131namak i\u00e7in ta\u015f f\u0131rlatan bir grupla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p \u015f\u00f6yle buyurdu: “Sizin en kuvvetliniz, sinirlendi\u011finde kendisine h\u00e2kim olan, en g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcz de g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen affeden kimsedir.”
\n68- Resulullah buyurdu ki: Allah-u Te\u00e2la \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Bu dini kendim i\u00e7in be\u011fenmi\u015fim. Onu c\u00f6mertlik ve g\u00fczel ahlaktan ba\u015fka bir \u015fey do\u011frultmaz. Onu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u00fcddet\u00e7e bu iki huyla ona ikramda bulunun.”
\n69-\u00a0 \u0130man\u0131 en \u00fcst\u00fcn olan\u0131n\u0131z, en g\u00fczel ahlakl\u0131 olan\u0131n\u0131zd\u0131r.
\n70-\u00a0 G\u00fczel ahlak insan\u0131, g\u00fcnd\u00fczleri oru\u00e7 tutmakla, geceleri namaz k\u0131lmakla ge\u00e7iren kimsenin makam\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131r. “Kula veri\u200clen en \u00fcst\u00fcn \u015fey nedir?” denildi\u011finde Resulullah “G\u00fczel ah\u200clakt\u0131r.” diye buyurdu.
\n71-\u00a0 G\u00fczel ahlak, dostlu\u011fu sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131r.
\n72-\u00a0 G\u00fcler y\u00fczl\u00fcl\u00fck kini giderir.
\n73-\u00a0 En iyileriniz, halka (kolayca) \u0131s\u0131nabilen, g\u00fczel ahlak sahibi olan kimselerdir.
\n74-\u00a0 Eller \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131md\u0131r: Alan el, veren el ve tutan el. Bunlar\u0131n en iyisi ise veren eldir.
\n75-\u00a0 Hay\u00e2 iki k\u0131s\u0131md\u0131r: Ak\u0131ldan kaynaklanan hay\u00e2 ve ah\u200cmakl\u0131ktan kaynaklanan hay\u00e2. Ak\u0131l hay\u00e2s\u0131 ilmin ni\u015fanesidir; ah\u200cmakl\u0131k hay\u00e2s\u0131 ise cehaletin alametidir. (\u00d6rne\u011fin \u00e7irkin i\u015f yapmak\u200ctan hay\u00e2 etmek ak\u0131ldand\u0131r; sorup \u00f6\u011frenmekten utanmak ise ah\u200cmakl\u0131ktand\u0131r.)
\n76-\u00a0 Hay\u00e2 \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc atan kimsenin g\u0131ybeti haram de\u011fildir.
\n77-\u00a0 Allah\u2019a ve k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne inanan bir kimse, verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirmelidir.
\n78- Emanettarl\u0131k r\u0131zk\u0131 \u00e7o\u011falt\u0131r; h\u0131yanet ise fakirlik getirir.
\n79-\u00a0 Evlad\u0131n anne ve babaya sevgiyle bak\u0131\u015f\u0131, ibadettir.
\n80-\u00a0 Belalar\u0131n en \u00e7etini \u015funlard\u0131r: \u0130nsan\u0131n savunma kudreti ol\u200cmaks\u0131z\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp boynunun vurulmas\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131n elinde esir kalmas\u0131 ve bir kimseyi han\u0131m\u0131yla bir arada g\u00f6rmesidir.
\n81-\u00a0 \u0130lim, m\u00fcminin dostu; hilim, yard\u0131mc\u0131s\u0131; ak\u0131l, k\u0131lavuzu; sab\u0131r, ordusunun komutan\u0131; m\u00fcdara (halkla iyi ge\u00e7inmek) babas\u0131; iyilik karde\u015fi; nesebi, Hz. \u00c2dem; aile \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, takvas\u0131; mertli\u011fi de mal\u0131n\u0131 \u0131slah etmesidir.
\n82-\u00a0 Bir adam Resul-i Ekrem\u2019in huzuruna, yemesi i\u00e7in s\u00fct ve bal getirdi\u011finde Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: \u0130ki i\u00e7ilecek \u015feydir; ikisinden birine kanaat etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ben her ikisini (birlikte) i\u00e7miyorum, i\u00e7ilmesini de haram k\u0131lm\u0131yorum; fakat Allah i\u00e7in tevazu ediyorum. Allah i\u00e7in tevazu eden kimseyi Allah y\u00fcceltir. Tekebb\u00fcr eden kimseyi Allah a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Ya\u015fant\u0131s\u0131nda iktisatl\u0131 olan (ne cimri, ne savurgan olan) kimseyi Allah r\u0131z\u0131kland\u0131r\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve savurgan kimseyi mahrum b\u0131rak\u0131r. O\u2019nu \u00e7ok anan kimseyi de m\u00fck\u00e2fatland\u0131r\u0131r.
\n83-\u00a0 Yar\u0131n k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde bana en yak\u0131n olan\u0131n\u0131z, herkesten daha \u00e7ok do\u011fru konu\u015fan, emaneti yerine ula\u015ft\u0131ran, verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getiren, ahlak\u0131 g\u00fczel olan ve halka en yak\u0131n olan\u0131n\u0131zd\u0131r.
\n84-\u00a0 F\u0131sk-u f\u00fccur yapan bir adam \u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Allah\u2019\u0131n ar\u015f\u0131 sars\u0131l\u0131r ve Allah Te\u00e2la gazap eder.
\n85-\u00a0 Adam\u0131n birisi, Resulullah\u2019a: “\u0130ler g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck ve sa\u011flam i\u015f yapmak nedir?” dedi\u011finde cevaben: “G\u00f6r\u00fc\u015f sahibi birisiyle isti\u015fare edip g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne uymand\u0131r” buyurdu.
\n86-\u00a0 Bir g\u00fcn Resulullah halka “Ey insanlar, sizce \u00e7ocuksuz kimdir?” diye sordu\u011funda: “Geride bir \u00e7ocuk b\u0131rakmadan \u00f6len kim\u200csedir.” dediler. Resulullah: “Hay\u0131r, ger\u00e7ek \u00e7ocuksuz her ne kadar kendisinden sonra kalan \u00e7ocuklar\u0131 \u00e7ok olsa bile, \u00e7ocuklar\u0131ndan kendi hayat\u0131nda \u00f6leni olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu y\u00fczden Allah nezdinde bir sevap ummadan kimsedir.” buyurdu. Resulullah daha sonra: “Sizce fakir kimdir?” sordu\u011funda, “Mal\u0131 olmayan kimsedir.” dediler. “Hay\u0131r, dedi, ger\u00e7ek fakir, kendisinden sonra fazla servet b\u0131raksa bile Allah kat\u0131nda de\u011feri olan bir \u015fey g\u00f6ndermeyen kimsedir”. Daha sonra Resulullah: “Pehlivan kimdir” diye sorudu\u011funda, “S\u0131rt\u0131 yere getirilemeyen \u00e7ok kuvvetli kimsedir” dediler. “Hay\u0131r” dedi, ger\u00e7ek pehlivan hiddetlenip \u00f6fkelenmesi ve kan\u0131n\u0131n kaynamas\u0131 i\u00e7in \u015feytan\u0131n kalbini h\u0131rpalamas\u0131na ra\u011fmen, Allah\u2019\u0131 anarak, hilmiyle \u00f6fkesini yenen kimsedir.”
\n87-\u00a0 Bilgisi olmadan bir i\u015f yapan kimsenin bozdu\u011fu, d\u00fczeltti\u011finden \u00e7ok olur.
\n88-\u00a0 Camide namaz\u0131 beklemek i\u00e7in oturmak, bir hadese (abdesti bozan \u015feylere) du\u00e7ar olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ibadettir. “Ya Resulullah, hades nedir?” diye sorduklar\u0131nda “G\u0131ybet etmek\u200ctir.” buyurdular.
