![\"\"](\"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/ashab-i-kehf-ozelinde-tevhid-mucadelesi_1642624869-b-300x169.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Genel kavramlar hakk\u0131nda derinle\u015fen hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u015f\u00fcphe etmez ki, tevhit meselesi bu t\u00fcr meselelerin en derin boyutlusu,tasavvur ve idrak edilmesi en zor olan\u0131 ve en karma\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tevhit meselesi, zihinlerin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 s\u0131radan genel meselelerden,vicdanlar\u0131n a\u015fina oldu\u011fu, kalplerin yabanc\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndem tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan daha \u00fcst d\u00fczeydedir.<\/p>\n
Ak\u0131llar bu nitelikte bir meseleyi idrak edip onaylama konusunda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7e\u015fitlili\u011fi insan\u0131n f\u0131trat\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Sebebine gelince v\u00fccut yap\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in bu durum idrak organlar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015flerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7ar. Bu da kavrama ve d\u00fc\u015f\u00fcnme yeteneklerini etkiler.<\/p>\n
Yani kimi insan keskin zek\u00e2l\u0131, kimi aptal olur. Kimi iyi kavray\u0131\u015fl\u0131,kimi k\u00f6t\u00fc kavray\u0131\u015fl\u0131 olur. Kiminin d\u00fc\u015f\u00fcncesi isabetli ve tutarl\u0131, kiminin d\u00fc\u015f\u00fcncesi e\u011fri ve sap\u0131k olur.<\/p>\n
Bunlar\u0131n hepsi \u015f\u00fcphe edilmez ger\u00e7eklerdir. Kur’\u00e2n’\u0131n \u00e7e\u015fitli ayetlerinde bu farkl\u0131l\u0131k vurgulanmaktad\u0131r. \u015eu ayetlerde oldu\u011fu gibi:”Hi\u00e7 bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Ancak akl\u0131 ba\u015f\u0131nda kimseler \u00f6\u011f\u00fct al\u0131r.” (Z\u00fcmer, 9)”Zikrimizden (bizi anmaktan veya bizim hat\u0131rlatmam\u0131zdan -Kur’an’dan-) y\u00fcz \u00e7evirip d\u00fcnya hayat\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey is-temeyenlerden y\u00fcz \u00e7evir. Bu, onlar\u0131n bilgilerinin erece\u011fi son noktad\u0131r.” (Necm, 30)<\/p>\n
“Ne olmu\u015f bu adamlara,nerdeyse hi\u00e7bir s\u00f6z\u00fc anlam\u0131yorlar.” (Nis\u00e2, 78) \u0130ncelemekte oldu\u011fumuz ayetler aras\u0131nda bulunan M\u00e2ide suresinin yetmi\u015f be\u015finci ayetinin \u015fu son b\u00f6l\u00fcm\u00fc de bunun delillerinden biridir:<\/p>\n
Bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n en somut \u00f6rneklerinden biri, y\u00fcce Allah’\u0131n birli\u011fini kavrama tarzlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen anlay\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme konusunda insanlar aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir farkl\u0131l\u0131k ve geni\u015f \u00e7apl\u0131 ini\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015flar vard\u0131r. Oysa insan f\u0131trat\u0131, gizli ilham\u0131 ve ince i\u015fareti ile Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair b\u00fct\u00fcn insanlara ortak anlay\u0131\u015f telkin etmektedir.<\/p>\n
Bu konuda baz\u0131 insan fertlerinin d\u00fc\u015f\u00fcncesi o kadar al\u00e7alm\u0131\u015f ki, edindikleri putlar\u0131, a\u011fa\u00e7tan, ta\u015ftan, hatta davar sidi\u011fi ile yo\u011frulmu\u015f \u00e7amurdan yap\u0131lm\u0131\u015f heykelleri Allah’a ortak ve denk ko\u015fmu\u015flar.<\/p>\n
