![\"\"](\"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/hz._ali-220x300.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
H\u0130LAFETTEN NASIL MAHRUM BIRAKILDI?<\/p>\n
\u00dcstat Miyaneci ve Husrov\u015fahi<\/p>\n
Hz. Ali (a.s) Allah’\u0131n emriyle ve Hz. Resulullah (s.a.a.)’in a\u00e7\u0131k beyan ve tebli\u011fiyle Gadir-i Hum g\u00fcn\u00fc halifelik makam\u0131na atanm\u0131\u015f, ama daha sonra geli\u015fen olaylarda \u00fcmmet, Allah ve Resul\u00fcn\u00fcn emrini uygulamam\u0131\u015flard\u0131. Hz. Resulullah (s.a.a)’in Gadir-i Hum g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a ir\u00e2d buyurdu\u011fu hutbe hen\u00fcz b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kula\u011f\u0131nda \u00e7\u0131nlamaktayken, b\u00f6yle bir \u015feyin nas\u0131l ve ni\u00e7in meydana geldi\u011fine \u015fa\u015f\u0131rmamak ger\u00e7ekten m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\nMevzunun biraz olsun ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in burada tarihin bir dilimine k\u0131saca de\u011finmek, \u015fu “Sakiyfe hadisesi”nin ni\u00e7in ve nas\u0131l vuku buldu\u011funu \u00f6zetle incelemek durumunday\u0131z:
\n1- T\u00e2rihi belgelerin de sarihen ortaya koydu\u011fu \u00fczere Kurey\u015fliler \u00f6teden beri Ha\u015fimilere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k besliyorlard\u0131. Hatta Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda bile \u00e7e\u015fitli yollarla bu kinlerini defalarca kusmu\u015flard\u0131r ve bu konuda S\u00fcleyman Belhi \u00e7ok\u00e7a rivayet nakletmektedir.(1)
\nHatta i\u015f \u00f6yle bir hadde vard\u0131 ki Hz. Resulullah (s.a.a) “Baz\u0131lar\u0131, Ehl-i Beyt’im konusunda eziyet ediyorlar bana” diye buyurdular. Bunu duyan Ensar derhal silahlan\u0131p sava\u015fa haz\u0131r halde Peygamber-i Ekrem (s.a.a)’in yan\u0131na gittiler. Muhib Taberi ve Bezzaz’dan gelen bir rivayette Kurey\u015flilerin bir g\u00fcn Ben\u00ee H\u00e2\u015fim’e k\u00fcstah\u00e7a \u00e7atarak “\u00c7i\u00e7ek, bazen de batakl\u0131kta ye\u015ferir” (Hz. Peygamber (s.a.a) Ha\u015fimilerdendir) dedikleri ve Hz. Resul-\u00fc Ekrem’in bu s\u00f6zden pek rahats\u0131z oldu\u011fu ge\u00e7er.(2)
\nK\u0131sacas\u0131 Kurey\u015fliler, halifeli\u011fin Ha\u015fimilere kalmas\u0131ndan yana de\u011filler ve bu makam\u0131 Ha\u015fimilerin elinden almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.(3)
\nYakubi, \u0130bn-i Abbas’la \u00d6mer aras\u0131nda ge\u00e7en bir konu\u015fmay\u0131 aktar\u0131rken \u00d6mer’in “Ey \u0130bn-i Abbas! Allah’a yemin ederim ki amcano\u011flu Ali, hilafete en lay\u0131k olan kimsedir hakikaten! Ama Kurey\u015fliler onu g\u00f6rmeye bile tahamm\u00fcl edemiyorlar!…”(4) dedi\u011fini yazar.
\nBuna benzer ba\u015fka bir rivayette de \u0130bn-i Esir ayn\u0131 s\u00f6zleri aktar\u0131r.(5)<\/p>\n
\u0130bn-i Ebi’l Hadid, \u0130bn-i Abbas’tan nakletti\u011fi bir rivayette \u00d6mer’in \u015f\u00f6yle dedi\u011fini yazar: “Ben Ali’nin mazlum oldu\u011funa kesinlikle inan\u0131yorum. Muhacirler, s\u0131rf ya\u015f\u00e7a gen\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in Ali’yi istemedi.\u201d(6)
\nAyn\u0131 anlamdaki c\u00fcmleleri \u00d6mer’den Taberi de aktarmaktad\u0131r(7) ve el-\u011eadir’de, \u00d6mer’in s\u00f6zleri kelimesi kelimesine aktar\u0131lmaktad\u0131r.(8)
\nAbdulfettah Abdulmaksud “el-\u0130mam Ali” adl\u0131 kitab\u0131nda “Kurey\u015fliler” Hz. Peygambere besledikleri h\u0131nc\u0131 Hz. Ali’den \u00e7\u0131kard\u0131lar” der ve “Hz. Resulullah (s.a.a)’e ne yapt\u0131larsa Ali’ye de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131lar” diye ekler!
\nB\u00fcreyde olay\u0131nda, Hz. Resulullah (s.a.a)’in yan\u0131nda, onu Hz. Ali (a.s)’dan \u015fikayette bulunmaya zorlad\u0131klar\u0131 ve b\u00f6ylece Resulullah’\u0131n Ali’ye olan sevgisinin azalaca\u011f\u0131n\u0131 umduklar\u0131 yaz\u0131l\u0131r.(9)
\nHz. Resulullah (s.a.a) Ehl-i Beyt’inin gelece\u011finden hep endi\u015fe duyar ve “Benim \u00f6l\u00fcm\u00fcmden sonra Ehl-i Beyt’im bu \u00fcmmetin elinden pek \u00e7ok peri\u015fanl\u0131klar \u00e7ekecek ve \u00fcmmetim taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcleceklerdir.”(10) buyururdu.
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle der: “Kurey\u015fliler Hz. Peygamber’e (s.a.a) besledikleri kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 bana kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler ve benim evlatlar\u0131ma da ayn\u0131 \u015feyi yapacaklar. Benim Kurey\u015f’le bir al\u0131p veremedi\u011fim yoktu; ben Allah ve Resul\u00fcn\u00fcn (s.a.a) emri gere\u011fince onlarla sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131m”(11)
\nB\u00fct\u00fcn bunlardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere “Muhacirler” olarak tan\u0131nan Kurey\u015fliler Hz. Ali (a.s) ve di\u011fer Ha\u015fimo\u011fullar\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kin g\u00fcd\u00fcyorlard\u0131. Her f\u0131rsatta dilleriyle veya kinayelerle bu d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmekte ve huzursuzluk \u00e7\u0131karmaktayd\u0131lar.
\n2- Kalbinde hastal\u0131k olanlar, bilhassa baz\u0131 muhacirler; Hz. Ali’nin \u0130slam ahk\u00e2m\u0131n\u0131 uygulama hususunda kimseye en ufak bir m\u00fcsamaha g\u00f6stermeyece\u011fini, bu hususta uzla\u015fma ve yumu\u015famas\u0131n\u0131n imkans\u0131z oldu\u011funu, buna g\u00f6re b\u00f6yle birinin i\u015fba\u015f\u0131na ge\u00e7mesi halinde kendi durumlar\u0131n\u0131n bir hayli zorla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 -en az\u0131ndan, umduklar\u0131 refah ve mevkilere ula\u015famayacaklar\u0131n\u0131- biliyorlard\u0131. \u00d6mer’in kendisi bunu bizzat vurgulayarak \u015f\u00f6yle der:
\n“Vallahi e\u011fer Ali M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7erse onlar\u0131 do\u011fru yola sokacakt\u0131r. Gerekti\u011finde hakl\u0131 olarak onlara \u00e7atacak, hesaba \u00e7ekecek ve azarlayacakt\u0131r ki bu da insanlara ho\u015f gelmeyecek ve ona kar\u015f\u0131 k\u0131yam ve isyan edeceklerdir!”
\n3- Mekke’nin fethiyle \u0130slam’\u0131 kabul etmek zorunda kalan \u00dcmeyyeo\u011fullar\u0131 ve bilhassa Muaviye ile babas\u0131, karde\u015fi ve di\u011fer bir grup, kendi dostlar\u0131ndan, \u0130slam’\u0131n merkezinde esrarengiz bir Emevi \u00f6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturarak halifeli\u011fi Ha\u015fimo\u011fullar\u0131na kapt\u0131rmamak i\u00e7in i\u015fe koyuldular.