\n89-\u00a0 Oru\u00e7 tutan yata\u011f\u0131nda uyusa bile, bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n g\u0131ybetini etmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e ibadet etmektedir.
\n90-\u00a0 Bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yayan, o k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ilk olarak icat eden kimse gi\u200cbidir. Bir m\u00fcmini, yapt\u0131\u011f\u0131 bir i\u015ften dolay\u0131 ay\u0131playan kimse, o i\u015f ba\u015f\u0131na gelmeden \u00f6lmez.
\n91-\u00a0 \u00dc\u00e7 kimse kendilerine haks\u0131zl\u0131k yapmasan da sana haks\u0131zl\u0131k yaparlar: D\u00fc\u015f\u00fck adamlar, e\u015fin ve hizmet\u00e7in (yani bunlar kendi haklar\u0131yla yetinmezler).[29]
\n92-\u00a0 D\u00f6rt \u015fey bedbahtl\u0131\u011f\u0131n ni\u015fanesidir: G\u00f6zya\u015f\u0131n\u0131n kurumas\u0131 (a\u011flayamamak), kalbin kat\u0131la\u015fmas\u0131, d\u00fcnya mal\u0131na a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck ve g\u00fcnaha \u0131srar etmek.
\n93-\u00a0 Bir ki\u015fi Resulullah\u2019a: “Bana nasihat ediniz.” dedi. Resulullah “Sinirlenme.” diye buyurdu. O adam s\u00f6z\u00fcn\u00fc tekrarlay\u0131nca yine: “Sinirlenme.” diye buyurdu. Daha sonra: “Kahraman, g\u00fcre\u015f de yenilmeyen kimse de\u011fildir; kahraman sinirlendi\u011finde kendisine h\u00e2kim olan kimsedir.” dedi.
\n94- M\u00fcminlerden iman\u0131 en k\u00e2mil olan, en g\u00fczel ahlakl\u0131 olan\u0131d\u0131r.
\n95- Yumu\u015fakl\u0131k, nede olursa onu ziynetlendirir, sertlik de nede olursa onu \u00e7irkinle\u015ftirir.
\n96-\u00a0 (G\u00fczel) elbise, zenginli\u011fin ni\u015fanesidir. Hizmet\u00e7iye iyilik yapmak d\u00fc\u015fman\u0131 al\u00e7alt\u0131r.[30]
\n97-\u00a0 Risaleti ula\u015ft\u0131rmaya emrolundu\u011fum gibi, halkla iyi ge\u00e7inmeye de emrolunmu\u015fum.
\n98-\u00a0 \u0130\u015flerinizi gizli tutarak onlar\u0131n ilerlemesini sa\u011flay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc her nimet sahibi k\u0131skan\u0131l\u0131r.
\n99-\u00a0 \u0130man ikiye ayr\u0131l\u0131r; yar\u0131s\u0131 sab\u0131r ve yar\u0131s\u0131 da \u015f\u00fck\u00fcrd\u00fcr.
\n100- S\u00f6z\u00fcn\u00fc yerine getirmek imandand\u0131r.
\n101- \u00c7ar\u015f\u0131da bir \u015fey yemek al\u00e7akl\u0131kt\u0131r.[31]
\n102- B\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 Allah\u2019\u0131n elindedir; halk ise vesiledir. \u00d6yleyse halk\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hacetlerinizi Allah\u2019tan dileyin. Halk onu kar\u015f\u0131lamazsa, sab\u0131rla onu Allah\u2019tan al\u0131n. (\u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey Allah\u2019\u0131n elindedir, ger\u00e7ekte onu kar\u015f\u0131layan Allah\u2019t\u0131r.)
\n103- M\u00fcminin durumu ne ilgin\u00e7tir! \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131n ona takdir etti\u011fi her \u015fey, ister ho\u015funa gitsin, ister ho\u015funa gitmesin, onun i\u00e7in hay\u0131rd\u0131r. Bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya u\u011frat\u0131rsa g\u00fcnah\u0131n\u0131n keffareti k\u0131lar. Ba\u011f\u0131\u015f ve ikramda bulunursa da ona l\u00fctfetmi\u015f olur.
\n104- En b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesi ahiret olarak sabahlay\u0131p ak\u015famlayan kimsenin kalbine Allah zenginlik yerle\u015ftirir; i\u015flerini d\u00fczene koyar ve r\u0131zk\u0131n\u0131 tamam\u0131yla almadan da d\u00fcnyadan \u00e7\u0131karmaz. Ama en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesi d\u00fcnya olarak sabahlay\u0131p ak\u015famlayan\u0131n ise Allah, fakirli\u011fi iki g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne diker (yani daima onu fakirlikle korku\u200ctur); i\u015flerini da\u011f\u0131t\u0131r; d\u00fcnyadan da ancak kendi pay\u0131n\u0131 al\u0131r.
\n105- \u00dcmmetinin cemaatinin kimler oldu\u011fu hakk\u0131nda Resulullah\u2019a soru soran bir ki\u015fiye \u015f\u00f6yle buyurdu: “\u00dcmmetimin cemaati, az olsalar da hak ehli olanlard\u0131r.”[32]
\n106 Allah-u Te\u00e2la, yapt\u0131\u011f\u0131 bir amelinden dolay\u0131 birisine sevap vaat ederse, onu mutlaka ger\u00e7ekle\u015ftirir. Ama i\u015fledi\u011fi bir g\u00fcnahtan dolay\u0131 birisine ceza verece\u011fine dair vaatte bulunursa buna vefa edip etmemek O’nun elindedir.
\n107- “Ahlak bak\u0131m\u0131ndan sizin bana daha \u00e7ok benzeyeninizi tan\u0131tay\u0131m m\u0131?” buyurunca, “Evet, ya Resulullah.” dediler. Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: “Ahlak\u0131 hepinizden daha iyi, hilmi hepinizden daha fazla, akrabalar\u0131na iyili\u011fi hepinizden daha \u00e7ok, sevin\u00e7 ve \u00f6fke halinde halka kar\u015f\u0131 insaf\u0131 hepinizden daha fazla olan kimsedir.”
\n108- Yiyip \u015f\u00fckreden kimse, m\u00fcstehap oru\u00e7 tutup susan kimseden daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.
\n109- M\u00fcminin, m\u00fcmini Allah i\u00e7in sevmesi, iman\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u0131s\u0131mlar\u0131ndand\u0131r. Allah i\u00e7in seven, Allah i\u00e7in \u00f6fkelenen, Allah i\u00e7in ihsanda bulunan ve Allah i\u00e7in esirgeyen, se\u00e7kin kimselerdendir.
\n110- Allah kat\u0131nda en iyi kullar, insanlara en fazla yararl\u0131 olan ve Allah\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 en \u00e7ok g\u00f6zeten kimselerdir. Allah-u Te\u00e2la onlara marufu ve iyi amelleri sevdirmi\u015ftir.
\n111- Size iyilikte bulunana, siz de kar\u015f\u0131l\u0131k verin. Kar\u015f\u0131l\u0131k vere\u200cmedi\u011finiz takdirde ise onu bu i\u015finden dolay\u0131 iyilikle y\u00e2d edin. \u00c7\u00fcnk\u00fc birini iyilikle y\u00e2d etmek, bir nevi (iyili\u011fe) kar\u015f\u0131l\u0131k vermektir.
\n112- Ba\u015fkalar\u0131yla iyi ge\u00e7inemeyen kimse, b\u00fct\u00fcn hay\u0131rlardan mahrum kal\u0131r.
\n113- Din karde\u015finle (bo\u015f yere) tart\u0131\u015fma, onunla (k\u00f6t\u00fc ve k\u0131r\u0131c\u0131) \u015faka da yapma ve s\u00f6z verdi\u011finde de verdi\u011fin s\u00f6z\u00fcn \u00fczerinde dur.