Bunlara Allah’a kulluk eder gibi tap\u0131yorlar. Allah’tan bir \u015fey diler gibi onlardan dilekte bulunuyorlar. Allah’a boyun e\u011fer gibi onlara boyun e\u011fiyorlar. Hatta bu insan burada bile durmam\u0131\u015f, putlar\u0131 y\u00fcce Allah’tan \u00fcst\u00fcn saym\u0131\u015f, Allah’\u0131 b\u0131rakarak onlara y\u00f6nelmi\u015f,Allah’tan de\u011fil de putlardan medet ummu\u015f.<\/p>\n
Bu t\u00fcr insan Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0131pk\u0131 kendi eli ile yapt\u0131\u011f\u0131 veya kendisi gibi bir insan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 putlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6rmektedir. Bu nedenle, bunlar tapt\u0131klar\u0131 putlar\u0131n her biri i\u00e7in varit g\u00f6rd\u00fckleri birlik kavram\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fcce Allah hakk\u0131nda da ge\u00e7erli say\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Bu birlik, say\u0131lar\u0131 olu\u015fturan say\u0131sal birliktir. \u015eu ayette buyruldu\u011fu gibi: “On-lar, aralar\u0131ndan bir uyar\u0131c\u0131 gelmesine \u015fa\u015f\u0131rd\u0131lar. \u0130nk\u00e2rc\u0131lar,’Bu, yalanc\u0131 bir b\u00fcy\u00fcc\u00fcd\u00fcr.’ Tanr\u0131lar\u0131 tek tanr\u0131 m\u0131 yapt\u0131? Bu cidden \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015feydir.’ dediler.” (S\u00e2d, 6)<\/p>\n
Bu anlay\u0131\u015ftaki kimseler, Kur’\u00e2n’\u0131n tevhit \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 say\u0131sal \u00e7oklu\u011fun kar\u015f\u0131t\u0131 olan say\u0131sal birlik \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 olarak telakki ediyorlard\u0131. \u015eu ayetlerde buyruldu\u011fu gibi: “\u0130l\u00e2h\u0131n\u0131z tek bir il\u00e2ht\u0131r, O’ndan ba\u015fka il\u00e2h yoktur.” (Bakara, 163)<\/p>\n
Kur’\u00e2n’da bunlar gibi, \u00e7ok say\u0131da il\u00e2hlar\u0131 reddeden ve tek Allah’a y\u00f6nelmeye \u00e7a\u011f\u0131ran daha bir\u00e7ok ayet vard\u0131r. “Bizim il\u00e2h\u0131m\u0131z da, sizin il\u00e2h\u0131n\u0131z da birdir.” (Ankeb\u00fbt, 46) ayeti gibi bir\u00e7ok ayet de, Tanr\u0131’-ya tapmakta ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmeyi reddetmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u00fcmmet, her toplum, hatta her kabile sadece kendine ait bir tanr\u0131,bir il\u00e2h ediniyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n il\u00e2h\u0131na boyun e\u011fmiyordu.<\/p>\n
Kur’\u00e2n y\u00fcce mesaj\u0131nda y\u00fcce Tanr\u0131’n\u0131n say\u0131sal birli\u011fini reddeder.\u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr bir birlik ancak, bu biri \u00f6b\u00fcr birden ayr\u0131lmaya zorlayan s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131k ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fckle ger\u00e7ekle\u015fir. Bunun \u00f6rne\u011fi bir havuzdaki sudur. Bu suyu \u00e7ok say\u0131daki kaba b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman her kaptaki su di\u011fer kaptaki sudan ayr\u0131 “bir su”dur. Her kaptaki suyun \u00f6b\u00fcr kaptaki sudan ayr\u0131 “bir su” olmas\u0131, \u00f6b\u00fcr kaptaki suyun beriki kaptaki sudan ayr\u0131 olmas\u0131, onunla bir arada olmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcndendir. T\u0131pk\u0131 bunun gibi, \u015fu insan\u0131n “bir insan” olmas\u0131, \u00f6b\u00fcr insan\u0131n sahip oldu\u011fu varl\u0131\u011fa, varl\u0131ksal \u00f6zelliklere sahip olmamas\u0131ndan ileri gelir. E\u011fer b\u00f6yle olmasayd\u0131, hem bu insana, hem de \u015fu insana \u0131tlak edilen insanl\u0131k unvan\u0131n\u0131n say\u0131sal anlamda bir veya \u00e7ok olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131.<\/p>\n