\nBu t\u00fcr bir plan\u0131n as\u0131l m\u00fcsebbiplerini bulabilmek i\u00e7in neticede kimin k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ve sonu\u00e7 olarak umulan makamlar\u0131 kimlerin elde etti\u011fine bakmak gerekir.
\nNitekim, Hz. Ali’nin Ebubekir’e biat i\u00e7in zorla g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn, orada bulunan \u00d6mer’e d\u00f6n\u00fcp “Bu s\u00fct\u00fc iyi sa\u011f sen; yar\u0131s\u0131 sana d\u00fc\u015fecek nas\u0131lsa! Bug\u00fcn Ebubekir i\u00e7in biat topluyorsun ki, yar\u0131n halifelik postunu sana devretsin!” diyerek \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.(12)
\nGer\u00e7ekten de Ebubekir ne \u015fura, ne de se\u00e7im yoluna gitmeksizin kendisinden sonra halifeli\u011fi \u00d6mer’e b\u0131rakm\u0131\u015f, bununla ilgili “yaz\u0131”y\u0131, o s\u0131rada orada bulunan “Osman” yazm\u0131\u015f, \u00fcstelik bu yaz\u0131 da, her nedense Ebubekir’in koma halinde oldu\u011fu ve s\u00fcrekli bayg\u0131nl\u0131k ge\u00e7irip say\u0131klad\u0131\u011f\u0131 son dakikalar\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ve \u00d6mer taraf\u0131ndan olu\u015fturulan alt\u0131 ki\u015filik “\u015eura” da “Ali’nin se\u00e7ilemeyece\u011fi bir \u015fekilde” tasarlan\u0131p haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131!
\nYine mevcut belgelere g\u00f6re Hz. Ali’nin \u00d6mer’in evinden \u00e7\u0131karken, orada bulanan amcas\u0131 Abbas’a d\u00f6n\u00fcp halifeli\u011fin yine kendisine b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi bilinmektedir.
\nB\u00fct\u00fcn bunlardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Sakife’de noktalanan “halife tayini” olay\u0131 \u00f6nceden hesaplan\u0131p plan\u0131 \u00e7izilmi\u015fti.<\/p>\n
\u00d6nceden hesaplanm\u0131\u015f ve kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bu olay\u0131n nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi ve hangi y\u00f6ntemlerle uygulama safhas\u0131na getirildi\u011finin a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in Sakife maceras\u0131n\u0131 ana kaynaklarda nakledildi\u011fi \u00fczere ad\u0131m ad\u0131m ve \u00f6zetle incelemek faydal\u0131 olacakt\u0131r:
\n“Hz. Resulullah (s.a.a) d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015ft\u00fc. Ba\u015flar\u0131nda Hz. Ali (a.s)\u2019\u0131n bulundu\u011fu Ha\u015fimilerle di\u011fer bir grup sahabe, Allah Resul\u00fcn\u00fcn (s.a.a) p\u00e2k na\u015f\u0131n\u0131n gus\u00fcl ve kefen i\u015fleriyle me\u015fguld\u00fc.(13)
\nMuhacirlerin \u00e7o\u011fuyla, Useyd bin Heziyre, Beni Abdul E\u015fhel, Evs kabilesinden bir grup(14) ve Zeyd bin S\u00e2bit’le Be\u015fir ibn-i Sa’d gibi “Ensar”dan m\u00fcte\u015fekkil bir grup Ebubekir’in etraf\u0131na toplanarak aceleyle Ben\u00ee S\u00e2ide Sakifesi’ne do\u011fru hareket ettiler.(15)
\nBir grup Ensar da, “Sa’d bin Ubade”nin etraf\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131. Konu\u015fmalar ba\u015flad\u0131. Her kafadan bir ses \u00e7\u0131kmaya ba\u015flay\u0131nca ortada hi\u00e7bir s\u00f6z birli\u011fi yokken \u00d6mer kimseye dan\u0131\u015fmaks\u0131z\u0131n Ebubekir’in eline sar\u0131ld\u0131; nezaketli ifadelerle birbirlerini halife olmaya davet ettiler.(16)
\nDerken, \u00d6mer Ebubekir’e biat etti, Be\u015fir bin Sa’d’le Zeyd bin S\u00e2bit de konu\u015fma yaparak Ebubekir’le biat konusunda Ensar\u0131 ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar; muhacirlerle Ensar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun biati sa\u011fland\u0131 ve halife tayini i\u015fi b\u00f6ylece ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu.
\nBurada, dikkatle \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken birka\u00e7 nokta s\u00f6z konusudur:<\/p>\n
Birincisi, Hz. Resulullah (s.a.a)’in \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde iken verdi\u011fi “Usame” komutas\u0131ndaki ordunun hemen yola \u00e7\u0131kmas\u0131 ayr\u0131ca Birinci, \u0130kinci ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc halifelerin de bu ordunun birer askeri olarak Medine’yi mutlaka terketmelerinin gereklili\u011fi yolundaki kesin ve \u0131srarl\u0131 emrine ra\u011fmen Ebubekir, \u00d6mer ve Osaman’\u0131n -\u015fu veya bu sebeple- Resulullah (s.a.a)’in emrine itaat etmeyip Medine’den \u00e7\u0131kmad\u0131klar\u0131;(17) Hz. Ali’nin (a.s) muhacirlere y\u00f6nelerek “Allah a\u015fk\u0131na ey muhacirler; Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in h\u00fck\u00fcmetine; Ehl-i Beyt’inin hakk\u0131 olan bu makama sahiplenmeyin!”(18) demesi.
\nFazl bin Abbas’\u0131n bu konuda konu\u015furken sadece Kurey\u015flileri muhatap almas\u0131;(19)
\nMikdad’\u0131n da “\u015eura” g\u00fcn\u00fc sadece Kurey\u015f’i muhatap al\u0131p “Hilafeti Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in Ehl-i Beyt’inin elinden \u00e7ekip alan \u015fu Kurey\u015f’in yapt\u0131\u011f\u0131na \u015fa\u015f\u0131r\u0131p kalmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil! Allah’a yemin ederim ki Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yapmad\u0131lar bunu; d\u00fcnyay\u0131 ahirete tercih ettiler, i\u015fin asl\u0131 bu!” demesi(20) ….vb. karineler bu i\u015fi yapanlar\u0131n -birka\u00e7 ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda- Ensar olmad\u0131\u011f\u0131 ve Kurey\u015f’in bu i\u015fi pl\u00e2nlay\u0131p uygulayan tek taraf oldu\u011funu apa\u00e7\u0131k g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Kurey\u015f’in kimi zaman “Ali’nin ya\u015f\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131”n\u0131 bahane etti\u011fi, kimi zaman da “halifelikle peygamberlik ayn\u0131 ailede olmamal\u0131 -bir elde toplanmamal\u0131-” dedi\u011fi bilinmektedir.
\nDemek ki meselenin asl\u0131, \u00d6mer’in de dedi\u011fi gibi: “Kurey\u015flilerin Ali (a.s)’\u0131 halife olarak g\u00f6rmeye tahamm\u00fcl edemeyecekleri”dir.(21)
\nNitekim ayn\u0131 \u015fah\u0131slar bazen de “Gadir-i Hum” nass\u0131na ra\u011fmen i\u00e7tihada kalk\u0131\u015fmakta ve bir yerde \u00d6mer’in de a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti\u011fi gibi “\u0130\u015f \u00f6yle icap etti…” ve “maslahat \u00f6yle gerektiriyordu.”(22) diyerek konuyu kapatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131.