\n114- Her m\u00fcminin, riayet etmesi ve vefal\u0131 olmas\u0131 gerekli olan hususlar \u015funlard\u0131r: Din sayg\u0131s\u0131, edep sayg\u0131s\u0131 ve sofra sayg\u0131s\u0131.
\n115- M\u00fcmin \u015fakac\u0131 ve samimi olur; m\u00fcnaf\u0131k ise as\u0131k suratl\u0131 ve \u00f6fkeli olur.
\n116- Zenginlik, takva i\u00e7in en iyi yard\u0131mc\u0131d\u0131r.
\n117- Cezas\u0131 en \u00e7abuk ula\u015fan \u015fer, ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131na tecav\u00fcz etmektir.
\n118- Hediye \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fittir: M\u00fck\u00e2fat hediyesi, dostluk hediyesi ve Allah i\u00e7in olan hediye.
\n119- G\u00f6rmedi\u011fi halde, vaat edilen cennet i\u00e7in, pe\u015fin olan \u015fehveti terk eden kimseye ne mutlu.
\n120- Kim yar\u0131n\u0131 kendi \u00f6mr\u00fcnden sayarsa, \u00f6l\u00fcmle arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n gere\u011fini yapmam\u0131\u015ft\u0131r.
\n121- Resulullah: “Kad\u0131nlar\u0131n\u0131z fasid, gen\u00e7leriniz f\u00e2s\u0131k oldu\u011funda, marufu emretmeyi ve m\u00fcnkeri nehyetmeyi terk etti\u011finizde ne yapars\u0131n\u0131z?” diye sordu. Halk: “Ya Resulullah, b\u00f6yle bir \u015fey olacak m\u0131d\u0131r?” dediler. Resulullah: “Evet, dedi, bundan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc de vuku bulacakt\u0131r.” Sonra: “K\u00f6t\u00fc i\u015fleri emredip, iyi i\u015fleri de nehyetti\u011finizde ne yapars\u0131n\u0131z?!” diye buyurdu. Halk: “Ya Resulullah, b\u00f6yle bir \u015fey olacak m\u0131? Resulullah: “Evet, dedi. Bundan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc de olacakt\u0131r.”\u00a0 Sonra: “\u0130yi i\u015fi k\u00f6t\u00fc, k\u00f6t\u00fc i\u015fi de iyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde ne yapars\u0131n\u0131z?” diye buyurdu.
\n122- Bir \u015feyi u\u011fursuz sayd\u0131\u011f\u0131nda itina etme. K\u00f6t\u00fc zanda bulundu\u011funda h\u00fck\u00fcm verme. Haset etti\u011finde ise haddini a\u015fama (ve kimseye zul\u00fcm etme).[33]<\/p>\n
123- Dokuz \u015fey \u00fcmmetimden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (onlara su\u00e7 say\u0131l\u200cmaz): Yanl\u0131\u015fl\u0131k, unutkanl\u0131k, mecbur edildikleri \u015fey, bilmeyerek yapt\u0131klar\u0131 \u015fey, g\u00fc\u00e7lerinin yetmedi\u011fi \u015fey, \u00e7aresiz kald\u0131klar\u0131 \u015fey, haset (d\u00fc\u015f\u00fcncesi), bir \u015feyi u\u011fursuz saymak ve yarat\u0131l\u0131\u015f hakk\u0131nda a\u011fza al\u0131p s\u00f6ylemeksizin kalpten ge\u00e7en vesveseli d\u00fc\u015f\u00fcnceler.
\n124- Herhangi biriniz r\u00fcya g\u00f6rmezse \u00fcz\u00fclmesin. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilmin derinliklerine dalan kimse, r\u00fcya g\u00f6rme \u00f6zelli\u011fini kaybeder.
\n125- \u00dcmmetimden iki kesim var ki, \u0131slah olurlarsa b\u00fct\u00fcn \u00fcm\u200cmetim \u0131slah olur; bozulurlarsa da b\u00fct\u00fcn \u00fcmmetim fasid olur. “Ya Resulullah, onlar kimlerdir?” diye soruldu\u011funda: “Fakihler ve y\u00f6neticiler.” diye buyurdu.
\n126- Halk\u0131n en ak\u0131ll\u0131s\u0131, Allah\u2019tan en fazla korkan ve O\u2019na en \u00e7ok itaat eden kimsedir. Halk\u0131n, ak\u0131ldan yoksun olan\u0131 ise, h\u00fck\u00fcm\u200cdarlardan en fazla korkan ve onlar\u0131n emirlerine en fazla uyan kimsedir.
\n127- \u00dc\u00e7 \u015fey kalbi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr: D\u00fc\u015f\u00fck seviyeli kimselerle d\u00fc\u015f\u00fcp kalkmak, kad\u0131nlarla konu\u015fmak ve zenginlerle oturmak.
\n128- Allah-u Te\u00e2la bir kavme gazap eder de onlara azap g\u00f6ndermezse, fiyatlar y\u00fckselir, \u00f6m\u00fcrleri k\u0131sal\u0131r, t\u00fcccarlar\u0131 k\u00e2r et\u200cmez, meyveleri bol olmaz, \u0131rmaklar\u0131n\u0131n suyu azal\u0131r, ya\u011fmurlar\u0131 kesilir ve i\u00e7lerinden en k\u00f6t\u00fcleri onlara musallat olur.
\n129- Benden sonra zina \u00e7o\u011fal\u0131rsa beklenmedik ani \u00f6l\u00fcmler de \u00e7o\u011fal\u0131r, \u00d6l\u00e7\u00fcy\u00fc eksik tuttuklar\u0131nda, Allah-u Te\u00e2la onlar\u0131 k\u0131tl\u0131\u011fa du\u00e7ar eder. Zek\u00e2t vermediklerinde yery\u00fcz\u00fc bereketini, yani toprak, meyve ve madenlerini onlardan esirger. H\u00fck\u00fcm vermede adalet\u200csizlik yapt\u0131klar\u0131nda, zul\u00fcm ve tecav\u00fcze yard\u0131mda bulunurlar. Ahit\u200clerini bozduklar\u0131nda, Allah-u Te\u00e2la d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 onlara musallat k\u0131lar. Akrabalar\u0131ndan ili\u015fkilerini kestiklerinde, mallar\u0131 k\u00f6t\u00fclerin ellerine ge\u00e7er. Marufu emretmeyip m\u00fcnkerden sak\u0131nd\u0131rmad\u0131klar\u0131 ve Ehl-i Beyt\u2019imin iyilerine uymad\u0131klar\u0131nda, Allah-u Te\u00e2la onlar\u0131n en k\u00f6t\u00fclerini onlara musallat eder. Bu\u00a0 durumda iyileri dua eder, fakat dualar\u0131 kabul olmaz.
\n130- “Onlardan baz\u0131 gruplar\u0131, kendilerini onunla denemek i\u00e7in yararland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n s\u00fcs\u00fcne g\u00f6z\u00fcn\u00fc dikme…”[34] ayeti nazil oldu\u011funda \u015f\u00f6yle buyurdu: Kim Allah\u2019\u0131n indindeki m\u00fck\u00e2fatlar\u0131 umarak musibetlere sabretmezse, d\u00fcnyadaki nimetlerin hasretinden can\u0131 \u00e7\u0131kar. Kim halk\u0131n elinde olan d\u00fcnya mal\u0131na g\u00f6z dikerse, h\u00fczn\u00fc artar ve Allah\u2019\u0131n taksim etti\u011fi r\u0131zka dar\u0131l\u0131r, ya\u015fant\u0131s\u0131 karar\u0131r. Allah\u2019\u0131n ona verdi\u011fi nimeti ancak yemekte ve i\u00e7mekte bilen kimse, Allah\u2019\u0131n nimetlerini g\u00f6rmezlikten gelmi\u015f ve nank\u00f6rl\u00fck etmi\u015ftir. B\u00f6yle birisinin \u00e7abalar\u0131 neticesiz kal\u0131r ve azaba u\u011framas\u0131 \u00e7abuk olur.