Buna g\u00f6re say\u0131sal biri, bir olmaya zorlayan fakt\u00f6r, varolu\u015fun mahdudiyeti, s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonra baz\u0131 y\u00f6nlerden bu birli\u011fin ortadan kalkmas\u0131 ile, mesel\u00e2 bir t\u00fcr toplanmaya ve bir araya gelme niteli\u011finin belirmesi ile say\u0131sal \u00e7okluk olu\u015fur.<\/p>\n
Y\u00fcce Allah, Kur’\u00e2n \u00f6\u011fretisinde vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere makhur olmayan bir kah\u0131r ve hi\u00e7bir \u015feyin yenemeyece\u011fi bir galip oldu\u011fu i\u00e7in,O’nun hakk\u0131nda say\u0131sal anlamda birlik veya yine say\u0131sal anlamda \u00e7okluk tasavvur edilemez. \u015eu ayetlerde buyruldu\u011fu gibi: “O, birdir, her \u015feye boyun e\u011fdirendir.” (Ra’d, 16) “\u00c7ok say\u0131da il\u00e2h m\u0131, yoksa her \u015feye boyun e\u011fdiren bir Allah m\u0131 daha iyidir? Allah’\u0131 b\u0131rakarak tapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler, sizin veya atalar\u0131n\u0131z\u0131n takt\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m (bo\u015f, i\u00e7eriksiz) adlardan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.” (Y\u00fbsuf, 40) “Her \u015feye boyun e\u011fdiren tek bir Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur.” (S\u00e2d, 65)<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu ayetlerin ak\u0131\u015f\u0131, \u00e7oklukla ba\u011flant\u0131l\u0131 ve birli\u011fin kar\u015f\u0131t\u0131 olan her birli\u011fi reddeder. Bu birlik, ister say\u0131sal birlik olsun. Herhangi bir t\u00fcr\u00fcn bir tek ferdi gibi ki, e\u011fer yan\u0131 ba\u015f\u0131nda bir ba\u015fka ferdin de varl\u0131\u011f\u0131 farz edilse iki olurlar. Bu fert, “bu, o de\u011fildir.” Diyebildi\u011fimiz ve bunun yan\u0131 ba\u015f\u0131nda farz etti\u011fimiz \u00f6teki ferdin \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bu s\u0131n\u0131ra boyun e\u011fmi\u015f “bir fert”tir. \u0130sterse t\u00fcrsel, cinsel veya ayn\u0131 cinsten bir \u00e7oklukla ba\u011flant\u0131l\u0131 ba\u015fka bir genel birlik olsun. \u0130nsan t\u00fcr\u00fc gibi ki, kendinden ve at, s\u0131\u011f\u0131r ve davar gibi t\u00fcrlerden olu\u015fan bir \u00e7ok t\u00fcr i\u00e7inde “bir t\u00fcr”d\u00fcr. Bu t\u00fcr, benzerlerinden olu\u015fan di\u011fer t\u00fcrlerin \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131ra boyun e\u011fmi\u015f bir t\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n
Y\u00fcce Allah ise zat\u0131nda, s\u0131fat\u0131nda ve fiilinde asla ve asla hi\u00e7bir \u015feyin bask\u0131s\u0131, galebesi alt\u0131nda de\u011fildir. Tersine, her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde kah\u0131r olan, her \u015feye boyun e\u011fdiren O’dur. Dolay\u0131s\u0131yla O, kendisi ile ilgili hi\u00e7 bir \u015feyde mahdut ve s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. O, \u00fczerine yokluk g\u00f6lgesi d\u00fc\u015fmeyen bir varl\u0131kt\u0131r; O bat\u0131la maruz kalmayan bir hakt\u0131r; \u00f6l\u00fcme bula\u015fmayan bir diridir; cahilli\u011fin s\u0131zmas\u0131na u\u011framayan bir bilendir; \u00e2cizli\u011fe yenik d\u00fc\u015fmeyen bir g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr; hi\u00e7bir y\u00f6n\u00fc ba\u015fkas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti alt\u0131nda olmayan bir malik ve bir egemendir;zilletle hi\u00e7 ilgisi olmayan bir azizdir. O her y\u00f6n\u00fcyle i\u015fte b\u00f6yledir.<\/p>\n