\nTabi ki halifelik maceras\u0131n\u0131n kolayca olup bitmedi\u011fi de bilinmelidir.S\u0131rfbuy\u00fczden Hz. Resulullah (s.a.a)’in m\u00fcbarek na\u015f\u0131 defnedilmeyerek kendi evlerinde, \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca, bekletilmi\u015ftir…”(23)
\nEvet… Meselenin \u00e7ok ac\u0131 boyutlar\u0131 var…
\nHazret-i Resulullah (s.a.a)’\u0131n r\u0131hletinin pazartesi g\u00fcn\u00fc oldu\u011fu, temiz naa\u015flar\u0131n\u0131n ancak \u00c7ar\u015famba gecesi topra\u011fa verildi\u011fi kay\u0131tlarda ge\u00e7mektedir. Kom\u015fu evler, ancak \u00c7ar\u015famba gecesi evden gelen kazma k\u00fcrek seslerini duyunca Hz. Resulullah (s.a.a)’\u0131n p\u00e2k bedeninin topra\u011fa verilmekte oldu\u011funu anlam\u0131\u015flard\u0131.(24)
\nSakife’de olan tart\u0131\u015fmalarda Habbab bin el-M\u00fcnzir-i Ens\u00e2ri’nin a\u011fz\u0131na toprak doldurulmu\u015f, tekmeler alt\u0131nda ezilmekten g\u00fc\u00e7 bela kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sa’d ve o\u011flu Kays ile orada bulunanlar aras\u0131nda \u00e7irkin m\u00fcnaka\u015falar olmu\u015f, \u015fairler Kurey\u015f ve Ensar ad\u0131na \u015fiirler s\u00f6ylemi\u015f, birbirlerini hicivler atfetmi\u015f ve sert ifadeler kullanarak su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131. Ama sonunda Ensar yapt\u0131klar\u0131 bu i\u015fe pek pi\u015fman olmu\u015f ve bu oldubittiden sonra kendi aralar\u0131ndaki konu\u015fmalarda s\u00fcrekli Ali (a.s)’\u0131n hilafete daha lay\u0131k oldu\u011funu belirtmi\u015f ve durum giderek de\u011fi\u015ferek Ebubekir’in d\u00fc\u015fmesi an meselesi haline gelmi\u015fti.(25)
\nAncak muhacirler ne yap\u0131p edip, halifeli\u011fi Hz. Resulullah (s.a.a)’in Ehl-i Beyt’inin elinden almay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Bu arada mevcut \u015fartlar\u0131n, onlar\u0131n lehine geli\u015fmi\u015f oldu\u011funu da hat\u0131rlatmak gerekir. Yemame, Yemen ve Bahreyn’de ortaya \u00e7\u0131kan m\u00fcrtedler olay\u0131, \u0130slam toplumunu tehdit eden ciddi bir tehlikeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve bu tehlikenin boyutlar\u0131n\u0131n fark\u0131na varan Hz. Ali (a.s) ve \u015eia\u2019s\u0131 olan sahabeler bu i\u00e7 ihtilafa -kendi haklar\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi pahas\u0131na da olsa- hemen son verilmesi gerekti\u011fi noktas\u0131nda karar alm\u0131\u015flard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7 ihtilaf\u0131n fark\u0131na varan \u0130slam d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n Medine’ye sald\u0131r\u0131p \u0130slam’\u0131 tarihten silmeleri \u00e7ok ciddi bir tehlike olarak ortada dola\u015fmaktayd\u0131.
\n\u00d6te yandan Ha\u015fimilerin, bu bozuk ortamda direnip karga\u015fay\u0131 bast\u0131rarak duruma hakim olabilecek g\u00fc\u00e7leri de yoktu. Bu karga\u015fa sonucu geli\u015fen olaylar her ne kadar belli bir grubun i\u015fine yaram\u0131\u015f olsa da bu durumun do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar b\u00fct\u00fcn \u0130slam \u00fcmmetini olumsuz y\u00f6nde etkilemi\u015f bir tak\u0131m \u00e7arp\u0131kl\u0131lar\u0131n do\u011fmas\u0131na ve bu \u00e7arp\u0131kl\u0131klar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmesine sebep olmu\u015ftur.
\nHZ.AL\u0130 (A.S)’IN TARAFTARI OLAN BAZI SAHABELER\u0130N SAK\u0130FE OLAYINA \u0130T\u0130RAZLARI<\/p>\n
Hz. Ali (a.s) ile onu izleyen bir avu\u00e7 s\u00e2d\u0131k sahabe Hz. Resulullah (s.a.a)’in mutahhar bedeninin gus\u00fcl ve kefen i\u015fleriyle u\u011fra\u015f\u0131rken, \u00e7o\u011funluk denilebilecek kalabal\u0131k bir grup, biraz \u00f6tede, hilafeti ele ge\u00e7irebilmek i\u00e7in m\u00fcnaka\u015falar ba\u015flatm\u0131\u015f ihtilafa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi.
\nBu olaylar neticesinde “oldu bitti”yle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lan Hz. Ali’yle \u015eia\u2019s\u0131 -onu izleyenler- s\u00f6z konusu \u00e7o\u011funlu\u011fa kar\u015f\u0131 gerekli m\u00fccadele imkanlar\u0131na sahip olmad\u0131klar\u0131 ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 tehdit etmeye ba\u015flayan mevcut \u015fartlar\u0131n bir i\u00e7 ihtilafa hi\u00e7 mi hi\u00e7 izin vermeyen b\u00f6ylesine bir ortamda meseleyi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ve tebli\u011f yoluyla halletmeyi tercih edip M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bu “aceleci, zamans\u0131z eylem”leri noktas\u0131nda uyararak bu yapt\u0131klar\u0131n\u0131n ileride \u00e7ok k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131na dair nasihatlerde bulundular.
\nHZ. AL\u0130 (A.S)’IN TAVRI<\/p>\n
\u0130bn-i Kuteybe (\u00f6: h.270) “el \u0130m\u00e2me Ve’s Siyase” adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n “Ali’nin Ebubekir’e biat etmemesi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Ali (a.s)\u2019\u0131n Ebubekir’e biat etmemesinin nedenlerini anlatan konu\u015fmas\u0131n\u0131 aktard\u0131ktan sonra “Ali (a.s) orada bulunan muhacirleri muhatap alarak \u015f\u00f6yle dedi” der: “…. Allah a\u015fk\u0131na ey muhacirler, Muhammed (s.a.a)\u2019in kurdu\u011fu h\u00fck\u00fcmeti onun Ehl-i Beyt’inden almay\u0131n, Ehl-i Beyt’i, hakk\u0131 olan bu makamdan uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131n. Ey muhacirler -Kurey\u015f- Allah’a yemin ederim ki biz, insanlar i\u00e7inde hilafete en l\u00e2y\u0131k olanlar\u0131z! \u00c7\u00fcnk\u00fc biz “Ehl-i Beyt”iz! Siz de bilirsiniz ki “Kur’an-\u0131 Okuyan”, “Allah’\u0131n dininde fak\u00eeh olan”, “Allah Resul\u00fcn\u00fcn (s.a.a) s\u00fcnnet ve y\u00f6ntemini en iyi bilen”, “halk\u0131n i\u015flerine v\u00e2k\u0131f”, “b\u00fct\u00fcn zul\u00fcm ve haks\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 halk\u0131n haklar\u0131n\u0131 m\u00fcdafaa eden” ve “beyt’ulmal\u0131 e\u015fit \u015fekilde da\u011f\u0131tan”; bu “Ehl-i Beyt”in aras\u0131ndad\u0131r. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131d\u0131r ki liyakat ve hak sahibi biziz! Ve yine Allah’a andolsun ki b\u00f6yle biri, biz Ehl-i Beyt’in aras\u0131ndad\u0131r \u015fu anda! Hev\u00e2 ve heveslerinize, nefs\u00e2n\u00ee arzular\u0131n\u0131za kap\u0131lmay\u0131n; yoksa Allah’tan uzakla\u015f\u0131r, Hak’tan kopup gidersiniz…”(26)
\nTarih, Hz. Ali (a.s)\u2019\u0131n Hz. Fat\u0131ma (a.s)\u2019\u0131 bir bine\u011fe bindirerek ak\u015famlar\u0131 teker teker sahabenin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onlardan yard\u0131m istedi\u011fini, onlar\u0131nsa Hz. Fat\u0131ma (a.s)’a \u015fu cevab\u0131 verdiklerini yazar: “Ey Resulullah (s.a.a)’in k\u0131z\u0131! Biz Ebubekir ile biat etmi\u015f bulunmaktay\u0131z art\u0131k! E\u011fer Ali ondan \u00f6nce gelip biat isteseydi elbette ki Ali’ye biat ederdik!” Bu cevap \u00fczerine Hz. Ali “Ben Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in cenazesini ortada b\u0131rak\u0131p hilafet i\u00e7in biat toplama derdine d\u00fc\u015femezdim!” demekteydi.(27)
\nHZ. FATIMA-I ZEHRA (A.S)’IN \u0130T\u0130RAZI<\/p>\n
Fedek meselesi i\u00e7in camiye gelmi\u015f olan Hz. Fat\u0131ma (a.s), Fedek meselesini ele alarak olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc ve \u00e7arp\u0131c\u0131 bir konu\u015fma yapm\u0131\u015f ve hilafet konusuna da de\u011finerek \u015f\u00f6yle demi\u015fti:
\n“Allah Teala, Resul\u00fcn\u00fc Berrin cennetlerinde peygamberlerin bulundu\u011fu yere g\u00f6t\u00fcr\u00fcp onu sizden ay\u0131r\u0131nca, sizde nifak kinleri g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131 ve Hz. Peygamber (s.a.a)\u2019in zaman\u0131nda konu\u015fmaya cesaret edemeyen “sapm\u0131\u015flar\u0131n s\u00f6zc\u00fcs\u00fc”n\u00fcn dili s\u00f6yler oldu, cahillerle yalanc\u0131lar belli oldu. \u015eeytan sizi \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, ona icabet ettiniz; ba\u015fkas\u0131na ait deveye binip ba\u015fkalar\u0131na ait bir p\u0131nara y\u00f6neldiniz”(28)
\nHz. Fat\u0131ma-\u0131 Zehra (a.s)’\u0131n bu hutbesi epey tafsilatl\u0131d\u0131r, dileyenler, bu hutbeyi i\u00e7eren eselere bakabilirler.