\n131- Cennete, ancak M\u00fcsl\u00fcman olan kimse girebilir. Ebuzer: “Ya Resulullah, \u0130slam nedir?” diye sorunca Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih \u015f\u00f6yle buyurdu: \u0130slam \u00e7\u0131plakt\u0131r; elbisesi takvad\u0131r; astar\u0131 hidayettir; kaftan\u0131\u00a0 (\u00fcst giyece\u011fi)\u00a0 hay\u00e2d\u0131r; mihveri vera\u2019d\u0131r; kemali akidedir; meyvesi salih ameldir; her \u015feyin temeli vard\u0131r ve \u0130slam\u2019\u0131n temeli de biz Ehl-i Beyt\u2019in sevgisidir.”
\n132- Kim mahl\u00fbkun r\u0131zas\u0131n\u0131, Halik\u0131n gazab\u0131yla kazanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, Allah-u Te\u00e2la o mahl\u00fbku ona musallat eder.
\n133- Allah-u Te\u00e2la, kullar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131, halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in yaratm\u0131\u015ft\u0131r; bunlar iyilik yapmaya meyilli olur ve c\u00f6mertli\u011fi de \u015feref bilirler. Allah-u Te\u00e2la y\u00fcce ahlak\u0131 sever.
\n134- Allah-u Te\u00e2la\u2019n\u0131n, ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in halk\u0131n s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 kullar\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fte bunlar, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah\u2019\u0131n azab\u0131ndan korunmu\u015f kimselerdir.
\n135- M\u00fcmin ilah\u00ee edeple edeplenir. Allah-u Te\u00e2la ona bol bol verdi\u011finde, o da (kendi ailesine) bol bol verir. Ondan k\u0131s\u0131tlad\u0131\u011f\u0131nda, o da k\u0131s\u0131tlar.
\n136- Bir g\u00fcn gelir ki baz\u0131 kimseler, d\u00fcnyalar\u0131 d\u00fczende oldu mu art\u0131k dinlerinden neyi kaybettiklerine \u00f6nem vermezler.
\n137- Allah-u Te\u00e2la kullar\u0131n\u0131n kalplerini, onlara iyilik edenlerin muhabbeti ve onlara k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapanlar\u0131n bu\u011fzu \u00fczere yaratm\u0131\u015ft\u0131r.
\n138- \u00dcmmetimde on be\u015f haslet olursa onlara bel\u00e2 nazil olur. “Ya Resulullah, onlar nelerdir?” diye sorduklar\u0131nda Resulullah \u015f\u00f6yle buyurdu: Serveti elden ele devrettiklerinde (m\u00fcstahak olan kimselerden esirgediklerinde), emaneti ganimet bildiklerinde, zek\u00e2t\u0131 zarar sayd\u0131klar\u0131nda, erkek han\u0131m\u0131na itaat edip annesine kar\u015f\u0131 geldi\u011finde, arkada\u015f\u0131na iyilik yap\u0131p, babas\u0131na zulmetti\u011finde, camide sesler y\u00fckseldi\u011finde, k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmas\u0131ndan korkarak baz\u0131 kimselere sayg\u0131 g\u00f6sterildi\u011finde, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kimseler toplumu y\u00f6netti\u011finde, (erkek taraf\u0131ndan) ipek elbise giyildi\u011finde, \u015farap i\u00e7ildi\u011finde, \u015fark\u0131c\u0131 kad\u0131n ve \u00e7alg\u0131 aletleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ve \u00fcmmetin, sonradan gelenleri \u00f6ncekileri lanetlediklerinde.[35]
\nBunlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131nda \u00fc\u00e7 belay\u0131 beklemelidirler: K\u0131rm\u0131z\u0131 (sam) yelinin esmesini, insanlar\u0131n meshedilmesi (hilkatlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesini) ve toplumun \u00e7\u00f6z\u00fclmesini.
\n139- D\u00fcnya, m\u00fcmine zindan, k\u00e2fire ise cennettir.[36]
\n140- Bir zaman gelir ki insanlar, kurt gibi olurlar; o zamanda kurt olmayan kimseyi kurtlar yer.[37]
\n141- Ahir zamanda pek az bulunan \u015fey, g\u00fcvenilecek karde\u015f ve hel\u00e2l yoldan kazan\u0131lan parad\u0131r.
\n142- Su-i zan ile (ihtiyatl\u0131 davranmakla) kendinizi halk\u0131n \u015ferrin\u200cden koruyun.[38]
\n143- B\u00fct\u00fcn hay\u0131rlar ak\u0131lla elde edilir; akl\u0131 olmayan\u0131n, dini olmaz.
\n144- Bir grup insan Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih\u2019in huzurunda, bir ki\u015fiyi \u00f6verek b\u00fct\u00fcn g\u00fczel s\u0131fatlar\u0131n onda oldu\u011funu s\u00f6ylediler. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih: “O adam\u0131n akl\u0131 nas\u0131ld\u0131r?” diye sordu. Onlar, “Ya Resulullah, biz onun ibadet ve di\u011fer hay\u0131r i\u015flerdeki \u00e7abas\u0131n\u0131 dile getiriyoruz; ama sen yine de bizden onun akl\u0131n\u0131 soruyorsun?” dediler. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih buyurdu ki: “Ahmak kendi ahmakl\u0131\u011f\u0131yla, fas\u0131\u011f\u0131n f\u0131sk-\u0131 f\u00fccurundan daha b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlara d\u00fc\u015fer. Yar\u0131n (k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde) insanlar, ak\u0131llar\u0131 miktar\u0131nca y\u00fcksek derecelere ula\u015f\u0131rlar ve Allah-u Te\u00e2la\u2019ya yak\u0131n olma \u015ferefine eri\u015firler.
\n145- Allah-u Te\u00e2la akl\u0131 \u00fc\u00e7e b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Onlar kimde olursa, akl\u0131 k\u00e2mil olur, kimde de olmazsa, akl\u0131 olmaz: Allah\u2019\u0131 iyi tan\u0131mak, Allah\u2019a g\u00fczel ibadet etmek ve Allah\u2019\u0131n emrini uygulamada g\u00fczelce sab\u0131rl\u0131 olmak.
\n146- Necran H\u0131ristiyanlar\u0131ndan konu\u015fmas\u0131 g\u00fczel, a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 ve heybetli birisi Medine\u2019ye geldi; birisi: “Ya Resulullah, bu H\u0131ristiyan ne kadar da ak\u0131ll\u0131d\u0131r?” dedi. Resulullah o adam\u0131 bu s\u00f6zden men edip: “Sus, ak\u0131ll\u0131 adam Allah\u2019\u0131n birli\u011fine inanan ve O’nun emrine boyun e\u011fen kimsedir.” dedi.
\n147- \u0130lim m\u00fcminin dostu, hilim yard\u0131mc\u0131s\u0131, ak\u0131l k\u0131lavuzu, amel yetki sahibi, sab\u0131r ordusunun komutan\u0131, halkla iyi ge\u00e7inebilmek babas\u0131, iyilik karde\u015fi, nesebi Hz. Adem, hasebi (aile iftihar\u0131) takvas\u0131, c\u00f6mertli\u011fi de mal\u0131n\u0131 (ge\u00e7imini) d\u00fczene koymakt\u0131r.
\n148- Kime iyilik yap\u0131l\u0131rsa o da ona kar\u015f\u0131l\u0131k iyilik yapmal\u0131d\u0131r.\u00a0 Bunu yapamad\u0131\u011f\u0131 takdirde (en az\u0131ndan) te\u015fekk\u00fcr etmelidir. Bunu da yapmazsa, nank\u00f6rl\u00fck etmi\u015ftir.