B\u00f6ylece O, her t\u00fcrl\u00fc kem\u00e2lin kat\u0131ks\u0131z\u0131na sahiptir. E\u011fer bu Kur’\u00e2n ger\u00e7e\u011fini daha iyi anlamak istiyorsan biri s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6b\u00fcr\u00fc sonsuz olan iki \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn. Sonsuz olan\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olan\u0131 \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fatm\u0131\u015f oldu\u011funu, s\u0131n\u0131rl\u0131 olan\u0131n sonsuz olan\u0131 var say\u0131lan hi\u00e7bir kem\u00e2linden al\u0131koymad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tersine sonsuz olan\u0131n tamamen s\u0131n\u0131rl\u0131ya egemen oldu\u011funu, s\u0131n\u0131rl\u0131n\u0131n her y\u00f6n\u00fcyle sonsuzun hegomanyas\u0131 alt\u0131nda bulundu\u011funu ve kem\u00e2l r\u00fck\u00fcnlerinin hi\u00e7birinde onu kaybetmedi\u011fini, sonsuz olan\u0131n kendi kendine ayakta durdu\u011funu, s\u0131n\u0131rl\u0131 olan\u0131 g\u00f6zetim ve denetim alt\u0131nda tuttu\u011funu ve her y\u00f6n\u00fcyle onu ku\u015fatm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.<\/p>\n
Bu iki hususu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra da bu bilginin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u015fu ayetin anlam\u0131n\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015f: “Rabbinin her \u015fey \u00fczerinde \u015fahit oldu\u011fu (her \u015feyi g\u00f6zlem alt\u0131nda bulundurdu\u011fu) ger\u00e7e\u011fi onlar i\u00e7in yeterli de\u011fil mi? Haberiniz olsun ki, onlar Rableri ile bulu\u015fa caklar\u0131ndan ku\u015fkudad\u0131rlar. Haberiniz olsun ki, O her \u015feyi ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.”(Fussilet, 54)<\/p>\n
Has\u0131r (kesin aidiyet) i\u00e7erikli veya bu anlama i\u015faret eden ve y\u00fcce Allah’\u0131n s\u0131fatlar\u0131n\u0131 bildiren ayetlerin b\u00fct\u00fcn\u00fc bu anlama del\u00e2let eder. \u015eu ayetlerde oldu\u011fu gibi: “O kendisinden ba\u015fka il\u00e2h olmayan Allah’t\u0131r. En g\u00fczel isimler O’nundur.” (T\u00e2h\u00e2, 8) “(O g\u00fcn…) Allah’\u0131n apa\u00e7\u0131k ger\u00e7ek oldu\u011funu bileceklerdir.” (N\u00fbr, 25) “O diridir, O’ndan ba\u015fka il\u00e2h yoktur.” (M\u00fc’min, 65) “O her \u015feyi bilen ve her \u015feye g\u00fcc\u00fc yetendir.” (R\u00fbm, 54) “G\u00fc\u00e7 b\u00fct\u00fcn\u00fc ile Allah’a mahsustur.” (Bakara, 165) “M\u00fclk ve hamd ona mahsustur.” (Te\u011f\u00e2bun, 1) “\u0130zzet b\u00fct\u00fcn\u00fc ile Allah’a mahsustur.” (Y\u00fbnus, 65) “Hak (ger\u00e7ek), Rabbinden gelendir.” (Bakara, 147) “Siz Allah’a muhta\u00e7s\u0131n\u0131z, Allah’\u0131n ise hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 yoktur.” (F\u00e2t\u0131r, 15) Kur’\u00e2n’da bu anlam\u0131 ifade eden ba\u015fka ayetler de vard\u0131r.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu ayetler, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek her kem\u00e2l s\u0131fat\u0131n\u0131n asaleten y\u00fcce Allah’a mahsus oldu\u011funu y\u00fcksek sesle hayk\u0131r\u0131yorlar. O’nun d\u0131\u015f\u0131ndakilerinin ise O’nun verdi\u011finden ba\u015fka bir \u015feyleri yoktur. Fakat biz yarat\u0131klar\u0131n ba\u015fkalar\u0131na verdiklerimizden ayr\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi O, verdi\u011finden ayr\u0131 d\u00fc\u015fmez, verdi\u011fini kaybetmez.<\/p>\n