\nHz. Fat\u0131ma-\u0131 Zehra (a.s) \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findeyken Ensar ve Muhacir han\u0131mlar\u0131ndan kendisini ziyarete gelen bir gruba \u015f\u00f6yle dediler: “…M\u00fcsl\u00fcmanlar Ali’de ne hata buldular ki, halifeli\u011fi onun elinden al\u0131p ba\u015fkas\u0131na verdiler?! Evet, Allah’a yemin ederim ki Ali’nin keskin k\u0131l\u0131c\u0131, azimli ve yolundan d\u00f6nmez ad\u0131mlar\u0131 ve uygulamada hi\u00e7bir m\u00fcsamaha ve ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131mamas\u0131, il\u00e2hi ahk\u00e2m konusundaki bilgisi, M\u00fcsl\u00fcmanlara ho\u015f gelmedi. Ama Allah’a ant olsun Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n idaresini kendisinden sonra ona b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 gibi onlar da ona b\u0131raksayd\u0131, Ali \u0130slam \u00fcmmetini ifrat ve tefrite d\u00fc\u015fmeksizin idare ederdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ali risaletin dayana\u011f\u0131, n\u00fcbuvvetin sa\u011flam beli (deste\u011fi) ve dinle d\u00fcnya i\u015flerinin bilgesidir. \u015eunu bilin ki \u0130slam \u00fcmmeti bu i\u015fte apa\u00e7\u0131k kendi zarar\u0131na olacak \u015fekilde davrand\u0131. Allah’a yemin ederim ki M\u00fcsl\u00fcmanlar Ali’nin y\u00f6netece\u011fi bir hilafette eziyete u\u011framaz, s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fmezlerdi, Ali onlar\u0131 adalet ve bilgi p\u0131nar\u0131na do\u011fru g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ve doyas\u0131ya susuzluklar\u0131n\u0131 giderirdi (herkes Hz. Ali’nin ilminden faydalanm\u0131\u015f olurdu). Yerin ve g\u00f6\u011f\u00fcn bereketleri M\u00fcsl\u00fcmanlara a\u00e7\u0131l\u0131verirdi o zaman!
\nS\u00f6zlerime iyi kulak verin ve bu duyduklar\u0131n\u0131z\u0131 sak\u0131n unutmay\u0131n: Daha nice \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u015feyler g\u00f6receksiniz, bekleyin hele.. Bu i\u015fte hangi delil ve karineyle davrand\u0131 onlar? Neye dayanarak yapt\u0131lar bunu? Cesur ve i\u015fbilir bir uzman\u0131 b\u0131rak\u0131p korkak ve i\u015fbilmez birine sar\u0131ld\u0131lar.
\n“Yolu bilip de di\u011ferlerine de do\u011fru yolu g\u00f6steren”in mi, yoksa “yolu bilmeyen ve k\u0131lavuzlu\u011fa ihtiyac\u0131 olan\u0131n m\u0131, halk\u0131 y\u00f6netmeye daha l\u00e2y\u0131k oldu\u011funu bilmeyen \u015fu g\u00fcruha yaz\u0131klar olsun!
\nNe oldu sizlere b\u00f6yle?! Nas\u0131l vard\u0131n\u0131z bu h\u00fckme?! Evet! M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015f, t\u0131pk\u0131 gebe devenin durumu gibidir(29)… Bekleyin hele, yak\u0131nda do\u011furacak; o zaman s\u00fct yerine k\u00e2se k\u00e2se kan ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc zehir sa\u011facaks\u0131n\u0131z! \u0130\u015fte o zaman k\u00f6t\u00fcler zararl\u0131 \u00e7\u0131kar, gelecek nesiller ge\u00e7mi\u015f nesillerin d\u00fcz\u00fcp ko\u015ftu\u011fu u\u011fursuz temellerin sebep oldu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fcrler… O halde kesinlikle sizi saracak olan fitne ve fesad\u0131 bekleyedurun.
\nKeskin bir k\u0131l\u0131\u00e7, her yeri sar\u0131p ku\u015fatacak daimi bir karga\u015fa ve zalimlerin diktat\u00f6rl\u00fck ve zorbal\u0131\u011f\u0131d\u0131r bundan b\u00f6yle sizi bekleyen… Var\u0131n\u0131z\u0131 yo\u011funuzu ya\u011fmalayacak, olgunla\u015fm\u0131\u015f bu\u011fday ba\u015faklar\u0131 gibi t\u0131rpanlay\u0131p bi\u00e7ecekler sizi! Bu u\u011fursuz i\u015fin nelere yol a\u00e7aca\u011f\u0131 \u015fu anda belli de\u011fildir sizlerce… Ne de zavall\u0131d\u0131r bunlar! Sizin kendiniz biat etmeye gelmedik\u00e7e biz Ehl-i Beyt, sizi zorlayamay\u0131z!(30)
\nHz. Fat\u0131ma’n\u0131n (a.s) bu konu\u015fmas\u0131n\u0131 dinleyenler i\u00e7inde sa\u011f kal\u0131p H\u0131rre hadisesini g\u00f6zleriyle g\u00f6renler; Medinelilerin nas\u0131l \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca ac\u0131mas\u0131zca katledildi\u011fini, Kurey\u015fle Ensardan 700, sahabaden 70 ve di\u011ferlerinden de onbin ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne bizzat \u015fahid olmu\u015flard\u0131.(31)
\nTarih’ul Hulef\u00e2da, bu hadisde 1000’e yak\u0131n Medineli bakire k\u0131z\u0131n tecav\u00fcze u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nHZ. HASAN B\u0130N AL\u0130 (A.S) NE DED\u0130?<\/p>\n
\u0130mam Hasan (a.s) Mescidunnebi’ye girdi- Ebubekir’i minberde g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez “Babam\u0131n yerinden in” dedi.(32)
\nAyn\u0131 olay \u00d6mer d\u00f6neminde de olmu\u015f ve bu defa da \u0130mam H\u00fcseyin (a.s) ayn\u0131 \u015feyi \u00d6mer’e s\u00f6ylemi\u015fti!