\n149- Musafaha edin. \u00c7\u00fcnk\u00fc musafaha etmek, kini giderir.
\n150- M\u00fcmin bir kimse, her t\u00fcrl\u00fc s\u0131fata tabiat\u0131 gere\u011fi e\u011filim g\u00f6sterir ama ihanet etmek ve yalan konu\u015fma hari\u00e7.
\n151- Baz\u0131 \u015fiirler hikmettir. Baz\u0131 beyanlar ise sihirdir.
\n152- Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih Ebuzer\u2019e: “\u0130man\u0131n hangi kulpu daha sa\u011flamd\u0131r?” dedi Ebuzer: “Allah ve Resul\u00fc daha iyi bilir.” dedi. Resulullah: “\u0130man\u0131n en sa\u011flam kulpu, Allah i\u00e7in dost olmak, Allah i\u00e7in d\u00fc\u015fman olmak ve Allah i\u00e7in \u00f6fkelenmektir.” buyurdu.
\n153- \u0130\u015flerde Allah\u2019tan hay\u0131r dilemek, Allah\u2019\u0131n kaza ve kaderine raz\u0131 olmak, insano\u011flunun saadetindendir. Allah\u2019tan hay\u0131r dilemeyi terk etmek, Allah\u2019\u0131n kaza ve kaderine raz\u0131 olmamak ise insano\u011flunun \u015fekavedindendir (bedbahtl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ni\u015fanesidir).
\n154- Pi\u015fmanl\u0131k duymak, bir \u00e7e\u015fit t\u00f6vbedir.
\n155- Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, helal sayan bir kimse, Kur\u2019\u00e2n\u2019a inanmam\u0131\u015ft\u0131r.
\n156- Bir ki\u015fi Resulullah\u2019a: “Bana nasihat ediniz” dedi. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih: “Dilini koru.” buyurdu. Yine “Bana nasihat ediniz” dedi. Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih yine: “Dilini koru.” buyurdu. O adam yine: “Ey Allah\u2019\u0131n el\u00e7isi, bana nasihat ediniz.” dedi\u011finde, bu defa Resulullah: “Yaz\u0131klar olsun sana, dilin \u00fcr\u00fcnlerinden ba\u015fka, insanlar\u0131 y\u00fcz\u00fc \u00fczere cehen\u200cnem ate\u015fine atan bir \u015fey var m\u0131d\u0131r?” diye buyurdu.
\n157- Hay\u0131r i\u015fler, (insan\u0131) k\u00f6t\u00fc \u00f6l\u00fcmden korur. Gizli sadaka, Allah\u2019\u0131n gazab\u0131n\u0131 giderir. S\u0131la-i rahim (akrabalara iyilikte bulun\u200cmak), \u00f6mr\u00fc uzat\u0131r. B\u00fct\u00fcn hay\u0131rl\u0131 i\u015fler bir \u00e7e\u015fit sadakad\u0131r. D\u00fcnyada hay\u0131r ehli olan kimseler, ahirette de hay\u0131r ehlidirler. D\u00fcnyada m\u00fcnker (k\u00f6t\u00fc i\u015f) ehli olan kimseler, ahirette de m\u00fcnker ehlidirler. Cennete herkesten \u00f6nce girecek olan maruf ehli kimselerdir.
\n158- Allah-u Te\u00e2la insana nimet verdi\u011finde o nimetin eserini onda g\u00f6rmeyi sever. Kendisini fakir ve musibete u\u011fram\u0131\u015f bir kimse gibi g\u00f6steren kimseyi sevmez.
\n159- G\u00fczel soru sormak ilmin, halkla iyi ge\u00e7inmek de huzurlu ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r.[39]
\n160- \u0130nsano\u011flu ihtiyarlad\u0131k\u00e7a ondaki iki haslet gen\u00e7le\u015fir: \u0130htiras (tamah) ve arzu.
\n161- Hay\u00e2 imandand\u0131r.
\n162- K\u0131yamet g\u00fcn\u00fc d\u00f6rt \u015fey hakk\u0131nda sorulmad\u0131k\u00e7a insan ad\u0131m atamaz: \u00d6mr\u00fcn\u00fc nerede ge\u00e7irdi\u011finden, gen\u00e7li\u011fini hangi yolda har\u200ccad\u0131\u011f\u0131ndan, mal\u0131 nereden kazan\u0131p nerede sarf etti\u011finden ve biz Ehli Beyt\u2019in sevgisinden.
\n163- Kim insanlarla muamele yapt\u0131\u011f\u0131nda, onlara zulmetmez, konu\u015ftu\u011funda yalan konu\u015fmaz ve s\u00f6z verdi\u011finde yerine getirirse, yi\u011fitli\u011fi k\u00e2mil, adaleti \u00e2\u015fik\u00e2r, sevab\u0131 sabit ve g\u0131ybeti haram olur.
\n164- M\u00fcminin her \u015feyi; haysiyeti, mal\u0131 ve can\u0131 muhteremdir.
\n165- Selam vermekle olsa bile s\u0131la-i rahimde bulunun.
\n166- \u0130man, kalple ba\u011flanmak (kalb\u00ee itikad), dille ikrar etmek ve uzuvlarla da amel etmektir.
\n167- Zenginlik, servetin \u00e7oklu\u011fuyla de\u011fildir. Ger\u00e7ek zenginlik ruhun zenginli\u011fidir.
\n168- \u015eerri terk etmek bir \u00e7e\u015fit sadakad\u0131r.
\n169- D\u00f6rt \u015fey \u00fcmmetimin ak\u0131l sahipleri i\u00e7in laz\u0131md\u0131r. “Ya Resulullah, bunlar nelerdir?” diye sorulunca: “\u0130lmi dinlemek, onu ezberlemek, onu ne\u015fretmek ve onunla amel etmektir.” buyur\u200cdular.
\n170- Baz\u0131 beyanlar sihirdir. (\u00c7ok cezbe dilidir) Baz\u0131 ilimler cehalettir.[40] Baz\u0131 s\u00f6zler, maksad\u0131 ifade etmek i\u00e7in yetersizdir.
\n171- S\u00fcnnet iki \u00e7e\u015fittir: Biri, benden sonra amel edilmesi hidayet, terk edilmesi de sap\u0131kl\u0131k olan farz s\u00fcnnettir. Di\u011feri ise, amel edilmesi fazilet olan, terk edilmesi ise hata say\u0131lmayan m\u00fcstehap s\u00fcnnettir.
\n172- Kim Allah\u2019\u0131 gazapland\u0131rmakla bir g\u00fc\u00e7 sahibini (h\u00fck\u00fcm-dar\u0131) ho\u015fnut ederse, Allah\u2019\u0131n dininden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur.
\n173- Hay\u0131rdan daha hay\u0131rl\u0131, onu yapan kimsedir. K\u00f6t\u00fcden daha k\u00f6t\u00fc de, onu i\u015fleyen kimsedir.
\n174- Allah-u Te\u00e2la, kimi g\u00fcnah zilletinden kurtar\u0131p itaat izzetine ula\u015ft\u0131r\u0131rsa, onu servetsiz oldu\u011fu halde zenginle\u015ftirir; a\u015firetsiz oldu\u011fu halde izzetlendirir ve kimsesizlikte onunla birlikte olur. Kim Allah\u2019tan korkarsa, Allah her \u015feyi ondan korkutur. Kim de Allah\u2019tan korkmazsa, Allah onu her \u015feyden korkutur. Her kim Allah\u2019\u0131n verdi\u011fi az r\u0131zka raz\u0131 olursa, Allah onun az ameline raz\u0131 olur. Kim helal r\u0131z\u0131k kazanmaktan utanmazsa, masraf\u0131 az, g\u00f6nl\u00fc rahat, ailesi ise refah i\u00e7erisinde olur. Kim d\u00fcnyada z\u00fcht ederse (d\u00fcnyaya ilgi g\u00f6stermezse), Allah-u Te\u00e2la hikmeti kalbine yer\u200cle\u015ftirir ve onu dilinde cari k\u0131lar, d\u00fcnyan\u0131n dert ve derman\u0131n\u0131 ona tan\u0131t\u0131r ve onu sa\u011flam olarak ebedi kalacak yurduna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.