Kem\u00e2lden nasip alm\u0131\u015f ve Allah’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda O’nun ikincisi ve orta\u011f\u0131 olarak farz etti\u011fimiz her varl\u0131\u011f\u0131n kem\u00e2l nam\u0131na sahip oldu\u011fu her \u015fey asl\u0131nda s\u0131rf Allah’\u0131nd\u0131r. O, her \u015feyin maliki olan hakt\u0131r.<\/p>\n
O’nun d\u0131\u015f\u0131ndakiler ise kendinden hi\u00e7bir \u015feye malik olmayan bat\u0131llard\u0131r.Nitekim y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n
\u0130\u015fte say\u0131sal birli\u011fi y\u00fcce Allah’tan nefyeden, uzakla\u015ft\u0131ran anlam budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer Allah say\u0131sal anlamda bir olsayd\u0131, yani zat\u0131 ile di\u011fer varl\u0131klar\u0131 ku\u015fatmayan, s\u0131n\u0131rl\u0131 bir varl\u0131k olsayd\u0131, akl\u0131n onun gibi ikinci bir varl\u0131\u011f\u0131 farz etmesi m\u00fcmk\u00fcn olurdu. \u0130ster farz edilen bu ikinci varl\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olsun, ister olmas\u0131n, de\u011fi\u015fen bir \u015fey olmaz. Yine bu s\u0131n\u0131rl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n, d\u0131\u015f d\u00fcnyada imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu farz edilse bile, kendili\u011finde \u00e7okluk ile nitelenmesi m\u00fcmk\u00fcn olurdu. Oysa b\u00f6yle \u015feyler m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Y\u00fcce Allah birdir, \u015fu anlamda: O \u00f6yle bir varl\u0131kt\u0131r ki, hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir ki bu s\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6tesinde O’nun bir ikincisi farz edi lebilsin. \u015eu surenin anlam\u0131 i\u015fte budur: “De ki: O Allah birdir (ehad). Allah sameddir. Do\u011furmam\u0131\u015f ve do\u011frulmam\u0131\u015ft\u0131r. Hi\u00e7bir kimse O’nun dengi de\u011fildir.” (\u0130hl\u00e2s S\u00fbresi)<\/p>\n
“Ehad=bir” kelimesi, mukabilinde say\u0131 farz etme imk\u00e2n\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran bir anlam ta\u015f\u0131r. Mesel\u00e2, “M\u00e2 c\u00e2en\u00ee ehadun=bana hi\u00e7 kimse gelmedi” dendi\u011finde bu s\u00f6zle bir, iki ve \u00e7ok ki\u015finin gelmesi reddedilmi\u015f olur. Y\u00fcce Allah, “E\u011fer m\u00fc\u015friklerden biri sana s\u0131\u011f\u0131n\u0131rsa…” (Tev-be, 6) buyuruyor. Bu ifade bir ki\u015fiyi, iki ki\u015fiyi ve daha \u00e7ok ki\u015fiyi kapsam\u0131na al\u0131r, hi\u00e7bir say\u0131y\u0131 kapsam d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmaz.<\/p>\n
Yine y\u00fcce Allah, “Ve-ya i\u00e7inizden biri heladan gelmi\u015f ise…” (Nis\u00e2,43) buyuruyor. Bu ifade de bir ve birden \u00e7ok ki\u015fiyi kapsam\u0131na al\u0131r, hi\u00e7bir say\u0131y\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmaz.<\/p>\n
“O Allah birdir.” ayetinde “ehad=bir” kelimesinin olumsuzluk i\u00e7ermeksizin, izafetle veya s\u0131fatla kay\u0131tland\u0131r\u0131lmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u015fu anlam\u0131 ifade eder: Y\u00fcce Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6yle bir varl\u0131kt\u0131r ki O’nun herhangi bir \u015fekilde, bir veya birden \u00e7ok benzerini farz etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00f6yle bir \u015feyin d\u0131\u015f \u00e2lemdeki imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir farz\u0131 dahi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Bundan