Fredrik Rib Ret

Fredrik Rib Ret, fransız müstəbsir keşiş.

Yenicə müsəlman olmuş fransız keşiş, 1974-cü il təvəllüdlü, Fransadan olan şair, rəssam və hekayə yazarıdır. O, keçmişdə katolik ortodoks olmuş, hazırda isə Şiə müsəlmandır. Fredrik Rib Ret 38 yaşındadır və fars dilini mükəmməl bilmir. O deyir: “Mən hələ evlənməmişəm və İslam mövzularını araşdırmaq üçün kifayət qədər vaxtım var. Xristian ilahiyyat nəzəriyyəsini oxuduğum dövrlərdə xristian mətnlərinə meylim məni cəlb etmirdi, lakin bir məscidlə qonşuluq məni İslama cəlb etdi.”

Fransada insanların İslama baxışı necədir?
20-ci əsrdə Fransada insanların nəzərində İslamın obrazı zorakı və aydın olmayan bir təsvir idi. Məhz bu həqiqətə yönəlmə meyli fransız xalqını İslama tərəf çəkmişdir. Mən Quranı oxuduğum zaman və müsəlmanlarla müzakirələr apardığım vaxt hiss edirdim ki, xristianlıqdan öyrəndiklərim məndə motivasiya və daxili dönüş yaratmadı, lakin Quranı oxumaq məndə daxili bir inqilab yaratdı. Yəni gözlədiyim və axtardığım həqiqət Quranda var idi. Mərakeşin İslam alimləri ilə mütaliə və sual-cavab yolu ilə tədricən İslama yönəldim.

İslama yönəlməyinizin əsas səbəbi nə idi?
Bu yönəlişin əsas amillərindən biri iordaniyalı dostum “La İlla Xəlifə” idi. O, savadlı və müsəlman bir şəxs idi və məni İslama valeh etdi.

Sizin baxışınızda İslam mifoloji bir din hesab olunurmu?
Mən Fransanın mərkəzində — Parisdə yaşayıram. Əlaqədə olduğum insanların əksəriyyətində dini inanclara qarşı ümumiyyətlə meyl yoxdur. Məncə, insanın daxilində olan şey fitridir (təbii mahiyyətdir). Əgər dini belə izah etsək ki, guya din bir neçə yüz il əvvəl yaranıb və bu gün cəmiyyətlərin inkişafı ilə artıq funksionallığını itirib — mən deyərəm ki, xeyr, bu əsla belə deyil. Bundan əlavə, Fransa mediasının İslam və müsəlmanlar haqqında yaratdığı obraz vəhşi, terrorçu və bomba partladan insan obrazı idi. Amma bu, müsəlmanların həqiqi simasıdırmı? Medianın bu səmimiyyətsizliyi insanların həqiqəti axtarmasına səbəb oldu.

Sizin zehninizdə İslamın təsviri necədir?
Mən bir müddət xristian ilahiyyat mərkəzində müxtəlif dinlərin mətnlərini oxuyurdum və İslamla ilk tanışlığım da belə oldu. Tədricən Quran elmlərini öyrənmək məni bu nöqtəyə gətirdi ki, bu gün Şiə müsəlmanam.

Müsəlman olduqdan sonra ətrafınızın sizə münasibəti necə oldu?
Onların İslam haqqında yaxşı təsəvvürü yox idi. Mən də bir anda çıxıb dinimi onlara təqdim etmədim. Mən sadəcə müsəlman olmuşdum və özümü onlara zorla qəbul etdirmirdim. Mərasimlərdə və qonaqlıqlarda spirtli içkilər və haram ət yemirdim. Atam zarafatla mənə deyirdi: “Yoxsa müsəlman olmusan?” — və zamanla özləri mənə alışdılar.

Necə oldu ki, Şiə oldunuz?
Məncə, Şiə məzhəbinin sünnilik üzərində iki əsas üstünlüyü var.
Birincisi: Əmirəlmöminin Əli (əleyhis-salam) fərdi şəxsiyyət olaraq Peyğəmbərdən (s) qaynaqlanan bir nurdur və həqiqi İslamın təcəssümüdür. Həzrət Muhəmməd (salləllahu əleyhi və alih) həqiqi İslamı təqdim etdi, Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) isə onu insanlara izah etdi.
İkinci səbəb: hədis elmlərinin zənginliyi. Əhli-sünnə mənbələrində bu zənginlik çox azdır. Şiə hədisləri etibarlıdır və mən bu iki məzhəbin kitablarını araşdırarkən bunu aydın şəkildə gördüm. Məncə, həqiqi elmləri yayanlar Şiələr olmuşdur və böyük alimlər də Şiə alimləri idi. Şiə mənbələri mənim nəzərimdə çox daha güclüdür.

İranlı alimlərin hansı kitablarını oxumusunuz?
*“Nəhcül-bəlağə”*nin fransız dilinə yaxşı tərcüməsi var və onu oxumuşam. Fransada iranlı alimlərin kitablarının tərcümələri çox olmadığı üçün ərəb dilini öyrənməyə başladım.

Kilsədən çıxdıqdan sonra keşişlərin sizə münasibəti necə oldu?
Onların münasibəti çox yaxşı və müsbət olmadı. Çünki kilsədə müqəddəs mətnlərə baxış fərdi yanaşmadır — keşişin, yepiskopun və dini alimlərin şəxsi baxışıdır. Onlar Quranı səthi baxışla oxuduqda heç nə başa düşmürlər və kimsə “mən müsəlman olmuşam” dedikdə bu onlar üçün cəlbedici olmur.

İslamı təsvir edərdiniz?
Bu suala cavab vermək çətindir, çünki bu insanın daxilində olan bir haldır və sözlə ifadə olunmur. Amma İslam mətnlərindən öyrəndiyim şey budur ki, mən Allahla danışa bilirəm və bunu hər gün beş dəfə təkrar edirəm — bu mənim üçün çox cəlbedicidir.

Əhli-beyt (əleyhimus-salam) ilə nə qədər tanışsınız?
Fransada Şiələrin sayı az olsa da və mövcud bütün məhdudiyyətlərə baxmayaraq, İmam Hüseynin (əleyhis-salam) hekayəsini və Aşura hadisəsini hər dəfə eşitdikdə çox dərin şəkildə təsirlənirəm.

İmam Zaman (ə.f.) haqqında nə bilirsiniz?
Biz elə işlər görməliyik ki, zühurun zəminini və hazırlıq şəraitini formalaşdıraq. Fransada bir Şiə ailəsi tanıyıram ki, çamadanlarını yığıb hazır saxlayıblar — O Həzrət (ə.f.) zühur etdiyi zaman onunla birlikdə getmək üçün.

Sonda qeyd olunur ki, o, Şəhid Eduardo Anelli Cəmiyyətinin dəvəti ilə bu cəmiyyətin proqramında iştirak etmişdir.