\n\u0130mam Hasan (a.s) babas\u0131n\u0131n \u015fehadetinden sonra -o g\u00fcn- minbere \u00e7\u0131karak \u015f\u00f6yle buyurdu: “Biz, Allah’\u0131n galip gelecek olan hizbiyiz -Hizbullah- Hz. Resul-\u00fc Ekrem (s.a.a)\u2019in mutahhar soyu, onun p\u00e2k ve tertemiz Ehl-i Beyt’iyiz. Hz. Peygamber (s.a.a) bu \u00fcmmet aras\u0131nda iki a\u011f\u0131r ve paha bi\u00e7ilmez emanet b\u0131rakt\u0131; birincisi Allah’\u0131n kitab\u0131, ikincisi ise biz Ehl-i Beyt’iz! O halde biz Kur’an’\u0131n tefsiri hususunda \u00fcmmetin -ba\u015fvurmas\u0131 gereken- mercileriyiz. Kur’an’\u0131n hakikatlerini bilen beyan edicileriz, o halde emrimize itaat edin! Bize itaat etmeniz farzd\u0131r; bu Allah ve Resul\u00fc’n\u00fcn emrine itaatir”.(33)
\n\u0130mam Hasan (a.s) Muaviye’ye yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta \u015f\u00f6yle buyurur:<\/p>\n
“Allah Teala, Peygamberini \u00fcmmetin aras\u0131ndan al\u0131nca Araplar onun yerine ge\u00e7me hususunda birbirleriyle tart\u0131\u015f\u0131p \u00e7eki\u015fmeye d\u00fc\u015ft\u00fcler. Kurey\u015fliler “biz Peygamberin akrabas\u0131y\u0131z ve O’nun v\u00e2risiyiz, O’nun saltanat\u0131 hususunda bizimle tart\u0131\u015fmay\u0131n” dediler.
\nAraplar, Kurey\u015fin bu istidlalini kabul etti, ama Kurey\u015fliler bizim ayn\u0131 konudaki -akrabal\u0131k- delilimizi kabul etmediler! Ne yaz\u0131k ki Kurey\u015fliler, Araplara kabul ettirdikleri \u015feyi, bizim hakk\u0131m\u0131zda kendileri kabul etmemekle haks\u0131zl\u0131k ettiler!”(34)
\nHZ. SELMAN’IN \u0130T\u0130RAZI<\/p>\n
Sak\u00eefe g\u00fcn\u00fc Selman \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Hz. Peygamber (s.a.a)’in Ehl-i Beyt’inden sap\u0131p bir ihtiyara biat ettiniz. Halifeli\u011fi Ehl-i Beyt’e b\u0131raksayd\u0131n\u0131z kimse kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaz, muhalefet etmezdi, nimetlerle dolu \u015ferefli bir hayat s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrd\u00fcn\u00fcz. Ama siz yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 yapt\u0131n\u0131z ve yapman\u0131z gerekeni yapmad\u0131n\u0131z!”(35)
\nHZ. EBUZER’\u0130N G\u00d6R\u00dc\u015e\u00dc<\/p>\n
O g\u00fcn Ebuzer Medine d\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Medine’ye geldi\u011finde Ebubekir’in halife oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce \u015f\u00f6yle dedi: “K\u0131l\u0131c\u0131 ald\u0131n\u0131z, ama k\u0131n\u0131n\u0131 unuttunuz (halifeli\u011fi kabullendiniz, ama ger\u00e7ek halifenin yerini bilemediniz). Bu halifeli\u011fi Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in Ehl-i Bet’ine b\u0131raksayd\u0131n\u0131z kimsenin itiraz\u0131 olmazd\u0131.”(36)
\nYa\u2019kubi \u015f\u00f6yle yazar: Ebuzer Mescidu\u2019n-Nebi’de bir konu\u015fma yaparak \u015f\u00f6yle dedi: “Muhammed, \u00c2dem’in ilminin v\u00e2risi olup b\u00fct\u00fcn peygamberlerin faziletlerini kendisinde toplam\u0131\u015ft\u0131r. Ali de Hz. Pegmaber\u2019in vasisi ve O’nun ilminin v\u00e2risidir. Ey ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen \u015fa\u015fk\u0131n \u00fcmmet! E\u011fer Allah’\u0131n \u00f6ncelik tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na \u00f6ncelik tan\u0131r, Allah’\u0131n geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 geride b\u0131rak\u0131r, halifeli\u011fi ger\u00e7ek hak sahibi olan kendi peygamberinizin Ehl-i Beyt’ine verseydiniz d\u00f6rt bir yandan nimetler gelirdi sizlere ve kimse de muhalefet etmezdi.”(37)
\nYa\u2019kubi, kitab\u0131n\u0131n 2. ciltinde Muaviye’nin biat meclisinde Kays’\u0131n s\u00f6ylediklerini nakleder.
\nTarihte de kaydedilmi\u015f oldu\u011fu \u00fczere \u015fii sahabiler, imkanlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde gayret g\u00f6sterdiler, ellerinden geleni yapt\u0131lar, bilhassa alt\u0131 ki\u015filik \u015fur\u00e2 olu\u015fturuldu\u011fu g\u00fcn durumu d\u00fczeltmek i\u00e7in \u00e7ok \u00e7aba sarfettiler; ancak \u00fcmmet, kendi durumunu de\u011fi\u015ftirmedi.
\n\u0130bn-i Ebi’l Hadid \u015f\u00f6yle yazar: “Ammar Mescidu\u2019n-Nebi’de aya\u011fa kalk\u0131p bir konu\u015fma yapt\u0131. Cemaat d\u00f6rt bir taraftan ba\u011f\u0131rarak susup yerine oturmas\u0131 i\u00e7in uyard\u0131lar, ihtar ettiler, hatta baz\u0131lar\u0131 “halifelik i\u015flerinden sana ne?! gibi laflar ettiler. Ammar yerine oturup “Allah’a \u015f\u00fck\u00fcrler olsun; haktan yana olanlar her zaman mazlum olmu\u015flard\u0131r,” dedi.(38)
\nKAR\u015eI \u00c7IKANLAR K\u0130MLERD\u0130<\/p>\n
Halifelik olay\u0131nda Hz. Ali (a.s)’in etraf\u0131nda toplan\u0131p \u00e7o\u011funlu\u011fun yapm\u0131\u015f oldu\u011funa ilk itiraz edenler, yani ilk “\u015fii”ler ne ad\u0131 san\u0131 belli olmayan, ne de heva ve heveslerine kap\u0131l\u0131p d\u00fcnyalar\u0131na uyan kimselerdi. Bil\u00e2kis, bunlar\u0131n tamam\u0131 sahabe-i kiramdan olup Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in y\u00fcce \u00f6\u011fretisinde yeti\u015fmi\u015f, bildiklerini ondan \u00f6\u011frenmi\u015f zahid, abid, bilin\u00e7li, \u00e2lim, siyaset bilimine v\u00e2k\u0131f basiretli ve ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc d\u00fcr\u00fcst kimselerdi. Her biri, \u0130slam tarihinde as\u0131rlarca an\u0131lacak t\u00fcrden hizmet ve fedakarl\u0131klarda bulunmu\u015f, se\u00e7kin birer sahabe olan bu M\u00fcsl\u00fcmanlar, s\u0131radan insanlar de\u011fildi.
\n\u015eia\u2019n\u0131n \u00f6nde gelenleri Ammar, Ebuzer, Mikdad ve Selman gibi sahabelerin Allah ve Resul\u00fc kat\u0131nda ne y\u00fcce makamlara sahip olduklar\u0131 herkes\u00e7e bilinmektedir.
\nBu b\u00fcy\u00fck sahabelerin kim olduklar\u0131 ve neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in Ebu Naim \u0130sfehani’nin H\u0131lyet’ul Evliya’s\u0131na, Hatib’in Tarih-i Ba\u011fdad’\u0131na, \u0130bn-i As\u00e2kir’in Tarih’ine, \u0130bn’ul Cevzi’nin Safvatul Safve’sine, H\u00e2kim’in M\u00fcstedrek’ine M\u00fcslim’in sahih’ine, \u0130bn-i Esir’in Usd’ul \u011eabe’sine, \u0130bn-i Hacer’in \u0130sabe’sine, Ebu \u00d6mer’in \u0130stiab’\u0131na bakmak gerekir. Bu kaynaklarda ad\u0131 gelen sahabelerin \u00fcst\u00fcn \u00f6zellikleri anlat\u0131lm\u0131\u015f ve her biri hakk\u0131nda Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in buyurdu\u011fu vas\u0131f ve \u00f6vg\u00fcler aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki Taberi, Kamil ve Yakubi’nin Tarih’leriyle Belazuri’nin Futuh’ul Buldan, Vakidi’nin Futuh’ul \u015eam ve \u0130bn-i Hi\u015fam’la Halebi ve Zeyni Dehlan’\u0131n siyer ve tarih kitaplar\u0131nda bu y\u00fcce sahabilerin \u0130slam u\u011frunda katland\u0131klar\u0131 zorluklar, kat\u0131ld\u0131klar\u0131 sava\u015flar, g\u00f6sterdikleri fedak\u00e2rl\u0131klar, ba\u015far\u0131lar… vb. se\u00e7kin hasletleri ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlat\u0131lmaktad\u0131r.