\n175- Musibete u\u011frayan kimselerin hatalar\u0131n\u0131 affedin.
\n176- D\u00fcnyada zahitlik; arzular\u0131 azaltmak, nimetlere kar\u015f\u0131 \u015f\u00fck\u200cretmek ve Allah\u2019\u0131n haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her \u015feyden \u00e7ekinmektir.
\n177- Hi\u00e7bir hayr\u0131 g\u00f6steri\u015f i\u00e7in yapma, onu utanarak da terk etme.
\n178- \u00dc\u00e7 \u015feyden dolay\u0131 \u00fcmmetim i\u00e7in korkuyorum: \u0130htirasl\u0131 olmak, heva – hevese uymak ve sap\u0131k \u00f6nder.
\n179- Gam\u0131 \u00e7ok olan\u0131n bedeni hasta olur. Huyu k\u00f6t\u00fc olan\u0131n can\u0131 azapta kal\u0131r. \u0130nsanlarla m\u00fcnaka\u015fa yapan\u0131n da yi\u011fitlik ve y\u00fcceli\u011fi azal\u0131r.
\n180- Bilin ki, \u00fcmmetimin en k\u00f6t\u00fcleri, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin korkusun\u200cdan dolay\u0131 sayg\u0131 g\u00f6sterilen kimselerdir. \u015eerrinden korkularak sayg\u0131 g\u00f6sterilen kimse benden de\u011fildir.
\n181- D\u00fc\u015f\u00fcncesi Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131 olan ve b\u00f6ylece sabahlayan kimsenin, Allah\u2019la bir ba\u011f\u0131 yoktur. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u015flerine \u00f6nem vermeyen kimse, M\u00fcsl\u00fcman de\u011fildir. A\u00e7\u0131k\u00e7a zillete boyun e\u011fen kimse, biz Ehl-i Beyt\u2019ten de\u011fildir.
\n182- Resulullah salla’llahu aleyhi ve alih\u2019in Mu\u00e2z\u2019\u0131n o\u011flunun \u00f6l\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle ona yazm\u0131\u015f oldu\u011fu tesliyet mektubu:
\n“Allah\u2019\u0131n el\u00e7isi Muhammed\u2019den Cebel o\u011flu Mu\u00e2z\u2019a.
\nSelamun aleyk. Kendisinden ba\u015fka ilah olmayan Allah\u2019a hamd ederim.
\nAllah\u2019\u0131n emriyle \u00f6len o\u011flun i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydum. O\u011flun, Allah\u2019\u0131n tatl\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131 ve sana verilen emanetlerinden biriydi. Bir m\u00fcddet seni ondan faydaland\u0131rd\u0131, belirli s\u00fcresi dolunca da ru\u200chunu ald\u0131. \u0130nna lillah ve inna ileyhi raciun. (Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz biz Allah\u2019tan\u0131z ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz de O\u2019nad\u0131r.) Sab\u0131rs\u0131zl\u0131k yap\u0131p se\u200cvab\u0131n\u0131 yok etmekten sak\u0131n. E\u011fer musibetin sevab\u0131na bakm\u0131\u015f ol\u200csayd\u0131n, Allah-u Te\u00e2la\u2019n\u0131n, teslim olan ve sabreden kimselere ver\u200cdi\u011fi o kadar b\u00fcy\u00fck m\u00fck\u00e2fat\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu musibetlerin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu anlard\u0131n. Bil ki, sab\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmak \u00f6l\u00fcy\u00fc dirilt\u200cmedi\u011fi gibi, kaza ve kaderi de geri \u00e7evirmez. \u00d6yleyse, g\u00fczel bir \u015fekilde yas tut ve Allah\u2019\u0131n vaat etti\u011fi \u015feye kavu\u015f. Sana ve b\u00fct\u00fcn insanlara Allah\u2019\u0131n takdiri ile inecek olan \u015feye eseflenme.
\nAllah\u2019\u0131n selam\u0131, rahmeti ve bereketleri \u00fczerine olsun.
\n183- Kur\u2019\u00e2n okuyanlar\u0131n \u00e7o\u011fal\u0131p fakihlerin azalmas\u0131, emir sa\u200chiplerinin fazlala\u015f\u0131p emin insanlar\u0131n azalmas\u0131, ya\u011fmurlar\u0131n bolla\u015f\u0131p bitkilerin k\u0131t olmas\u0131, k\u0131yametin alametlerindendir.
\n184- Hacetini bana ula\u015ft\u0131ramayan kimselerin, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 bana ula\u015ft\u0131r\u0131n. Kim ihtiyac\u0131n\u0131 kudret sahibi bir kimseye ula\u015ft\u0131rmaya g\u00fcc\u00fc yetmeyen bir kimsenin ihtiyac\u0131n\u0131 ona ula\u015ft\u0131r\u0131rsa, Allah-u Te\u00e2la k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, onun ayaklar\u0131n\u0131 s\u0131rat k\u00f6pr\u00fcs\u00fc \u00fczerinde sabit k\u0131lar.
\n185- \u0130ki s\u00f6z gariptir (ilgin\u00e7tir): Cahilden hikmetli s\u00f6z; onu kabul edin ve hekimden faydas\u0131z laf; ondan vazge\u00e7in.[41]
\n186- Tembelin alameti \u00fc\u00e7t\u00fcr: \u0130\u015fte ba\u015f\u0131bo\u015flu\u011fa yol a\u00e7acak dere\u200ccede gev\u015feklik yapar; (sonra) i\u015fi zayi edecek derecede ba\u015f\u0131 bo\u015fluk yapar ve (sonunda) g\u00fcnaha d\u00fc\u015fecek derecede i\u015fi zayi eder.
\n187- Kim helal bir kazan\u00e7tan (i\u015ften) utanmazsa, kendisini faydaland\u0131r\u0131r, gideri hafif olur ve kibir de ondan uzakla\u015f\u0131r. Kim Allah\u2019\u0131n az r\u0131zk\u0131na raz\u0131 olursa, Allah da onun az ameline raz\u0131 olur. Kim d\u00fcnyaya ilgi g\u00f6sterir, arzusu da uzun olursa, Allah-u Te\u00e2la onun, d\u00fcnyaya ilgi g\u00f6sterdi\u011fi miktarda kalbini k\u00f6r eder. Kim d\u00fcnyaya ilgi g\u00f6stermez, arzusunu da azalt\u0131rsa, Allah-u Te\u00e2la ona ders oku\u200cmaks\u0131z\u0131n ilim ba\u011f\u0131\u015flar; onu k\u0131lavuzsuz hidayete kavu\u015fturur ve k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc giderip basiretli k\u0131lar. Benden sonra bir kavim gelir ki onlar, ancak cinayet ve zorbal\u0131kla saltanata ula\u015f\u0131rlar; cimrilik yap\u200cmakla zengin olurlar; halk\u0131n sevgisini, heva – hevese uymak ve dinde laubalilik yapmakla kazan\u0131rlar. Bilin ki, kim o devirde olursa, zengin olmaya kadir oldu\u011fu halde fakirli\u011fe, izzetli olmaya g\u00fcc\u00fc yetti\u011fi halde hakirli\u011fe ve muhabbet kazanmaya kudreti oldu\u011fu halde halk\u0131n bu\u011fzuna ve \u00f6fkesine, s\u0131rf Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131 ve ahiret sevab\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in sabrederse, Allah-u Te\u00e2la, elli s\u0131dd\u0131k\u0131n sevab\u0131n\u0131 ona verir. (S\u0131dd\u0131k, ya\u015fay\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 yalan s\u00f6yle\u200cmeyen ve makam\u0131 da peygamberlerin makam\u0131 seviyesinde olan kimseye denir.)