dolay\u0131 y\u00fcce Allah (\u0130hl\u00e2s suresinde) bu “bir”i ilkin “samed” olmakla niteliyor. Yani O’nun olmad\u0131\u011f\u0131 bir bo\u015fluk, O’nun bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir yer yoktur. \u0130kinci olarak “do\u011furmam\u0131\u015fl\u0131k”la, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak “do\u011furulmam\u0131\u015fl\u0131k”la ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak da “hi\u00e7bir dengi bulunmamak”la niteliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn bu s\u0131fatlar, bir t\u00fcr s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yoksunlu\u011fu gerektirir.<\/p>\n
\u0130\u015fte ba\u015fkalar\u0131n\u0131n nitelemelerinin y\u00fcce Allah ile tam \u00f6rt\u00fc\u015fmemesi- nin s\u0131rr\u0131 budur. \u015eu ayetlerde buyruldu\u011fu gibi: “Allah onlar\u0131n takt\u0131klar\u0131 s\u0131fatlardan m\u00fcnezzehtir. Allah’\u0131n halis k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f kullar\u0131 bunun d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.” (S\u00e2ff\u00e2t, 160) “\u0130nsanlar\u0131n bilgisi O’nu ku\u015fatamaz.” (T\u00e2h\u00e2, 110) \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim Allah’a takt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131fatlar, s\u0131n\u0131rl\u0131 kavramlard\u0131r. Oysa y\u00fcce Allah s\u0131n\u0131rdan ve kay\u0131ttan m\u00fcnezzehtir. Peygamberimizin \u015fu me\u015fhur s\u00f6z\u00fcnde kastetti\u011fi incelik de budur<\/p>\n
Bu anlamdaki birlik, H\u0131ristiyanlar\u0131n teslis dogmas\u0131n\u0131 reddeder. Onlar, \u00fc\u00e7 unsurlu il\u00e2h anlay\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen Allah’\u0131n birli\u011fine inan\u0131rlar. Fakat onlar\u0131n birlikten anlad\u0131klar\u0131 \u015fey say\u0131sal birliktir. Bu anlay\u0131\u015f ise, bir ba\u015fka y\u00f6nden \u00e7oklu\u011fu reddetmez. Onlar \u015f\u00f6yle diyorlar: “Uknumlar, yani ‘baba, o\u011ful ve Ruh’ul-Kud\u00fcs’, ba\u015fka bir deyi\u015fle ‘Zat, \u0130lim ve Hayat’ \u00fc\u00e7 oldu\u011fu gibi ayn\u0131 zamanda birdir.<\/p>\n
T\u0131pk\u0131 ‘diri, bilgili insan’ gibi. Burada ‘diri, bilgili insan’ diye bir \u015feyden s\u00f6z edildi\u011fi h\u00e2lde, ayn\u0131 zamanda ‘insan, dirilik ve bilgi’ diye \u00fc\u00e7 \u015feyden de s\u00f6z ediliyor.<\/p>\n
Fakat Kur’\u00e2n’\u0131n \u00f6\u011fretisi bunu reddeder. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an\u0131n \u00f6\u011fretisi, Allah’\u0131n zat\u0131 ve s\u0131fatlar\u0131 ile ilgili olarak hi\u00e7bir \u015fekilde \u00e7okluk ve b\u00f6l\u00fcnme varsay\u0131m\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayan bir bilgiyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu alanda varsay\u0131lan her \u015fey di\u011ferinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131rlama yoktur. Buna g\u00f6re y\u00fcce Allah’\u0131n zat\u0131 s\u0131fatlar\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Y\u00fcce Allah, ortak ko\u015fanlar\u0131n ko\u015ftuklar\u0131 ortaklardan ve insanlar\u0131n takt\u0131klar\u0131, yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 s\u0131fatlardan m\u00fcnezzehtir.<\/p>\n