\nEHL-\u0130 BEYT’\u0130N (A.S) VELAYET\u0130NE DA\u0130R M\u00dcTEVAT\u0130R NASSLAR<\/p>\n
Esasen \u015eia ile Ehl-i S\u00fcnnet’in hilafete y\u00fckledikleri mana ve mefhumlar birbirinden farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ehl-i S\u00fcnnet; hilafeti herhangi bir makam gibi biliyor ve “halife” M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7en, onlar\u0131 idare edip y\u00f6neten kimsedir” der.
\n\u015eia ise \u015f\u00f6yle der: Peygamberlik makam\u0131 nas\u0131l Allah Teala taraf\u0131ndan belirlenen il\u00e2hi bir makam ve g\u00f6revse, insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve tercihlerine b\u0131rak\u0131lm\u0131yorsa, imamet de insanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve tercihlerine b\u0131rak\u0131lmayan ilahi bir makamd\u0131r ve hilafet g\u00f6revi imam\u0131n i\u015flerinden biridir. O halde imam\u0131n da Allah ve Resul\u00fc taraf\u0131ndan tayin edilmesi gerekmektedir. Ayn\u0131 zamanda halife de masum olmal\u0131, insano\u011flunun b\u00fct\u00fcn eksikliklerini -vahy\u00ee sistem \u00e7er\u00e7evesinde- en sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015fekilde nas\u0131l giderilebilece\u011fini eksiksiz ve noksans\u0131z bilmelidir.
\n\u015eia, Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in Hak Teala’n\u0131n (c.c) emriyle Hz. Ali (a.s)’\u0131 velayet ve imamet makam\u0131na tayin edip bu hususta M\u00fcsl\u00fcmanlardan biat ald\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r.
\n\u015eia\u2019n\u0131n bu hususta dayand\u0131\u011f\u0131 nass ve karineler Ehl-i s\u00fcnnet kaynaklar\u0131nda bizzat m\u00fctevatir olarak rivayet edilmi\u015ftir. Burada, meseleyi ara\u015ft\u0131rmak isteyen okuyucular i\u00e7in bu kaynaklarda ge\u00e7en rivayet ve hadislerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6zetle aktar\u0131yor, daha tafsilatl\u0131 bilgi edinmek isteyenlerin, bu kaynak eserlere ve konuyla ilgili geni\u015f bilgiler i\u00e7eren di\u011fer kitaplara ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 rica ediyoruz.
\nA- Ha\u015fimo\u011fullar\u0131n\u0131 Davet<\/p>\n
“… En yak\u0131n akrabalar\u0131n\u0131 korkut…” ayeti nazil olunca Hz. Resul-i Ekrem (s.a.a) Hz. Ali (a.s)\u2019a yemek haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 ve Ha\u015fimo\u011fullar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 40 ki\u015fiyi bulan erkeklerini davet etmesini istedi. Yemekten sonra \u015f\u00f6yle buyurdu: “Ey Abdulmuttalibo\u011fullar\u0131! Yemin ederim ki, Araplar i\u00e7inde kavmine benim getirdi\u011fimden daha iyisini getiren hi\u00e7 kimse olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ben Allah taraf\u0131ndan, sizi O’na \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in g\u00f6revlendirildim.”
\n“Bu yolda \u00e7ekece\u011fim zahmet ve s\u0131k\u0131nt\u0131larda aran\u0131zdan hanginiz bana ortakl\u0131k edeceksiniz? Kim bana iman ederse o benim karde\u015fim, vasim ve aran\u0131zda halifem olacakt\u0131r.”
\nHerkes susmu\u015ftu. Bu s\u0131rada Hz. Ali (a.s) aya\u011fa kalkarak Resulullah (s.a.a)’e biat etti.<\/p>\n
Hz. Resul-\u00fc Ekrem (s.a.a) elini Ali’nin omzuna koyup “Bu benim karde\u015fim, vasim ve aran\u0131zda halifemdir; onu dinleyin ve emirlerine itaat edin.”(39) buyurdu.
\nBu hadis, halifelik meselesine yeterince \u0131\u015f\u0131k tutmakta ve tarihte \u00e7\u00f6z\u00fclmeden b\u0131rak\u0131lan bir\u00e7ok d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc \u00e7\u00f6zmektedir:
\nEvvela: Hz. Ali (a.s)’\u0131n hilafetinin, Hz. Peygamber (s.a.a)\u2019in bi’set g\u00fcn\u00fcnden itibaren n\u00fcb\u00fcvvetle i\u00e7-i\u00e7e g\u00fcndeme getirildi\u011fi ve s\u0131rf Gadir-i Hum g\u00fcn\u00fcne mahsus bir ilan olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmakta ve risaletin asl\u0131n\u0131n; tevhidden sonra Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in n\u00fcbuvveti ve Ali (a.s)’\u0131n velayeti oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\n\u0130kincisi: Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in hen\u00fcz Gadir-i Hum g\u00fcn\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 halde, bi’setinin ilk g\u00fcn\u00fcnden ba\u015flayarak vefat\u0131na de\u011fin \u00e7e\u015fitli zaman ve mekanlarda kimi zaman i\u015faretle, kimi zaman a\u00e7\u0131k ve net olarak Hz. Ali (a.s)’\u0131n hilafetini ni\u00e7in bunca tekrarlay\u0131p durdu\u011fu b\u00f6ylece anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\n(H\u0131lyet’ul Evliya, Yenabiy’ul Mevedde, Nur’ul Ebs\u00e2r, Tarih-ul Hulefa, Hasais’un Nesa\u00ee, Feraid’us S\u0131mtayn, Menak\u0131b-i Harezm\u00ee, Tarihi \u0130bn-i Asakir, Hakim’in M\u00fcstedreki… vb. ana kaynak eserler bu konuyla ilgili hadis ve rivayetlerle doludur).
\nB\u00fct\u00fcn bunlar, bi’setin ilk g\u00fcn\u00fcnden itibaren hilafet meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve halifenin tayin edildi\u011fini g\u00f6stermektedir ki Hz. Resulullah (s.a.a) de her f\u0131rsatta bu il\u00e2hi emri a\u00e7\u0131klay\u0131p vurgulamaktayd\u0131. Gadir-i Hum g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015fen \u015fey, b\u00fct\u00fcn \u00fcmmetin resmen biatini almaktan ibaretti sadece.
\nB- Gadir-i Hum Hadisesi<\/p>\n
Hicretin 10. Y\u0131l\u0131yd\u0131, Hz. Resul-\u00fc Ekrem (s.a.a) Veda hacc\u0131 olarak bilinen son hacc\u0131ndan d\u00f6nerken Mekke’yle Medine aras\u0131nda bulunan “Gad\u00eer” denilen mekanda Allah’\u0131n emriyle konaklama emri verdi ve develerin semerlerinden bir minber kurdurdu. Hz. Peyagamber (s.a.a) bu minbere \u00e7\u0131karak bir hutbe okuduktan sonra Hz. Ali (a.s)\u2019\u0131n kendisinden sonra velayet ve hilafet -vel\u00ee ve halife- makam\u0131na atanm\u0131\u015f oldu\u011funu a\u00e7\u0131klay\u0131p orada bulunan M\u00fcsl\u00fcmanlardan Ali (a.s)’a biat ald\u0131.
\nSay\u0131lar\u0131 110’a varan sahabe taraf\u0131ndan rivayet edilmi\u015f bulunan bu hadis-i \u015ferif (Gadir-i Hum Hadisi) Ehl-i s\u00fcnnet kitaplar\u0131nda \u00e7e\u015fitli yol ve nakillerle nakledilmi\u015ftir. Bu kaynaklar, bilhassa Ehl-i S\u00fcnnet kaynaklar\u0131ndaki senet ve rivayetlerin tafsilat\u0131 i\u00e7in Mir Hamid H\u00fcseyin Hindi’nin “Abekat-ul Env\u00e2r”\u0131yla “el- Gadir”in 1. cildine bak\u0131lmas\u0131 yeterli olacakt\u0131r.