\n188- Bedenin hu\u015fu edip kalbin hu\u015fu etmedi\u011fi m\u00fcnaf\u0131k\u00e7a hu\u015fudan, (m\u00fcnaf\u0131k\u00e7a Allah kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u011filmekten) sak\u0131n\u0131n.
\n189- Yapt\u0131\u011f\u0131 iyi i\u015ften dolay\u0131 (haks\u0131z yere) k\u0131nanan bir kimse, Allah\u2019\u0131n rahmetini kazan\u0131r.
\n190- Hediyeyi kabul edin. En g\u00fczel hediye, ta\u015f\u0131mas\u0131 kolay ve g\u00fczel kokulu olan \u0131t\u0131rd\u0131r (esanst\u0131r).
\n191- \u0130yilik, dindar ve soylu kimseye yap\u0131l\u0131r. G\u00fc\u00e7s\u00fczlerin cihad\u0131, hacd\u0131r. Kad\u0131n\u0131n cihad\u0131, kocas\u0131na iyi e\u015f olmas\u0131d\u0131r (ona kar\u015f\u0131 g\u00fczel davranmas\u0131d\u0131r). \u015eefkatli olmak, dinin yar\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130ktisatl\u0131 olan (savurgan olmayan) bir ki\u015fi, asla fakir olmaz. Sadaka vermekle, r\u0131zk\u0131n g\u00f6kten inmesini sa\u011flay\u0131n. Allah-u Te\u00e2la, m\u00fcmin kullar\u0131n\u0131n r\u0131zk\u0131n\u0131, zannettikleri yoldan ula\u015ft\u0131rmay\u0131 istememi\u015ftir.
\n192- Hi\u00e7bir kimse, haramdan sak\u0131n\u0131p \u015f\u00fcpheli olan \u015feyleri terk etmedik\u00e7e takval\u0131 kimselerin makam\u0131na eri\u015femez.<\/p>\n
[1]Yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi halde han\u0131mlara bir \u015fey almak hususunda s\u00f6z vermenin caiz hatta iyi bir i\u015f olarak nitelenmesi, \u0130slam\u2019\u0131n aile yuvas\u0131n\u0131n korunmas\u0131na verdi\u011fi \u00f6nemden kaynaklanmaktad\u0131r.
\n[2] Bu hadisin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanmas\u0131 i\u00e7in \u015fu iki noktaya dikkat etmek gerekir: 1- Maksat, yalan olarak iyilikleri anlat\u0131lan \u015fahs\u0131n iyi olarak tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda topluma bir zarar\u0131n gelmedi\u011fi zamanlard\u0131r. \u0130\u015fte bu durumda birinin iyili\u011finin anlat\u0131lmas\u0131 toplumu iyili\u011fe te\u015fvik etti\u011fi i\u00e7in, anlatan\u0131 halk\u0131n huzurunda yalanlamak k\u00f6t\u00fc bir i\u015ftir.
\n2-Toplumun huzurunda yalanlaman\u0131n k\u00f6t\u00fc olu\u015fu ona \u00f6zel olarak hat\u0131rlatmada bulunman\u0131n da k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu anlam\u0131na de\u011fildir
\n[3] Gereken vazifeyi yapmama durumu, ifrat kar\u015f\u0131t\u0131
\n[4] Gev\u015feklik neticesinde i\u015fi gerekti\u011fi gibi yapmama sonucu bazen i\u015f zayi olur ve bu da ki\u015finin ahitlerini yerine getiremeyip g\u00fcnah i\u015flemesine sebep olur.
\n[5] Hamd, beni ve seni yaratan ve senin seyrin i\u00e7in menziller belirleyen seni\u00a0 alemlere kudret ve azametinin ni\u015fanesi k\u0131lan Allah\u2019a mahsustur
\n[6] Allah\u2019\u0131m, (v\u00fccudumu) g\u00fczel yaratt\u0131\u011f\u0131n gibi huyumu da g\u00fczelle\u015ftir
\n[7] Allah\u2019\u0131m, Muhammed ve onun Ehl-i Beyt\u2019inin hakk\u0131 h\u00fcrmetine, beni (bu zorluktan) kurtar.
\n[8] Bakara\/37
\n[9] Ey Allah\u2019\u0131m, her eksiklikten uzaks\u0131n\u00a0 sen. Senden ba\u015fka bir ilah yoktur; k\u00f6t\u00fc i\u015f yapt\u0131m; kendime zul\u00fcm ettim;\u00a0 t\u00f6vbemi kabul et. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sen, \u00e7ok t\u00f6vbe kabul edensin ve rahimsin.
\n[10] Allah\u2019\u0131m beni zannettiklerinden daha iyi k\u0131l; bilmedikleri \u015feyleri affet ve hakk\u0131mda s\u00f6yledikleri \u015feylerle de benden hesap sorma.
\n[11] Allah\u2019\u0131n ad\u0131yla; Allah\u2019\u0131m bizi \u015eeytan\u2019dan ve \u015eeytan\u2019\u0131 da bana nasip edece\u011fin \u00e7ocuktan uzak eyle.
\n[12] Di\u011fer faydalar\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra \u00f6zellikle yeme\u011fe ba\u015flamadan \u00f6nce ve yemekten sonra az\u0131c\u0131k tuz yemek, sindirim sisteminde ve \u00f6zellikle a\u011f\u0131zda mikroplar\u0131n geli\u015fmesini \u00f6nledi\u011finden bir\u00a0 \u00e7ok hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesinde etkili bir madde say\u0131l\u0131r.
\n[13] Allah\u2019\u0131n emir ve buyruklar\u0131na itaat etme\u011fi ve b\u00f6ylece\u00a0 yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n hedefi\u00a0 olan Allah\u2019a ibadet etme\u011fi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ak\u0131l hem yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n ve hem de \u00f6l\u00fcmden sonraki hayat\u0131n ereksel nedeni say\u0131l\u0131r. Sevap ve ceza da ak\u0131lla orant\u0131l\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc akl\u0131 olmayan\u0131n, sorumlulu\u011fu yoktur ve akl\u0131 olan da, akl\u0131 oran\u0131nda sorumludur.
\n[14] \u0130barenin zahiri b\u00f6yledir; fakat alametlerin biri eksik oldu\u011fundan dolay\u0131 belki de “lihusni hulkihi” yerine\u00a0 “yehsunu hulkuhu” ibaresi do\u011frudur. O zaman anlam\u0131 \u015f\u00f6yle olur: Takval\u0131n\u0131n alt\u0131nc\u0131 s\u0131fat\u0131 \u015fudur: Ve g\u00fczel\u00a0 ahlakl\u0131 olur.
\n[15] Galiba d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc alamet ravilerin kaleminden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\n[16] \u015eur\u00e2 Suresi 42
\n[17] T\u00f6vbe Suresi 91
\n[18] Gizli olarak bir g\u00fcnah i\u015flemi\u015f olan \u015fahs\u0131n o g\u00fcnahtan a\u00e7\u0131kta tevbe etmesi o \u015fahs\u0131n kendi haysiyetini lekelemesine neticede halk\u0131n ona g\u00fcvenini yitirmesine ve g\u00fcnah\u0131n \u00e7irkinli\u011finin halk\u0131n nazar\u0131nda zay\u0131flamas\u0131na sebep oldu\u011fu i\u00e7in bu g\u00fcnahtan gizli yerde tevbe etmesi emredilmi\u015ftir. A\u00e7\u0131kta yap\u0131lan g\u00fcnahlar i\u00e7in ise ayn\u0131 nedenlerden dolay\u0131 a\u00e7\u0131kta tevbe edilmesi gerekir.