Bundan dolay\u0131 y\u00fcce Allah’\u0131 kahharl\u0131kla (her \u015feye boyun e\u011fdiren \u00fcst\u00fcn irade ve g\u00fc\u00e7 sahibi olmakla) niteleyen ayetlerin, \u00f6nce birlik s\u0131fat\u0131n\u0131 vurgulad\u0131ktan sonra O’nu kahharl\u0131kla niteledikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Maksat, O’nun birli\u011finin hi\u00e7bir anlamda bir ikincisinin veya benzerinin farz edilmesine imk\u00e2n tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamakt\u0131r. Nerede kald\u0131 ki, bu ikinci ve benzer d\u0131\u015f \u00e2lemde varolabilsin ve ger\u00e7ekli\u011fe, subuta kavu\u015fabilsin. \u015eu ayette g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi:<\/p>\n
Allah’\u0131n varsay\u0131lan her orta\u011f\u0131 kahredici, ortal\u0131ktan kald\u0131r\u0131c\u0131 bir birlikle nitelenmesi, kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn s\u00f6zde il\u00e2hlara bo\u015f birer isimden ba\u015fka bir \u015fey b\u0131rakm\u0131yor. Yine \u015fu ayetlerde oldu\u011fu gibi: “Yoksa onlar\u0131n Allah’a ko\u015ftuklar\u0131 ortaklar t\u0131pk\u0131 Allah gibi (birtak\u0131m yarat\u0131klar) yaratt\u0131lar da onlar bu iki yaratma eylemini birbirinden ay\u0131rt edemediler mi? De ki: Her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131 Allah’t\u0131r. O birdir, her \u015feye boyun e\u011fdiren (kahhar)dir.” (Ra’d, 16)<\/p>\n
“Bug\u00fcn m\u00fclk kimindir? Sadece her \u015feye boyun e\u011fdiren (kahhar) bir Allah’\u0131nd\u0131r.”(M\u00fc’min, 16)<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcce Allah’\u0131n mutlak m\u00fclk\u00fc, kendi d\u0131\u015f\u0131nda farz edilecek herhangi bir yarat\u0131\u011f\u0131n malik olmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131maz. Tersine o varl\u0131\u011f\u0131n kendisi ve m\u00fclk\u00fc, birlikte Allah’\u0131n m\u00fclkiyetindedir. Veya \u015fu ayetlerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi: “Her \u015feye boyun e\u011fdiren bir Allah’tan ba\u015fka hi\u00e7bir il\u00e2h yoktur.” (S\u00e2d, 65)<\/p>\n
“E\u011fer Allah evl\u00e2t edinmek isteseydi,yaratt\u0131klar\u0131ndan istedi\u011fini se\u00e7erdi. O (b\u00f6yle bir \u015feyden) m\u00fcnezzehtir. O her \u015feye boyun e\u011fdiren bir Allah’t\u0131r.” (Z\u00fcmer, 4) G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu ayetlerin hepsinde kahharl\u0131k s\u0131fat\u0131, birlik s\u0131fat\u0131n\u0131n ard\u0131ca gelmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Genel kavramlar hakk\u0131nda derinle\u015fen hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u015f\u00fcphe etmez ki, tevhit meselesi bu t\u00fcr meselelerin en derin boyutlusu,tasavvur ve idrak edilmesi en zor olan\u0131 ve en karma\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tevhit meselesi, zihinlerin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 s\u0131radan genel meselelerden,vicdanlar\u0131n a\u015fina oldu\u011fu, kalplerin yabanc\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndem tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan daha \u00fcst d\u00fczeydedir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[278],"tags":[208],"class_list":["post-3015","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-articles-of-faith","tag-kuran","has-post-title","has-post-date","has-post-category","has-post-tag","has-post-comment","has-post-author",""],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3015"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3015\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3017,"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3015\/revisions\/3017"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/al-mostabserin.com\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}