\nTefsir, l\u00fcgat ve tarih bilimcileri aras\u0131nda \u00e7ok me\u015fhur olan bu hadisle ilgili olarak tan\u0131nm\u0131\u015f M\u00fcsl\u00fcman \u015fairlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan \u015fiirler binleri bulmakta ve her y\u0131l da bunlara yenileri eklenmektedir.
\nEnes bin Malik, Bura bin \u00c2zib, Bureyde, Ebu Hureyre, 1. halife Ebubekir, Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in zevcelerinden, \u00dcmm\u00fc\u2019l-m\u00fcminin \u00dcmm-\u00fc Seleme, Ubeyy bin K\u00e2’b… ve daha bir\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f sahabe, bu hadisi m\u00fctevatiren rivayet edenler aras\u0131ndad\u0131r.
\nC- Sakaleyn Hadisi<\/p>\n
Hz. Peygamber (s.a.a)\u2019in defalarca ashab\u0131na “Aran\u0131zda iki a\u011f\u0131r emanet b\u0131rak\u0131yorum: Allah’\u0131n kitab\u0131 ve itretim (\u00f6z yak\u0131nlar\u0131m) olan Ehl-i Beyt’im. Bunlar, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc bana kavu\u015funcaya kadar birbirlerinden ayr\u0131lmazlar.” buyurdu\u011fu m\u00fctevatiren sabittir.(40)
\nD- “El- Hulef\u00e2-u Ba’di \u0130sna A\u015fer” Hadisi<\/p>\n
Ehl-i S\u00fcnnet kaynaklar\u0131ndan Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in \u015f\u00f6yle buyurdu\u011fu ge\u00e7er: “Benim vasim ve halifelerim on iki ki\u015fidir, t\u0131pk\u0131 \u0130srailo\u011fullar\u0131’n\u0131n nakibleri gibi. Tamam\u0131 Kurey\u015f’tendir” ve bir di\u011fer rivayette; “Ha\u015fimo\u011fullar\u0131ndand\u0131rlar.” (41)
\nHz. Resulullah (s.a.a)\u2019in vasi ve halifelerinin on iki ki\u015fi oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirten hadisler me\u015fhur ve menkul yolla \u00e7ok\u00e7a ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\nZaman\u0131n da ortaya koydu\u011fu gibi Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019in kendisinden sonra “halifeleri” olarak buyurdu\u011fu on iki ki\u015fi onun itreti olan Ehl-i Beyt’indendirler. Bu hadisle kastedilenlerin hulef\u00e2i ra\u015fidin olarak bilinen halifeler olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc hulef\u00e2i ra\u015fidinin say\u0131s\u0131 on iki de\u011fildir. Bunlar\u0131n Emev\u00ee sultanlar\u0131 olabilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; \u00e7\u00fcnk\u00fc evvela, Emevi sultanlar\u0131 say\u0131ca on ikiden fazlad\u0131r. \u0130kincisi, i\u015fledikleri onca cinayet ve gayri \u0130slami amellerden sonra onlar\u0131n “Resulullah (s.a.a)\u2019in halifeleri” olarak tan\u0131mlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Abbasiler de olamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc Abbasi halifelerinin de say\u0131s\u0131 on ikiden fazlad\u0131r.
\nHadisin maksad\u0131 “vasi ve halifelerin” Ehl-i Beyt (a.s) imamlar\u0131 oldu\u011fu apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc say\u0131ca da on iki olan Ehl-i Beyt imamlar\u0131n\u0131n (a.s) her biri, kendi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n iman, takva, bilgi ve basirette en ileri \u015fahsiyetleriydiler.
\nKonuyla \u0130lgili Rivayet ve Hadislerin, Ge\u00e7ti\u011fi, Kaynaklar<\/p>\n
Yukar\u0131da zikri ge\u00e7en hadislere ilaveten “M\u00fcbahele Hadisi” “Menzilet Hadisi”… gibi daha ba\u015fka hadislerden de bahsedilebilir ki bunlar da \u00e7e\u015fitli yerlerde Ehl-i S\u00fcnnet kaynaklar\u0131nda m\u00fckerreren ge\u00e7en hadislerdendir. Daha fazla bilgi i\u00e7in “Abekat” ve “el- Gadir” kitaplar\u0131na bak\u0131labilir.
\n\u0130slam \u00fcmmetinin Ehl-i Beyt (a.s)’in yolunu izlemesi gerekti\u011fine dair yine bir\u00e7ok hadis mevcuttur.
\nSefine hadisi olarak bilinen “Benim Ehl-i Beytim Nuh’un gemisine benzer; gemiye binen kurtulur, binmeyen bo\u011fulur, helak olur gider” me\u015fhur hadis-i \u015ferif’i, \u0130bn-i Sebba\u011f’\u0131n “el- Fusul ul-M\u00fchimme”sinde (s:10), “Yenabi-u’l Mevedde”nin 117 ve 258. sayfalar\u0131nda, “Nur-ul Ebsar”\u0131n 114. sayfas\u0131nda ve “\u0130s’\u00e2f-ur Ra\u011f\u0131b\u00een”in 3. sayfas\u0131nda ge\u00e7er.
\nEl-Fusulu\u2019l-M\u00fchimme’yle \u0130s’afu\u2019r-Ra\u011f\u0131b\u00een’de Ebuzer’in Hz. Resulullah (s.a.a)\u2019ten rivayet etmi\u015f oldu\u011fu \u015fu hadis vard\u0131r: “Benim Ehl-i Beyt’imi v\u00fccutta ba\u015f ve ba\u015fta g\u00f6z mesabesinde bilin; ba\u015fs\u0131z bir v\u00fccut hi\u00e7bir \u015fey yapamaz ve g\u00f6z\u00fc olamayan bir ba\u015f da yolu bulamaz.”
\nYenabiu\u2019l-Mevedde’nin 136, 142, 216, 190 ve 258. sayfalar\u0131yla Fusul-ul M\u00fchimme’nin 2. sayfas\u0131 ve Kifayet-ut T\u00e2lib’in 188. sayfas\u0131nda Hz. Resul-\u00fc Ekrem (s.a.a)\u2019in \u015fu hadis-i \u015ferifi ge\u00e7er: “Ali, F\u00e2t\u0131ma, Hasan ve H\u00fcseyin ile sava\u015fana kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r\u0131m ben; bunlarla bar\u0131\u015f\u0131k olanlarla bar\u0131\u015f\u0131k olurum.”
\n\u0130bn-i \u00c2s\u00e2kir’in T\u00e2rihi c: 4, s:204’te, Yenabiu\u2019l-Mevedde s:245, 247 ve 87’de Ebu Said-i Hudr\u00ee’den naklen, yine Yenabi’ul Mevedde s:7, 87, 138, 188, 190, 243 ve 400’de \u0130mam Hasan (a.s) ile Said bin Ebu Vakkas’tan naklen, Nur’ul Ebs\u00e2r, s: 3”le \u0130bn-i As\u00e2kir, c.4, s:204 ve c:5, s.204 ve Kifayet-ut Talib, s:12 ve 228’le, Sahih-i M\u00fcslim, c:7, s:130, Ay\u015fe ile \u00dcmm-\u00fc Seleme’den naklen ve Yenabi’ul Mevedde, s:190, 87’de V\u00e2s\u0131la b. El-Ask\u00e2’dan naklen ve yine s:190’da El-Hamra’dan Muakkal bin Yes\u00e2’dan naklen; Nur’ul Ebs\u00e2r, s:112’de Enes bin M\u00e2lik’den; Yenabi’ul Mevedde, s:190’la, s:87’le Kifaye’t-ut Talib, s:32, ve 227’de Amr-u bin Ebiy Seleme’den naklen; Mukatil-ut Talibin, s:33’te “TATH\u0130R AYET\u0130”nin Ehl-i Beyt (a.s) i\u00e7in inmi\u015f oldu\u011fu ge\u00e7er.
\nYenabi-ul Mevedde, Fusul’ul M\u00fchimme, Nur’ul Ebs\u00e2r, \u0130s’\u00e2f, ur R\u00e2\u011fibiyn, \u0130bn-i Hacer’in Sev\u00e2ik’i, Fer\u00e2id-us S\u0131mtayn ve Has\u00e2is-i Nes\u00e2\u00ee… vb. kaynaklar bu rivayetlerle doludur. B\u00fct\u00fcn bu hadis ve rivayetler Hz. Resulullah (s.a.a)’in mutahhar Ehl-i Beyt’inin \u00fcmmetin imamlar\u0131, liderleri, \u00f6nc\u00fcleri ve ba\u015flar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.