\n[19] Kur’an’da da bu anlamda ayetler yer alm\u0131\u015ft\u0131r: Hac Suresi 60. Fat\u0131r Suresi 43.
\n[20] Yunus Suresi 23.
\n[21] Fat\u0131r Suresi 43
\n[22] Maksat, a\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 zedeleyecek \u015fekilde h\u0131zla y\u00fcr\u00fcmektir; b\u00f6yle surat insan\u0131n toplumsal kariyerini ister-istemez d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.
\n[23] Bir \u00e7ok hadisten anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, kurtulu\u015fu beklemekten maksat Hz. Mehdi (a.s)\u2019\u0131n zuhur edip yery\u00fcz\u00fcn\u00fc adaletle doldurmas\u0131n\u0131 beklemektir. Bu beklentinin \u00f6nemi \u015fu noktalar nazara al\u0131n\u0131rsa daha bir a\u00e7\u0131kl\u0131k kazan\u0131r:
\nB\u00f6yle bir beklenti,
\n1- Masum ve adil olan bir \u0130mam\u2019\u0131 tan\u0131may\u0131,<\/p>\n
2-\u0130nsan\u0131 ve \u0130lahi ideallere ba\u011fl\u0131 olmay\u0131, ve hayat\u0131n\u0131 bu ideallere ula\u015fmak do\u011frultusunda d\u00fczenlemeyi,<\/p>\n
3- \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi hususunda karamsar olmay\u0131p gelecekte mutlak zaferin<\/p>\n
hak taraftarlar\u0131na ait oldu\u011funa inan\u0131p bu yolda daha azimle \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektirmektedir. Bu y\u00fczden Hz. Mehdi (a.s)\u2019\u0131 beklemek, insan\u0131n hayat\u0131na ilahi bir y\u00f6n ve anlam vermektedir. Bu y\u00fczden hadiste en faziletli cihat olarak vas\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n[24] Allah\u2019a do\u011fru y\u00f6nelmenin temel \u015fartlar\u0131ndan biri, insan\u0131n nefsi isteklerine esir olmamas\u0131 ve sadece ilahi muhabbete engel olmayacak \u015fekilde yani akl\u0131n belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde maddi imkanlardan yararlanmas\u0131d\u0131r Aks\u0131 taktirde nefsi isteklerinin esiri oldu\u011fu i\u00e7in asla Allah\u2019\u0131n dostlar\u0131na mahsus olan \u00f6zel ilahi makamlara eri\u015femez.
\n[25] M\u00fcmin daima belalara du\u00e7ar olur, zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda sa\u011fa sola e\u011filir ve Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. Fakat k\u00e2fir bir direk gibi, yere d\u00fc\u015fene kadar ayn\u0131\u00a0 halde kal\u0131r
\n[26] Allah Teala\u2019ya ibadetten sonra riayet edilmesi gereken en \u00f6nemli vazife, baba ve annenin hakk\u0131na riayet etmek oldu\u011fu bizzat Kur\u2019n\u0131 Kerim\u2019de a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hadiste de baba ve anneye itaatin, hatta insan\u0131n en \u00e7ok sevdi\u011fi \u015feylerden ayr\u0131lmak hususunda bile olsa gereklili\u011fi ifade edilmektedir. Elbette bu vazifeyi yerine getirmek bir ba\u015fkas\u0131na zul\u00fcm yapmay\u0131 gerektiriyorsa o zaman baba ve annenin emri olsa bile o i\u015fi yapmamak gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc o i\u015fi yapmak bizzat Allah\u2019\u0131n emirlerine\u00a0 itaatsizlik say\u0131l\u0131r.
\n[27] Yusuf Suresi 108.
\n[28] \u0130sr\u00e2 Suresi 64.
\n[29] – Bunun ise genelde s\u00f6z konusu kesimlerde olan a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinden kaynakland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu y\u00fczden onlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinden kurtulmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakla bu sorunun giderilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir.
\n[30] Bu hadis, insan\u0131n i\u00e7 do\u011frulu\u011funun yan\u0131 s\u0131ra d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc de d\u00fczeltmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.
\n[31] Maksat, yemek salonlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6rne\u011fin \u00e7ar\u015f\u0131da y\u00fcr\u00fcrken bir \u015fey yemektedir. Bu i\u015f \u00e7e\u015fitli mahzurlar\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra insan\u0131 hafifletir ve al\u00e7almas\u0131na sebep olur.
\n[32] Soruyu soran\u0131n maksad\u0131, \u00fcmmet aras\u0131nda ihtilaf oldu\u011funda hangi taraf\u0131n uyulmas\u0131 gereken camaat oldu\u011fu hususundad\u0131r. Resulullah ise bu sualin cevab\u0131nda \u00f6nemli bir noktaya de\u011finmi\u015ftir; o da: \u0130slam’da rakam ve niceli\u011fe \u00f6nem verilmedi\u011fidir. Say\u0131lar\u0131 ne kadar az olsa da Resulullah\u2019\u0131n \u00fcmmetinin cemaat\u0131, hak \u00fczere toplananlard\u0131r; bat\u0131l \u00fczere olanlar de\u011fil.
\n[33] Ba\u015fkas\u0131ndaki bir nimeti \u00e7ekememe hissi bazen insanda irade d\u0131\u015f\u0131 olu\u015fur, bu durumda insan\u0131n riayet etmesi gereken en \u00f6nemli nokta bu his gere\u011fi bir giri\u015fimde bulunmamas\u0131, ba\u015fkalar\u0131na zul\u00fcm yapmamas\u0131 ve bu duyguyu kendi i\u00e7inde hapsetmesidir.
\n[34] T\u00e2h\u00e2 Suresi 131
\n[35] Belki de maksat sonrakilerin kendilerini ilerici ve \u00f6ncekileri ise gerici bilmeleridir.
\n[36] M\u00fcmin i\u00e7in ahirette kavu\u015faca\u011f\u0131 nimetlere nazaran bu d\u00fcnya zindan say\u0131l\u0131r. Kafire ise ahirette kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 azaba nazaran bu d\u00fcnya cennet say\u0131l\u0131r.
\n[37] Yani iyilikten hi\u00e7 bir \u015fey anlamayan sald\u0131rgan insanlara kar\u015f\u0131 tak\u0131nmas\u0131 gereken tav\u0131r onlar\u0131n insana tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tavr\u0131n ayn\u0131s\u0131yla mukabele etmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc aksi takdirde insan kendisini savunamaz.
\n[38] Bu hadisten anla\u015f\u0131l\u0131yor ki \u00f6nemli meselelerde muhtemel zararlardan korunman\u0131n yolu yersiz g\u00fcvenden ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r
\n[39] Do\u011fru sorunun deneysel ve deneysel olmayan bilimlerin geli\u015fmesinde rolu bug\u00fcn tespit edilen \u00f6nemli bir ger\u00e7ektir. Bu ger\u00e7e\u011fin Resulullah (s.a.a)\u2019\u0131n dilinden ifade edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n kendisi bir ilmi m\u00fccize say\u0131labilecek derecede \u00f6nemlidir.
\n[40] Baz\u0131 bilgiler insana bir yarar sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onlar\u0131n pe\u015finde olmak bir nevi cehalettir.
\n[41] Yani insan akl\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla ve do\u011frulu\u011funda \u015f\u00fcphe olmayan \u00f6l\u00e7\u00fclerin (Kur\u2019an Kerim ve Masumlar\u0131n s\u00f6zlerinin) \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer insanlar\u0131n s\u00f6zlerini de\u011ferlendirmelidir, faydal\u0131 s\u00f6z\u00fc kabul etmelidir s\u00f6yleyeni cahil olsa bile. Faydas\u0131z laf\u0131 da kabul etmemelidir, onu s\u00f6yleyen bilgin bir insan olsa bile.<\/p>\n
………………….<\/p>\n