\nDipnotlar
\n————————————————————————-
\n(1) – Yenabiu\u2019l-Mevedde s.11-156-2220.
\n(2) – Ayn\u0131 kaynak. a. sy.
\n(3) – \u0130bn-i Ebil Hadid, c.3, s.283 ve Yenabiu\u2019l-Mevedde s.373.
\n(4) – Yakubi Tarihi c.2, s.173.
\n(5) – Kamil: \u0130bni Esir c.3, s.24, s25.
\n(6) – \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.2, s.18.
\n(7) – Taberi Tarihi, c.3, s.288-289.
\n(8) – El-Gadir c.7, s.79-80.
\n(9) – Yenabiu\u2019l-Mevedde s.226-253.
\n(10) – En Nas\u00e2ihu\u2019l K\u00e2fiye, s.111, Yenabiu\u2019l-Mevedde s.111.
\n(11) – Yenabiu\u2019l-Mevedde s.111.
\n(12) – El \u0130mame Ve’s-Siyase c.2, \u0130bn-i Ebil Hadid c.2, s.5.
\n(13) – \u0130bn-i Hi\u015fam Siyeri c.4, s.336 ve El Gadir c.7.
\n(14) – Halebiye Siyeri c.3, s.394.
\n(15) – \u0130bn-i Hi\u015fam Siyeri c.4, s.338, Taberi Tarihi. c.2, s446 ve Tarih’ul Hulef\u00e2 s.45 veK\u00e2mil:\u0130bn-iEsir c.2, s.124.
\n(16) – Kamil, \u0130bn-i. Esir. c.2, s.126, Tarihi. Taberi c.2, s.458-446 ve Halebiye Siyeric.3,s.395veel\u0130mame c.1, s.6 ve \u0130bn-i Ebil Hadid c.2, s.3.
\n(17) – \u0130bn-i Hi\u015fam Siyeri c.4 s.338 ve K\u00e2mil c.2, s.120-121 ve Yakubi c.2, s.92.
\n18) – el \u0130mame Ve’s Siyase c.1, s.12.
\n(19) – Yaakubi c.2, s.103 ve \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.2, s.8.
\n(20) – Y\u00e2kubi Tarihi. c.2, s.140.
\n(21) – Ayn\u0131 kaynak, c.2, s.137.
\n(22) – K\u00e2mil, \u0130bn-i Esir c.3, s.24.
\n(23) – el Bidaye c.5, s.271 ve \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.2, s.191-192, Tarih-i Taberi c.2, s.450.
\n(24) – Taberi Tarihi. c.2, s.452-455.
\n(25) – \u0130bn-i Ebil Hadid, c.2, s.2 ve 20, el Gadir c.7.
\n(26) – el \u0130mame Ves Siyase c.1, s.12.
\n(27) – el Gadir c.7, \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.2, s.5, el \u0130mame Ves Siyase c.1, s.12-13.
\n(28) – Hz. F\u00e2t\u0131ma-\u0131 Zehr\u00e2 selamullah aleyha bu muazzam hutbesinde bir\u00e7ok meseleye dolayl\u0131 olarak de\u011finmekte, fevk\u00e2l\u00e2de \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00fcslupla kendine has ima, deyim ve te\u015fbihlerle beyan etmi\u015ftir ki okuyucular\u0131n bu \u00e7arp\u0131c\u0131 hutbenin tamam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klama ve \u015ferhiyle birlikte m\u00fctal\u00e2a etmesini tavsiye ederiz, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n terc\u00fcmesiyle yetinmek zorunda kald\u0131k.
\n\u0130bn-i Ebil Hadid c.4, Tezkire-i S\u0131bt: \u0130bn-i Cuz\u00ee, s.367, \u015e\u00e2fi: Seyyid Murtaza.
\n(29) – \u0130bn-i Ebi’l Hadid. c.4, s.87, Tabersi’nin \u0130hticac’\u0131 ve Meani’ul Ahbar veKe\u015ffu\u2019lGummeveet-Taaccub: Keracki ve Em\u00e2li \u015eehy Tusi.
\n(30) – El- \u0130mame c.1, s.171-981, Tarih-i Hulefa s.139, K\u00e2mil c.4, s.45-48, Taberi ve Y\u00e2kubi.
\n(31) – Yenabiu\u2019l-Mevedde, Bombei bas. s.255
\n(32) – Murucu\u2019z-Zeheb, O hazretten vecizeler ve Yenabiu\u2019l-Mevedde s.18 ve 152.
\n(33) – \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.4, s.9 ve Ke\u015ff-ul Gumme ve ayn\u0131 i\u00e7erikli bir di\u011fer mektup da: Makatil’ut Talibin s.37 ve \u015eerh-i \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.4 s.12’de ge\u00e7er.
\n(34) – \u0130bn-i Ebi’l. Hadid, c.2, s.17.
\n(35) – Ayn\u0131 kaynak. c.2, s.5.
\n(36) – Ya\u2019kubi c.2, s.148 ve \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.1, s.8, ayn\u0131 nutkun bir benzeri de Mescid’ul Haram’da Ebuzer’den nakledilir.
\nMesudi, Muruc-uz Zehebi’sinde Osman’\u0131n hilafetiyle ilgili ve \u0130bn-i Ebi’l Hadid c.2, s.400 ve 412 ve c.3, s.182 ve Yaakubi c.2, s.140’de Mikdad’la Ammar’\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131 naklederler. el- Gadir c.1, s.209’da Ammar’\u0131n S\u0131ff\u0131n sava\u015f\u0131nda Amr bin As’la konu\u015fmas\u0131 ve Kays bin Sa’d’in Medine’de Muaviye’yle konu\u015fmas\u0131n\u0131 ve \u0130bn-i Abbas’la Abddullah bin Cafer’in Muaviye’nin meclisindeki s\u00f6zlerini aktarmaktad\u0131r.
\n(37) – \u015eerh-i \u0130bni Ebi-l Hadid, c.3, s.72.
\n(38) – Sahih-i M\u00fcslim, c.7, s.108-192.
\n(39) – Taberi, c.2, s.63 ve K\u00e2mil c.2, s.22 ve Ebu-l Fida c.1, s.119 ve Muhammed’in (s.a.a) Hayat\u0131: Heykel, 1. bas. ve M\u00fcsned-i Ahmed c.1, s.159 ve 111 ve ayn\u0131 hadisi nakleden di\u011ferleri i\u00e7in bkz: \u0130bn-i Kesir: el Bidaye Ve’n Nihaye c.3, s.352 ve Taberi Tefsir-i Kebir c.19, s.68-69 bunlar “vasiy ve halifetiyy” kelimeleri yerine “…keza ve keza” tabirini kullanm\u0131\u015f ve “… ismeu leh ve atiuhu” rivayetini aktar\u0131rken nakletmi\u015flerdir.
\n(40) – Bu hadisin naklolundu\u011fu yerler: M\u00fcsned-i Ahmed c.3, s.17, 14, 26, 59 ve c.4, s.366, c.5, s.181 ve 189, Yenabi-ul Mevedde Bombai bas. s.17, 18, 23, 247, 252, \u00e7e\u015fitli yollardan nakledilmi\u015ftir; \u0130s’af-ur Ra\u011fibin s.110 ve el- Fusul-ul Muhimme. \u0130bn-i Sebba\u011f s.24, Kifayet-ut Talib. Genci \u015eafii s.130, Yakubi c.2, s.92 ve Hadis-i Sakaleyn: \u015eeyh K\u0131vamuddin Gummi’nin nakliyle.
\n(41) – Yenabi-ul Mevedde, s.18 ve 373; Buhari, Ahkam Bab. 5 ve Sahih-i Muslim c.6, s.2; el- Bidaye ven Nihaye c.6, s.245, M\u00fcsned-i Ahmed ve c.5, s.86, 77, 89, 90, 92, 95, 97, 101, 106, 107, 108.<\/p>\n
<\/p>\n
,,,,,,,,,,,,,,,,,,<\/p>\n